Bakı. Trend:
Qara dəniz kabeli Gürcüstan və Azərbaycandan Avropaya yaşıl enerji ixracını asanlaşdıracaq və planlaşdırılan fiber-optik komponent vasitəsilə rəqəmsal bağlantını gücləndirəcək.
Beynəlxalq konsaltinq şirkəti olan PMCG-nin veb saytında bildirilib ki, bu barədə şirkətin vitse-prezidenti Zviad Xarebava Konrad Adenauer Fondu (KAS) və Bolqarıstan hakimiyyəti tərəfindən təşkil edilən Burqas Bağlantı Forumu 2026-dakı əsas çıxışında bildirib.
Vurğulanır ki, forumda Xarebava "Gürcüstan Strateji Enerji Tranzit Mərkəzi kimi: Xəzər dənizini Avropa ilə birləşdirir" mövzusunda əsas çıxış edib.
Məlumata görə, o, çıxışında Gürcüstanın Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı mövcud və inkişaf etməkdə olan enerji dəhlizləri vasitəsilə Avropa bazarları ilə birləşdirməkdə artan rolunu qeyd edib.
Z. Xarebava Gürcüstanın Bakı-Tbilisi-Supsa, Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Cənubi Qafqaz Qaz Boru Kəməri boru kəmərləri də daxil olmaqla əsas regional infrastruktur marşrutları vasitəsilə Xəzər nefti və qazı üçün tranzit ölkə kimi artıq bəlli rolundan danışıb.
O, həmçinin Gürcüstanın enerji sektoruna, bərpa olunan enerji potensialına və gələcək enerji birləşdirmə layihələrinin strateji əhəmiyyətinə toxunub. Təqdimatda xüsusilə Gürcüstanı Rumıniya və Macarıstanla birləşdirəcək planlaşdırılan yüksək gərginlikli sualtı elektrik xətti olan Qara Dəniz Enerji Kabeli layihəsinə diqqət yetirilib. PMCG-nin məlumatına görə, layihənin Gürcüstan və Azərbaycandan Avropaya yaşıl enerji ixracını asanlaşdıracağı və planlaşdırılan fiber-optik komponent vasitəsilə rəqəmsal bağlantını gücləndirəcəyi gözlənilir.
Z. Xarebava həmçinin Mərkəzi Asiyada bərpa olunan enerji istehsalını Cənubi Qafqazla və Gürcüstan vasitəsilə Avropa bazarları ilə əlaqələndirə biləcək Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizinin daha geniş potensialını vurğulayıb: "Bu, Gürcüstanı enerji təhlükəsizliyi, bazar inteqrasiyası və davamlı artım üçün vacib regional platforma kimi təqdim edir."
Burqas Bağlantı Forumu 2026-nın Cənub-Şərqi Avropa və Qara dəniz bölgəsinin gələcəyini formalaşdıran strateji infrastruktur, enerji, nəqliyyat və əməkdaşlıq prioritetləri üzrə dialoq üçün vacib platformaya çevrildiyi vurğulanır.
Qeyd etmək lazımdır ki, Avropa İttifaqı tərəfindən maliyyələşdirilən meta-tədqiqatlara görə, Azərbaycan və Gürcüstandan Avropaya yaşıl enerjinin nəqlini nəzərdə tutan Qara Dəniz Enerji Kabeli layihəsi enerji bazarlarının birləşdirilməsi istiqamətində mühüm strateji addımdır.
"Enerji bazarlarının birləşdirilməsində mühüm strateji addım, 2025-ci ilin dekabr ayında ortaq maraq doğuran layihələrin ikinci siyahısına (PCI/PMI siyahısı) daxil edilmiş Gürcüstandan Rumıniyaya planlaşdırılan sualtı enerji kabelidir. Bu, hər iki enerji sisteminin balanslaşdırılmasını və hər iki tərəfdə daha çox bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyasını asanlaşdıracaq. Layihənin 2030-cu illərin əvvəllərində həyata keçirilməsi gözlənilir. Lakin, bu əlaqədən maksimum dərəcədə istifadə etmək üçün daxili şəbəkələrin gücləndirilməsi, xüsusən də Rumıniya və Bolqarıstanda (məsələn, Dobrujada və Dunay çayının o tayında) daha güclü 400 kV-luq ötürücü xətlərin çəkilməsi zəruridir. Bu bazarlararası əlaqələri fiziki olaraq həyata keçirmək üçün region həmçinin irimiqyaslı enerji obyektlərinin yerləşdirilməsi üçün zəruri logistika infrastrukturunu inkişaf etdirir", - deyə tədqiqatda bildirilir.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Gürcüstanda Batumi və Poti limanlarının, eləcə də Anaklia dərin su limanı layihəsinin modernləşdirilməsi strateji olaraq sualtı kabelinin quraşdırılması və bərpa olunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi üçün tələb olunan ağır avadanlıqların qəbulunu təmin etməyə yönəlib.
Sənəddə qeyd olunur ki, "Bolqarıstan və Rumıniyanın Konstansa və Varna limanlarını modernləşdirdiyi Avropa Qara dəniz sahillərində də oxşar logistika hazırlığı inkişaf etdirilir. Bu mərkəzləri ağır qaldırıcı lövbərlər və dəniz külək enerjisi komponentləri üçün ixtisaslaşdırılmış saxlama qurğuları ilə təchiz etməklə, bu ölkələr enerji bazarlarını birləşdirəcək fiziki dəhlizlərin qurulması üçün zəruri olan sinxronlaşdırılmış sənaye ekosistemini yaradırlar".
Xatırladaq ki, 17 dekabr 2022-ci ildə Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstan Qara dənizin altından 1195 kilometr uzunluğunda 1000 MVt gücündə sualtı enerji kabeli çəkmək üçün strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalayıblar. Kabel Azərbaycan və Gürcüstanda istehsal olunan yaşıl elektrik enerjisini Rumıniyaya, ardınca Macarıstana və digər Avropa ölkələrinə nəql etmək üçün nəzərdə tutulub və bu da Avropanın Qafqaz regionunda bərpa olunan enerji mənbələrinə çıxışını genişləndirir.
2024-cü ilin sentyabr ayında Rumıniya ötürmə sistemi operatoru Transelectrica, Gürcüstan operatoru Georgian State Electrosystem, Azərbaycanın enerji şirkəti AzerEnerji və Macarıstanın enerji şirkəti MVM şirkəti Qara dənizin dibi boyunca sualtı kabel çəkmək üçün birgə müəssisə qurub.
