Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV zirvə toplantısı nə kimi nəticələr verdi? - ekspert rəyi (VİDEO)

Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV zirvə toplantısı nə kimi nəticələr verdi? - ekspert rəyi (VİDEO)

Azərbaycan, Bakı, 10 iyun /Trend/

Trend İnformasiya Agentliyinin şərhçisi Arzu Nağıyev Region TV-yə müsahibəsində ötən həftə Türkiyədə baş tutan Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV zirvə toplantısı haqqında suallara aydınlıq gətirib.

- Arzu müəllim, bildiyimiz kimi, ötən həftə Türkiyədə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV zirvə toplantısı keçirildi. Sammitdə türkdilli ölkələrin birgə fəaliyyəti, əməkdaşlığı və s. bir sıra önəmli məsələlərə toxunuldu. Sizcə, toplantıda əsas önə çıxan məqamlar nələrdən ibarət idi?

- Bəli, qeyd etdiyiniz kimi, iyun ayının 4-də Türkiyənin Bodrum şəhərində türkdilli dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV zirvə toplantısı keçirildi. Bu toplantıda Azərbaycan, Türkiyə, Türkmənistan, Qazaxstan və Qırğızıstanın dövlət başçıları iştirak edirdilər. Bu toplantıda Türk Akademiyasının prezidenti, eyni zamanda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının yeni baş katibi seçildi və bir sıra ikitərəfli əlaqələrə toxunuldu. Eyni zamanda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının bəyənatı qəbul edildi.

- Sammitdə vurğulandı ki, bu birlik heç bir beynəlxalq bloka qarşı qurulmayıb, heç bir rəqabətqabiliyyətli qurum deyil, bu sadəcə, eyni dildə danışan, eyni millət olan xalqların birgə əməkdaşlığıdır. Bu gün dünyada bir sıra bloklar vardır ki, bir-biriləri ilə rəqabət aparırlar. Türk birliyinin bu baxımdan önəmi nədən ibarətdir?

- Bugünkü geosiyasi vəziyyəti və regionda baş verən prosesləri izləyəndə görürük ki, türkdilli dövlətlər bir sıra digər bloklarda da təmsil olunurlar. Bu baxımdan, türkdilli dövlətlərin arasında bu görüş heç də hansısa siyasi blokun yaranması demək deyil. Bu barədə Türkiyənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu da qeyd etdi ki, bu görüş heç bir siyasi məqsəd daşımır və heç bir dövlət bu birliklə bağlı qıcıqlanmamalıdır.

- Bu dövlətlərin fərqli bloklarda olmalarına baxmayaraq, burada birləşməsi nə dərəcədə əhəmiyyətlidir?

- Əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bütün bu dövlətlər eyni dildə danışır, eyni soy-kökə məxsusdur. Eyni zamanda da həll ediləcək ümumi problemləri mövcuddur. Bundan başqa, belə görüşlərin keçirilməsində önəmli şərtlərdən biri də iki dövlətin öz arasında həll olunmasına ehtiyac olan problemləri qarşılıqlı münasibətlə həll edə bilmələridir. Məsələn, qeyd etdiyiniz kimi Qazaxıstan bir bloka daxildir, deyilənə görə Qırğızıstan da Avrasiya blokuna daxil olmağa çalışır. Türkmənistan heç bir blokun üzvü deyildir. Ancaq Türkmənistan ikinci dəfədir ki, türkdilli xalqların sammitinə qoşulur, və əvvəlcə də Azərbaycan, Türkmənistan və Türkiyə xarici işlər nazirləri səviyyəsində birgə görüş keçirmişdir. Bunların hamısı təqdirəlayiq haldır. Yəni bu yolla iki dövlət arasında mövcud olan qarşılıqlı problemlər daha tez həll oluna bilər. Məsələn, Azərbaycanla Türkmənistan arasında Xəzər dənizinin statusu ilə bağlı problemlər öz həllini tapır. Türkmənistan heç vaxt Dağlıq Qarabağ problemi haqqında danışmırdı. İndi Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində Türkmənistan da bu proseslərə qoşulur. Yəni bunların hamısı təqdirəlayiq haldır, baxmayaraq ki, Azərbaycanla Qazaxıstan arasında Xəzər dənizinin statusu ilə bağlı böyük problemlər mövcuddur. Bundan başqa, Azərbaycanda Xəzər dənizində böyük limanın tikintisinə başlanılıb, eyni zamanda Türkmənistanda da belə tikintiyə başlanıb. Bu, gələcəkdə bizim ticari əlaqələrimizə böyük töhfələr verə bilər.

- Burada diqqətçəkən məqamlardan biri Özbəkistanın bu proseslərdən kənarda qalması idi. Sizcə Özbəkistan niyə kənardadır?

- Özbəkistanda türkdilli xalqlarla etnik problemlər yaşanmışdı. Necə deyərlər, 1989-cu ildə Əndican, sonra Fərqanə hadisələri - burda özbəklərlə etnik məshəti türklərinə qarşı problemlər yaşanmışdı. Özbəklər böyükmiqyaslı, xarici inteqrasiyalı bir layihə həyata keçiriblər. Bu, Əfqanıstana çəkilən dəmir yoludur. Bu dəmiryolu NATO və ABŞ-ın qoşun kontingentinin 2014-2015-ci ildə Əfqanıstandan çıxarılması ilə bağlıdır. Və eyni zamanda bu qoşunlar Əfqanıstandan çıxarıldıqdan sonra müəyyən silah növlərinin Özbəkistanda saxlanılmasına söz verilib. Bu istiqamətdə Özbəkistan neytrallığı saxlamağa çalışır ki, sonradan NATO və başqaları elə hiss etməsinlər ki, türkdilli birləşmələrdən və digərlərindən ayrılır. Yəni Türkmənistan bu prosesə getdi, Özbəkistanın getməməsinə səbəb 30 milyonluq bir xalqın və eyni zamanda Özbəkistanın yerləşdiyi geosiyasi ərazi istər hərbi baxımdan, istər digər baxımdan Mərkəzi Asiyanın ən strateji nöqtələrindən biridir. Mənim fikrimcə, 2015-ci ilə, yəni qoşunlar ordan çıxana və NATO-Özbəkistan məsələlərinə aydınlıq gələnə qədər ölkə bu bloklara qoşulmayacaqdır.

- Zirvə toplantısı başa çatdıqdan sonra bir sıra ikitərəfli və üçtərəfli görüşlər də baş tutdu. Bu görüşlərin əməkdaşlıq və əlaqələr baxımından bizim üçün əhəmiyyəti nədir?

- Biz dedik ki, Türkmənistan-Azərbaycan görüşündə əsas iqtisadi, mədəni məsələlər həll edildi. Hər iki prezident tərəfindən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə bir daha münasibət bildirildi. Türkiyənin turizm sahəsində əldə etdiyi böyük nailiyyətlər və bir sıra mətləblərə toxunuldu. Ümumilikdə bu toplantı həmin dövlətlərin xeyirinə olan addım idi.

- Burada həm də xarici işlər nazirləri səviyyəsində görüşlər də keçirildi. Sizcə, bundan sonra bu birliyin qarşısında hansı məqsədlər dayanır və daha güclü olmaq üçün nələr edilməlidir?

- Əgər o birlikdə təmsil olunan dövlətləri bir-bir təhlil etsək görərik ki, istər iqtisadi, istər humanitar cəhətdən sıxıntı yaşayan Qırğızıstana bu birliyin böyük köməyi ola bilər. Bayaq da vurğuladığım kimi, eyni dildə danışan, eyni soy-kökü olan millətlərin birliyinin yaradılması, necə deyərlər, müasir zamanın tələbinə uyğundur. Buna görə də bu birliyin fəaliyyəti alqışlanmalıdır.

- Tədbirdə qeyd olundu ki, bu birliyin yaranması zərurətdən doğdu. Bundan sonra bu zərurət dünyada bir-birini müdafiə etmək baxımından daha da güclü birliyin olmasını tələb edir...

- Bəli, son vaxtlar regionda baş verən proseslər, hərbi münaqişlər, Ukrayna, Gürcüstan, Abxaziya və digər hadisələr bir daha onu göstərir ki, bu ölkələrin birgə olması daha məqsədəuyğun olardı.

- Görüşdə Prezident İlham Əliyev Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevə Gömrük İttifaqında Azərbaycanın mövqeyini dəstəklədiyinə görə təşəkkür etmişdi. Buna münasibətiniz?

- Məlumdur ki, Nazarbayev ilk dəfə Avrasiya qurumunun yaradılması haqqında fikri 1994-cü ildə irəli sürüb və demək olar ki, Avrasiya qurumunun yaranmasının öndə gedənlərindən biridir. Eyni zamanda, bir dövlət başçısı olaraq sözünün kəsəri var. O, öz sözü ilə Ermənistan Prezidenti və onun havadarlarını yerində oturda bildi, buna görə ona doğrudan da minnətdarlıq lazım idi. Məhz buna görə də Azərbaycan Prezidenti çox müdrikliklə, uzaqgörənliklə öz minnətdarlığını Nazarbayevə çatdırdı.

Video Player

Hesab.az-dan növbəti hədiyyə dolu kampaniya
Hesab.az-dan növbəti hədiyyə dolu kampaniya
İndiyə qədər verilən subsidiyaların həcmi açıqlanıb
İndiyə qədər verilən subsidiyaların həcmi açıqlanıb
Sahibkarlara maliyyə dəstəyi göstəriləcək: Gələn həftədən sənəd qəbulu başlanılır
Sahibkarlara maliyyə dəstəyi göstəriləcək: Gələn həftədən sənəd qəbulu başlanılır
Loading Bars
Xəbər lenti
Balabəy Ağayev “Böyük dəbilqə” turnirinin qızıl medalını qazanıb
IDEA İctimai Birliyi ilə Ümumrusiya Təbiəti Mühafizə Cəmiyyəti arasında saziş imzalanıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin münaqişədən sonra başladığı yenidənqurma-bərpa layihələri misilsizdir - Hikmət Hacıyev (VİDEO)
NATO-nun Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana səfər edəcək
Ədən körfəzində İran tankerinə quldur hücumunun qarşısı alınıb
"Azəriqaz" rəhbəri qazın qiymətinin bahalaşma səbəblərini açıqladı
Əməkhaqları, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı işlərə başlanılıb - Maliyyə Nazirliyi
İran Azərbaycan ərazisindən narkotik qaçaqmalçılığına görə məsuliyyətə cəlb olunmalıdır - Piter Teys
Sənaye balıq ovu ilə məşğul olan subyektlərə xəbərdarlıq edilib
İranda güclü zəlzələ olub
Əvvəlki tariflər xərcləri qarşılamadığından qiymətlərin dəyişməsi zərurəti ortaya çıxıb - İlham Şaban
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 681 nəfər COVID-19-a yoluxub, 12 nəfər vəfat edib
Cənubi Qafqaz ölkələri kommunikasiyaları bərpa etmək üçün əməkdaşlıq etməlidir - Pakistanlı diplomat
İqtisadi aktivliyin gözləniləndən daha sürətli olması elektrik enerjisinə tələbatı artırıb - "Azərişıq"
Əməkhaqqı və pensiyalarla bağlı artım 1 milyon 800 min vətəndaşı əhatə edəcək
Hazırda dünyada qaz qiymətləri ötən il ilə müqayisədə 20-30 dəfə qalxıb - SOCAR
Ermənistanda anti-Rusiya isterikası davam edir
Nazirlər Kabineti maaş və pensiyaların artılıması ilə bağlı sərəncamın icrasına başlayıb
Pirallahıda Vətən müharibəsi şəhidi Nəbiyev Elmarın anım mərasimi keçirilib (FOTO)
İranda daha 181 nəfər koronavirusdan öldü
Əməkhaqqı, pensiya, sosial müavinət, təqaüd və digər sosial ödənişlər artırılacaq - SƏRƏNCAM
Tarif Şurasının işığın və qazın qiyməti ilə bağlı dəyişikliyi aztəminatlı ailələrə təsir etməyəcək - İZAH
Erməni təxribatları - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
Gecikdirilmiş 851,9 min manatın işəgötürənlər tərəfindən işçilərə ödənməsi təmin edilib
MDU-nun tərəfdaşlıq etdiyi EQAC Erasmus+ layihəsinin yekun konfransı keçirilib (FOTO)
Tarif Şurası qazın və işığın qiymətinə dəyişiklik etdi
Azad edilmiş ərazilərdə bərpa işləri Azərbaycanın çiçəklənməsinin yeni dövrünə çevriləcək - Fələstin səfiri
Kürdəmirdə çörək sexində nöqsanlar aşkarlanıb
Qarabağın işğaldan azad olunması su probleminin həllinə böyük dəstək oldu - Vüqar Kərimov
Ermənistan ərazisindən keçib gələn çaylarımız çirkləndirilir - Nazir müavini
30 il müddətində Ermənistanın işğalı altında olan ərazilərimizdə böyük narkotik plantasiyaları salınıb - Deputat
İki milli park və iki qoruğun direktoru vəzifəsindən azad edilib (ÖZƏL)
Türkiyədə Ərdoğanla Merkelin görüşü keçirilir
Prezident İlham Əliyev mədəniyyət xadimlərinə fəxri adlar verdi
Bir qrup mədəniyyət xadimi təltif edildi - SƏRƏNCAM
Burada gördüyümüz dağıntılar təbiətə qarşı barbar münasibətin sübutudur - Qırğızıstan səfiri
LDU-da 18 oktyabr - Dövlət Müstəqilliyimizin Bərpası Günü Elmi-nəzəri konfransla qeyd edilib (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin gündəlik sayı mini keçib
Göyçayda toy təşkilatçısı cərimələnib (FOTO)
ABŞ-da futbol matçından sonra atışma olub, yaralılar var
Zığda 20 ton zeytun yığılıb
Türkiyədə rusiyalı turistləri aparan avtobus aşıb
Zəngilanda payız mövsümündə də ağacların əkilməsi nəzərdə tutulub - Firdovsi Əliyev
Hikmət Hacıyev: Ermənistan tərəfindən ciddi və pozitiv addımlar atılmalıdır (ÖZƏL)
İşğal dövründə 100 min hektar ərazi yanğına məruz qalıb - Nazir müavini
Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin növbəti iclası keçirilib (FOTO)
Azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi üçün Fransa ilə sənədin imzalanması nəzərdə tutulur
Hava Hücumundan Müdafiə bölmələri döyüş atışları keçirir (VİDEO)
İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistanın hücumları nəticəsində Tərtərdə 16 mülki şəxs ölüb - Müstəqim Məmmədov
Son 25-30 ildə hər hansısa dövlət tərəfindən post-münaqişə dövründə bu miqyasda yenidənqurma işləri həyata keçirilməyib - Hikmət Hacıyev
Ağstafada dələduzluq edən “falçı” saxlanılıb (FOTO)
Yaxın zamanlarda Qarabağ ağıllı şəhərləri və kənd təsərrüfatı məhsulları ilə də məşhur olacaq - Cahit Bağçı
Universitet prorektoru vəfat edib
Bazar günü hava necə olacaq?
DSX İranla sərhəd ərazidə narkotik aşkarlayıb (FOTO)
Budəfəki səfərimizdə biz artıq azad olunmuş ərazilərdə quruculuq işləri ilə də tanış oluruq - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Füzuli Hava Limanına beynəlxalq status verilib
İki mindən çox qaziyə əlillik və sosial ödənişlər təyin edilib
İndoneziyanın turizm bölgəsində zəlzələ olub - Ölənlər var
Zığda 1200 hektar ərazidə yaşıllıq salınıb (FOTO)
Bədii gimnastika və idman gimnastikası üzrə dünya çempionatlarında Azərbaycanı təmsil edəcək idmançıların adları açıqlanıb
Suqovuşanı işğal etməklə Ermənistan geniş əraziləri sudan məhrum etmişdi - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Şəhidi təhqir edən şəxs 15 sutkalıq həbs olunub
Bakıda ticarət mərkəzindəki yanğın söndürülüb (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Masallıda evdən və mağazalardan oğurluq edən şəxs saxlanılıb
Azərbaycan nefti bahalaşıb
ETSN media nümayəndələri ilə yeni layihəyə start verib
Bolqarıstanda Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpasının ildönümü ilə bağlı konsert keçirilib (FOTO)
Albaniyada hoteldə 4 turistin meyiti tapılıb
Füzulinin azad edilməsi Vətən müharibəsinin gedişində strateji əhəmiyyət kəsb edib - Deputat
Qazax sakinindən narkotik götürülüb (FOTO)
Şəhid baş leytenant Daşdəmir Paşayevin xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
"Taliban"ın nümayəndə heyəti Özbəkistana səfər edib
Azərbaycan ərazilərini azad etməklə Ermənistanla İranın narkotik biznesinin də qarşısını aldı - Deputat
Nərimanov rayonunda hərəkət məhdudlaşdırılıb, avtobusların yolu dəyişdirilib (FOTO) (ƏLAVƏ EDİLİB)
Bakıda ilkin mənzil bazarında qiymətlər ucuzlaşıb
Sabirabadda 4 otaqlı ev yanıb
Bakıda yaşayış binasında yanğın olub, 1 nəfər tüstüdən zəhərlənib
Qazaxıstanda koronavirusa daha 1 900 nəfər yoluxub
Diplomatik korpus nümayəndələrinin Suqovuşana səfəri başlayıb (FOTO)
Yaponiyanın yeni baş naziri ABŞ-a səfər etmək istədiyini bildirib
Borrel nüvə problemi üzrə İranla danışıqlara hazırdır
İŞİD Əfqanıstandakı terror aktına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb
Britaniyada koronavirusa 44 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Meksika Konqresi Azərbaycan xalqını təbrik edib (FOTO)
BMT Təhlükəsizlik Şurası Haitidəki missiyanın müddətini uzadıb
Türkiyə Suriyadakı terrorçulara qarşı bütün lazımi addımları atacaq - Ərdoğan
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 25 513 nəfər sağalıb
FIFA Əfqanıstandan 100 nəfəri təxliyə edib
Messisiz PSJ "Anje" üzərində qələbə qazandı
Şəmkirdə birmərtəbəli ev yanıb
Böyük Britaniyada deputatı kilsədə bıçaqlanaraq öldürülüb
İrandan Ermənistana, oradan isə Avropaya gedən narkotik marşrutunun qarşısı Azərbaycan tərəfindən alındı - Deputat
Zəfər xronikası 16 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Türkiyənin “A Haber” televiziya kanalına müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabr
Dağıstanda avtobus minik avtomobili ilə toqquşub, ölənlər var
Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti: 18 oktyabr iş günüdür
Bitkoinin qiyməti 60 min dolları keçib
Türkiyədə 2 PKK terrorçusu zərərsizləşdirilib
Bütün xəbərlər