Hansı peşələrə daha çox ehtiyac yaranacaq, hansı peşələr yox olacaq?

Hansı peşələrə daha çox ehtiyac yaranacaq, hansı peşələr yox olacaq?

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycanda əmək bazarının ehtiyaclarına cavab verən mütəxəssis hazırlığında ali təhsil ocaqlarına diqqət daha da artırılmalı, xüsusi ilə rəqəmsal bacarıqların artırılması və programlaşdırma üzrə mütəxəssis hazırlığı prioritet istiqamət olmalıdır.

Bunu Trend-ə təhsil üzrə ekspert, dosent Elçin Süleymanov deyib.

Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyev iyulun 27-də Emin Əmrullayevi Təhsil naziri təyin olunması ilə əlaqədar videoformatda qəbul edərkən dördüncü sənaye inqilabının mövcudluğu, dünyada gedən rəqəmsallaşma tendensiyaları ilə bağlı müasir texnologiyaların geniş yayılması və tətbiq edilməsi ilə bəzi peşələrin yaxın illərdə ortadan qalxacağı və buna hazırlıqlı olmanın zəruriliyinə diqqət çəkdi:

"Prezident eyni zamanda qeyd etdi ki Azərbaycan demoqrafik baxımdan inkişaf edən ölkədir, əhalimiz hər il artır və buna görə peşələrin aradan qaldırılması nəticəsində işsizlik arta bilər. Aradan qalxacaq peşələr isə o qədər də böyük peşəkarlıq və ixtisaslaşma tələb etməyən peşələrdir. Amma yeni yaradılacaq peşələr böyük bilik, savad və müasir texnologiyalar tələb edəcək. Odur ki, bütün bunları biz indi düzgün planlaşdırmasaq, böyük problemlərlə üzləşəcəyik. Prezidentin bu çağırışı çox aktual bir mövzudur. Azərbaycanda hər il orta məktəbi yüz mindən artıq şagird bitirir və onların bir hissəsi məktəbi bitiridiyi ildən, bir hissəsi də bir neçə ildən sonra əmək bazarının iştirakçısı olur".

Azərbaycanda əmək qabliyyətli insanların sayının beş milyon nəfərdən çox olduğunu deyən E.Süleymanov bildirib ki, bütün bu dəyişikliklər ölkənin əmək bazarını tənzimləmək üçün 5-6 milyon insanın məşğulluğunu təmin edəcək bir sistemin qurulmasını zəruri edir. Bu sistemin bir komponenti əmək bazarına kadr hazırlayan təhsil ocaqlarıdır. Təhsil ocaqları cəmiyyətin tələbini və dünyadakı inkişaf meyillərini diqqətə alaraq təhsilalanların bacarıq və qabliyyətlərinin inkişafının elmi müstəvisini hazırlamalıdır.

Ekspert əlavə edib ki, Oxford Universitetinin tədqiqatına əsasən, 20 il sonra bir çox iş və xidmət avtomatik olaraq robotlar və kompüter tətbiqləri vasitəsi ilə görüləcək. Nəqliyyat, logistika, ofis və inzibati dəstək kimi işlərin avtomatlaşdırma yolu ilə aparılması nəzərdə tutulur:

"Üstəlik, xidmət sahəsindəki peşələr də oxşar aqibəti yaşayacaqlar. Süni intellektdə, böyük məlumatların işlənməsində, sistemləşmiş və qeyd olunan məlumatlar artdıqda peşələrin avtomatlaşdırılmasının qarşısı alınmaz. Misal üçün, rəqəmsal tibbi scan cihazları təcrübəli radioloqlardan daha yaxşı və daha etibarlı nəticələr təqdim etməkdədirlər. Saytları təsnifləşdirmək və ya alqoritmik olaraq optimallaşdırmaq artıq maliyyə məsləhətçilərinin investisiya portfellərinə xidmət edilməyə başlanılıb".

E.Süleymanov deyib ki, müştəri xidməti nümayəndələri, satıcılar, kassirlər, ofisiantlar, qapıçılar, yük maşınları, katibələr, anbar işçiləri, mühasiblər, müəllimlər, avtomobil mexanikləri, təmir işçiləri, təhlükəsizlik işçiləri, aşpazlar, insanlara kosmetik fərdi qulluq vasitələri, dülgərlər, uşaq baxımı mütəxəssisləri, vəkillər texnologiyanın inkişafından və sektorda robot olaraq iştirak etməsindən ən çox təsirlənəcək peşə qrupları arasındadırlar.

Müəllimlik peşəsinin də texnologiyaların inkişafından təsirlənəcəyini deyən E.Süleymanov bildirib ki, online tədris vasitəsi ilə eyni anda daha çox insana xidmət etmək mümkün olacaq və xüsusilə xarici dil müəllimlərini müxtəlif dil öyrənmə tətbiqləri və programları əvəz edə biləcək.

Ekspert əlavə edib ki, tədqiqatlara görə, 20 il sonra hansı peşənin seçilməsindən asılı olmayaraq, informasiya texnologiyaları bütün peşələrin əsasını təşkil edəcək və bütün iş proseslərinə təsir edəcək. Ona görə proqramçılar həmişə axtarılan kadr olacaqlar, çünki onlar digər sektorlarla işləyərək işin səmərəliliyini artıracaqlar:

"Məsələn, hətta bir musiqiçinin də musiqisini tərtib etmək üçün proqramlaşdırma bacarığı olmalıdır. Emosional və əlaqəli iş, yaradıcılıq, sintez, problem həlli və ağıllı şərh tələb edən işlər insanın müdaxiləsini tələb etməyə davam edəcəkdir. Bununla birlikdə, hesablama gücünün eksponensial artması süni intellektin üstün şəkildə artmasına səbəb olur. Beləliklə, hansı peşələr məşhur olacaq? Bu mərhələdə gələcək peşələr proqram məsələsindən ayrı şəkildə, çox da müstəqil olaraq, görünə bilmirlər. Araşdırmalara görə, gələcəkdə texnologiya və kompüter elmləri ilə birləşməyən bir peşə olmayacaqdır".

E.Süleymanov deyib ki, xüsusilə robot haqqında alt qrup peşələri çox geniş yayılacaq. Big Data böyük sərvət olduğundan məlumat detektivləri, məlumat tərcüməçiləri, məlumat analizçilərinə böyük ehtiyac olacaq:

"Eyni zamanda dronla bağlı məsələlər də inkişaf edəcək, xüsusən məxfilik və təhlükəsizliklə bağlı tənzimləmələrdən sonra pilotsuz proqramçılar, pilotsuz donanma menecerlərinə ehtiyac olacaq. Şəxsi sağlamlığın rəqəmsallaşdırılması və insanın fəaliyyətinin optimallaşdırılması da vacib bir sahə kimi yüksələcəkdir. Yaşlanmaya qarşı praktikantlar, fərdi inkişaf mütəxəssisləri, genetika mühəndisləri, fərdi ailə həkimləri və terapevtlər, genetik modifikasiya dizaynerlərinə tələb önə çıxacaq. Süni intellekt tədqiqatları davam edəcək, blockchain mütəxəssisləri, 3D çap istehsalçıları bir çox fərqli sahədə istifadə ediləcək".

E.Süleymanov qeyd edib ki, yeni nəsil artıq yeni vəziyyətlərə uyğunlaşa, problemi həll edə bilən, , alqoritmik düşüncəya sahib olan, özünütənzimləmə, şüur, konsentrasiya, məqsəd axtaran kimi bacarıqlara sahib olan, etik dəyərlərə sahib olan, özünə güvənən, birlikdə işləmək, ünsiyyət bacarığı yüksək olan mütəxəssislər olmalıdır. Başqa sözlə, biliyin özünü deyil, onun öyrənmə metodunu bilən və analitik sintez qabliyyəti olan mütəxəssislərə ehtiyac var.

Ekspert qeyd edib ki, Dünya İqtisadi Forumunun nəşr etdiyi "Qlobal Rəqabətlilik İndeksi - 2019"da Azərbaycan iqtisadiyyatı 11 pillə irəliləyərək, 141 ölkə içərisində 62,7 balla 58-ci yerdə qərarlaşdı. Təhsil və insan kapitalının son vəziyyətini əks etdirən indikator üzrə hesabat "bacarıqlar" adı altında hazırlanır. Orta təhsilin keyfiyyəti və təhsil alan şagirdlərin oxuma dövrü, məzun olan şəxslərin şəxsi inkişafları üzərində işləməsi, aktiv əhali arasında rəqəmsal bacarıqlar üzrə ölkəmiz 6 pillə irəliləyərək 63-cü yerdə qərarlaşıb.

E.Süleymanovun sözlərinə görə, Azərbaycanda yaxın illərdə məşgulluğun artması istiqamətində iki istiqamətli aparılan işlər daha da artırılmalıdır. Birinci istiqamət olaraq, peşə təhsili ilə orta ixtisas təhsilli üzrə müasir tələblərə cavab verən mütəxəssislərin hazırlığı genişləndirilməlidir. Digər istiqamət isə ölkənin və dünyanın əmək bazarı tədqiq edilərək onun ehtiyaclarına cavab verəcək ali təhsilli mütəxəssis hazırlığı üçün ali təhsil ocaqlarına diqqət daha da artırılmalıdır. Xüsusi ilə rəqəmsal bacarıqların artırılması və programlaşdırma üzrə mütəxəssis hazırlığı prioritet istiqamət olmalıdır.

"Brent" markalı neftin qiyməti bahalaşıb
"Brent" markalı neftin qiyməti bahalaşıb
TANAP tam gücünə 2022-ci ildə çatacaq
TANAP tam gücünə 2022-ci ildə çatacaq
Bərpa olunan enerji sahəsində Azərbaycan-Britaniya əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib
Bərpa olunan enerji sahəsində Azərbaycan-Britaniya əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib
Loading Bars
Xəbər lenti
Fransız deputat: “Bu cür qətnamələr erməni icmasını xoşhal etməkdən o tərəfə keçməyəcək”
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 542 mindən çox artıb
Teymur Rəcəbov "Skilling Open" turnirində Levon Aronyana qalib gəlib
Kanadada 4,8 bal gücüdə zəlzələ olub
Bakıda yük avtomobili yanıb
Prezident İlham Əliyev Ağdamda Azərbaycan bayrağını qaldırdı (FOTO)
Lavrov İordaniyanın XİN rəhbəri ilə Dağlıq Qarabağı müzakirə edib
Qələbə münasibətilə Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubları gəlməkdə davam edir
“Neonatologiyada yeniliklər-2020” beynəlxalq konqresi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan əhalisi pullarını hansı məhsullara xərcləyir?
Azərbaycanda mobil rabitə operatorlarının gəlirləri açıqlanıb
Ermənistanda daha bir nazir vəzifəsindən azad edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva işğaldan azad edilmiş Ağdam şəhərində olublar (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda istehsal olunan minik avtomobillərinin sayı açıqlanıb
Ağdamın Gülablı kəndindəki keçmiş orta məktəbdə Azərbaycan bayrağı qaldırılıb (FOTO/VİDEO)
Füzuli şəhərinin yenidən qurulmasının, canlandırılmasının vaxtı gəlib çatıb - Əlcəzair səfiri (FOTO)
Azərbaycanın Rus İcması Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
Seyran Ohanyana qarşı daha bir maddə ilə ittiham irəli sürülüb
Rusiyalı zabit Qarabağda mina partlaması nəticəsində yaralanıb
Paşinyanın istefasını tələb edən siyasətçi aclıq aksiyasına başlayıb
İctimai iaşə müəssisələrində karantin tələblərinin tətbiqi üzrə əlaqələndirici şəxs olacaq
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Azərbaycan bayrağına, Azərbaycan əsgərinə, Azərbaycan xalqına eşq olsun (VİDEO)
İşğaldan azad olunan ərazilərdə aparılan ilkin monitorinqin nəticələri UNESCO və ISESCO-ya təqdim olunub
İnformasiya əldə etmək hüququnun təmin edilməsi istiqamətində Ombudsmanın fəaliyyəti inkişaf etdirilib
Prezidentə yazırlar: Sizin müdrik rəhbərliyiniz sayəsində ölkəmiz öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəsmi "İnstagram" səhifəsində Ağdamdan görüntülər paylaşılıb (VİDEO)
Paytaxtın küçə və prospektlərində sıxlıq müşahidə edilir - BNA (FOTO)
Abşeronda COVID-19 infeksiyası ilə bağlı genişmiqyaslı reydlər bu gün də davam etdirilib (FOTO)
Fransada Nikolya Sarkozinin məhkəmə prosesi başlayıb
“Virtual təhsilə dəstək” layihəsinə start verilib
Azərbaycanda benzin istehsalı artıb
İran Qız Qalası su anbarından istifadəyə hazırlaşır
Noyabrın 24-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Bizə güclü ordu barədə nağıl danışırdılar - Erməni biznesmen (VİDEO)
Azərbaycan əhalisinin gəlirləri açıqlanıb
Dillər Universiteti Fransa səfirliyi ilə birgə keçirəcəyi konfransı təxirə salıb
Minsk qrupu uzunmüddətli və dayanıqlı həll üzrə danışıqlara kömək göstərməlidir - Almaniya səfiri (MÜSAHİBƏ)
Müharibə bitsə də, Ermənistan hərbçiləri acınacaqlı vəziyyətdədir (VİDEO)
"Azəriqaz" Vətən müharibəsində şəhid olan və yaralanan hərbçilərin qaz borcuna güzəşt edəcək
"Zəfər tariximiz" onlayn respublika intellektual yarışmasına start verilib
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC və “Deloitte & Touche” Məhdud Məsuliyyətli Auditor Cəmiyyəti arasında müqavilə imzalanıb
Mərkəzi Elmi Kitabxanaya yeni direktor təyin edildi
“Elektron ipoteka və kredit zəmanət” sistemi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilib
Azərbaycanda 2187 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 634 nəfər sağaldı, 29 nəfər vəfat etdi
Seyran Ohanyanla bağlı cinayət işi Hərbi Prokurorluqda istintaq edilir
Unibank hər kəs üçün 0% komissiyalı onlayn kredit kampaniyası keçirir
Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilib
Mədəniyyət Nazirliyi Fransanın mədəniyyət xadimlərini dürüst və qərəzsiz olmağa çağırıb
AQTA sahibkarlara və istehlakçılara müraciət etdi
İşğaldan azad edilən rayonlarda turizm necə təşkil olunacaq? - Agentlik açıqladı (ÖZƏL)
Azərbaycanlı alimlər dünyanın ən nüfuzlu elm adamları siyahısına daxil edilib
Yağıntılı hava pambıq yığımına ciddi təsir etməyib - Nazirlik
Səhiyyə işçilərinin əməyinin ödənilməsi Qaydasına dəyişiklik edilib
KOBİA-nın səlahiyyəti artırılıb
Yaşayış yerini tərk edən “COVİD-19” xəstəsi barədə araşdırma aparılır
Rusiya və Ukrayna vətəndaşları Azərbaycandan vətənlərinə qayıda biləcəklər
Avropa Şurasının Baş katibi atəşkəs razılaşmasını alqışladığını bəyan edib
Əmlakın siyahıya alınması qaydasında dəyişiklik edilib
Ötən həftə "Virtual məktəb" vasitəsilə 6 milyona yaxın dərs keçirilib
Paşinyan, niyə torpaqları dərhal qaytarmadın? - Erməni etirazçı
Ermənistan Müdafiə nazirinin müavini vəzifəsindən azad edildi
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 45 mini keçib
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə ev verilib
İlahiyyat İnstitutunda Birdəfəlik dissertasiya şurası yaradılıb
Paşinyan mühafizəçilərinin sayını 4 dəfə artırıb, görüşlərə gizlin gedir: bundan o tərəfi varmı? - Şərh
Mingəçevir Dövlət Universiteti və Almaniyanın Siegen Universiteti arasında birgə layihənin icrasına start verilib (FOTO)
Goranboyda yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstələri məsuliyyətə cəlb edilib
Ermənistanda itkin düşən əsgərlərin yaxınları etiraz edir (VİDEO)
“Elektron ipoteka və kredit zəmanət” sistemi haqqında əsasnamədə dəyişiklik edilib
Türkiyəyə səfər edən azərbaycanlıların sayı azalıb
Azərbaycan Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Seyran Ohanyan barəsində axtarış elan edib
8 kiloqrama yaxın heroin ələ keçirildi (FOTO/VİDEO)
Biz Qarabağı cənnətə çevirəcəyik - Azərbaycanın xalq artisti
Fars körfəzi dəmiryolu ilə Xəzərə birləşəcək
Qubada karantini pozan çayxana aşkar edilib (FOTO)
Ermənistandan tələb ediləcək kompensasiyanın məbləği kifayət qədər böyük olacaq - Deputat
Sabah hava yağmursuz keçəcək
Macarıstanda təhsil almaq istəyənlər üçün sənəd qəbuluna başlanıldı
Azad olunmuş ərazilərdə 2000-dək ağac əkilib, növbəti aksiya Qubadlı və Cəbrayılda keçiriləcək - Nazir müavini (ÖZƏL)
Çəltikçilikdə orta məhsuldarlıq göstəriciləri yüksəlib
İşğaldan azad olunmuş ərazilərin post-konflikt dövründə bərpa prosesi
Müəllim, şagird, valideynlər üçün onlayn “Psixoloq saatı" fəaliyyətə başlayıb
Bir çox əcnəbi məhkum karantinə əməl edilməklə ölkəsinə təhvil verilib
Ədliyyə strukturlarında koronavirusla bağlı preventiv işlər gücləndirilib - Nazir
Paytaxtda mövsümi ağacəkmələr aparılır (FOTO)
Qarabağ regional ədliyyə idarəsi təsis olunub - Fikrət Məmmədov
Beynəlxalq təşkilatlar ermənilərin əsirlərə qarşı vəhşiliklərinə susurlar - Deputat
Yuxularımda Ağdamı o qədər görmüşəm ki - Nəzakət Teymurova
Dövlət Yanğın Nəzarəti Xidməti azad olunmuş ərazilərdə fəaliyyətə başlayıb
Goranboyda polisə müqavimət göstərən şəxs saxlanıldı
Azad olunan ərazilərimizdəki dəhşətli mənzərə erməni vəhşiliyinin daha bir bariz nümunəsidir - Deputat
“AzerGold” istiqrazlarının ikinci tranşı üzrə hərrac keçiriləcək
Dövlətçilik tariximizin ən şərəfli səhifələri yazılır - Pərvin Kərimzadə
Netanyahu Səudiyyə Ərəbistanına gizli səfər edib
Azərbaycanda sahibkarlar banan yetişdirməyə başlayıb
Rusiyada koronavirusa yoluxma rekordu qeydə alındı
Kəlbəcər bizi gözləyir (FOTO)
“Ziraat Bank Azərbaycan”dan yeni “Səmərəli Əmanət”!
Ağdam erməni vandalizmindən əvvəl və sonra (FOTO)
Polis koronavirus xəstəsini işlədiyi ət dükanında aşkarladı
Bütün xəbərlər