Bakı. Trend:
Çin alimləri Yer ilə Ay arasında lazer vasitəsilə yüksək sürətli rabitə qurmağı uğurla sınaqdan keçiriblər. Çin Elmlər Akademiyasının Kosmik Fəzadan İstifadə üzrə Texnologiya və Mühəndislik Mərkəzi (CSU) bildirib ki, sınaq nəticəsində orbitdə ikitərəfli lazer rabitəsinin mümkün olduğu təsdiqlənib.
Bir ildən çox davam edən sınaqlar zamanı alimlər Yer ilə Ay arasında 400 min kilometrdən çox məsafəni əhatə edən rabitə xətti yaradıblar. Bu, Çinin lazer rabitəsi texnologiyasını Yerətrafı orbitdən daha uzaq kosmosa qədər inkişaf etdirdiyini göstərir.
Lazer rabitəsi ənənəvi mikrodalğalı rabitə ilə müqayisədə daha sürətli məlumat ötürə bilir, daha çox məlumat daşıyır və avadanlıqları daha yığcamdır. Lakin Yer ilə Ay arasında belə rabitə qurmaq asan deyil. Alimlər lazer şüasının dəqiq istiqamətləndirilməsi, uzun məsafədə siqnalın zəifləməsi və yüksək ötürmə sürətinin təmin edilməsi kimi problemləri həll etməli olublar.
Tədqiqat qrupunun rəhbəri Yanq Ley bildirib ki, Yer-Ay rabitəsini qurmaq “minlərlə kilometr uzaqdan iynənin deşiyindən sap keçirməyə” bənzəyir. Çünki çox kiçik istiqamət dəyişikliyi belə Ay məsafəsində lazer şüasının kilometrlərlə yayınmasına səbəb ola bilər.
Bu problemi həll etmək üçün alimlər lazer şüasının istiqamətini daim dəqiq müəyyən edən və düzəldən yeni sistem hazırlayıblar. Sistem həm kosmik aparatların hərəkətini, həm də Yer atmosferinin təsirini nəzərə alır.
Digər böyük problem lazer siqnalının Ay məsafəsindən geri qayıdarkən çox zəifləməsidir. Bu zaman yerüstü teleskoplara cəmi bir neçə foton çata bilir. Ay və ulduz işığı, eləcə də şəhərlərin işıqları da siqnalın qəbulunu çətinləşdirir.
Alimlər faydalı siqnalı bu işıq və səs-küydən ayırmaq üçün xüsusi yüksək həssaslıqlı detektorlar və proqramlar hazırlayıblar.
Məlumat ötürmə sürətini artırmaq üçün isə yeni siqnal emalı və kodlaşdırma üsullarından istifadə edilib. Sınaqlar zamanı məlumat ötürmə sürəti Yerə doğru 100 Mbit/s, Yer üzündən kosmosa doğru isə 1,25 Mbit/s olub.
Çin bildirir ki, gələcəkdə Ay missiyalarının sayı artacaq. İnsanların Aya göndərilməsi və Ayda tədqiqat stansiyasının yaradılması ilə daha çox görüntü və elmi məlumatın Yerə ötürülməsinə ehtiyac yaranacaq.
Alimlərin fikrincə, Yer-Ay lazer rabitəsi gələcək Ay missiyaları üçün böyük həcmdə məlumatın daha sürətli ötürülməsinə imkan verən yeni rabitə yolu olacaq.
