Hisslərin tərbiyəsi

Hisslərin tərbiyəsi

Azərbaycan, Bakı, 30 yanvar /Trend, müxbir İlhamə İsabalayeva/

Statistik rəqəmlər Azərbaycanda zorakılıq hallarının illər üzrə azaldığını göstərsə də, insanlara, xüsusilə qadınlara qarşı zorakılıq halları barədə məlumatları artıq çox tez-tez eşidirik.

Son dövrlərdə artan zorakılıq faktları isə artıq bu problemə daha geniş və elmi yanaşmanı zəruri edir. Çünki bütün bu cinayət hadisələri bəzi insanlarda getdikcə daha çox müşahidə edilən aqressiyanın nəticəsidir.

Qeyd edək ki, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2013-cü ildə (2014-cü il açıqlanmayıb) Azərbaycanda psixi xəstəliklərlə xəstələnməyə görə müalicə-profilaktika müəssisələrində qeydiyyatda olan şəxslərin sayı 124 134 nəfərdir. Həmin ildə 14-29 yaşlı 3665 nəfərə, 30 və yuxarı yaşda olan 5884 nəfərə ilk dəfə olaraq psixi pozğunluqlar və davranış pozğunluqları diaqnozu qoyulub.

Statistik rəqəmlərə görə, yalnız 5 il ərzində - 2009-2013-cü illərdə Azərbaycanda qadınlara qarşı 30 277 (2009-cu ildə 6933, 2010-cu ildə 6507, 2011-ci ildə 6705, 2012-ci ildə 5478, 2013-cü ildə isə 4654) cinayət hadisəsi baş verib. Ötən ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində isə qadınlara qarşı 4195, o cümlədən zorakılıqla bağlı 1687 cinayət faktı qeydə alınıb, 2024 nəfər buna görə məhkəmə məsuliyyətinə cəlb olunub.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini Aynur Sofiyeva hesab edir ki, məişət zəminində baş verən cinayət hadisələrinin qarşısını almaq üçün bir sıra tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir. Sədr müavini təklif edir ki, insanlardakı aqressiyaların qarşısını almaq üçün ailə, məktəb psixoloqlarının işinin gücləndirilməsi lazımdır.

Trend-ə açıqlama verən Türkiyənin Üsküdar Universitetinin Sosiologiya bölməsinin müdiri, sosiologiya elmləri doktoru Əbülfəz Süleymanlı isə hesab edir ki, əslində zorakılıq faktının artmasını təkcə bir amillə bağlamaq doğru deyil: "Bu sahədə mövcud olan nəzəriyyələrin bir qismi zorakılığın cəmiyyətdə öyrənilən davranışların nəticəsi olduğunu göstərir. Struktural nəzəriyyələr isə bu cür halları maddi imkanların qeyri-mütənasib bölgüsü nəticəsində fərdin ictimai status baxımından geridə qalması amili ilə izah edir. Başqa yanaşmaya görə isə əxlaqi şüur səviyyəsinin və ailə bağlarının zəif olması zorakılıq faktlarının artmasına səbəb olur. Eyni zamanda, sosiallaşma problemləri, düzgün ünsiyyət qura bilməmək, psixoloji gərginliklər, sosial nəzarətin zəif olması kimi faktorlar da bu cür cinayətlərin meydana gəlməsində əhəmiyyətli rol oynayır".

Ə.Süleymanlı deyib ki, son dövrlərdə şərq ölkələrində namus və şərəfin qorunması ilə bağlı cinayətlər daha çox baş verir. Maraqlı cəhətlərdən biri odur ki, bu cür cinayətləri edənlər arasında qadınlar daha çox üstünlük təşkil etməyə başlayıb.

Sosioloqun sözlərinə görə, aparılan tədqiqatların nəticələrinə əsasən, namus və şərəfin qorunması ilə bağlı cinayətlər daha çox böyük şəhərlərdə baş verir. Bu, daha çox əyalətdən şəhərə təhsil almaq, işləmək üçün müvəqqəti olaraq yaşamağa gələn insanların zəif sosial-iqtisadi statusu, şəhərə adaptasiya problemi və ənənəvi dəyərlərin mühafizə edilməsi tendensiyası ilə izah edilə bilər: "Əgər cəmiyyətdə mənəvi sahədə və əxlaq sistemində ciddi nöqsanlar özünü büruzə verirsə, insanlarda mərhəmət, sevgi, acıma duyğusu yox olur, sosial ünsiyyət formaları get-gedə zəifləyir. Bunun yerini zorakılıq, aqressivlik doldurmağa başlayır. Ənənəvi olaraq, mövcud olan sosial münasibətlərin, sosial əlaqə halqalarının cəmiyyətdə zəifləməsi bu cür üzdəniraq halların sayının artmasına şərait yaradır. Burada mediada zorakılığı təbliğ edən yayımların mənfi rolunu da qeyd etmək lazımdır".

Onun fikrincə, cəmiyyətdə özünü büruzə verən bu cür neqativ hadisələrin qarşısını almaq üçün təcili tədbirlər planı hazırlanmalı və xüsusilə mənəvi sahədə geniş proqramlar həyata keçirilməlidir: "Hər şizofrenikin, hər psixopatın yanına bir polis nəfəri vermək mümkün olmadığı üçün insanları bu cür əməllərdən çəkindirən mənəvi tədbirlər həyata keçirilməlidir. Bu mənada kiçik yaşdan etibarən insana verilən təhsil və tərbiyə böyük əhəmiyyətə malikdir. Təhsil və tərbiyə sistemimizin təməlinə sevgi dilinin yerləşdirilməsi vacibdir. Tərbiyə formasına görə insanın ya bir mələyə, ya da canavara çevrilə bilməsi mümkünlüyü də diqqətdən yayınmamalıdır".

Ə.Süleymanlı hesab edir ki, bu mənada istər ailə tərbiyəsində, istərsə də məktəb tərbiyəsində insanlara sevgi hissinin aşılanması kimi insani dəyərlərin təliminə əhəmiyyət verilməlidir: "Bir məqamı unutmaq olmaz ki, fiziki zorakılığı "bəsləyən" ən vacib amillərdən biri psixoloji zorakılıq faktlarıdır. Bunun üçün də psixoloji zorakılıq aradan qaldırılmadan fiziki zorakılığın qarşısı alına bilməz. Bu mənada ən vacib vasitələrdən biri hisslərin tərbiyəsidir. Hissi idrak elmdə artıq öz yerini tapıb, lakin zorakılıq kimi mənfi halların qarşısının alınmasında əhəmiyyətli vasitə olan hisslərin təlimindən və tərbiyəsindən bir o qədər də danışmırıq. Hissi tərbiyənin məqsədi qarşıdakı insanları anlamaq olmalıdır. Bir başqasını anlamaq onun zövqlərini, düşüncələrini, arzularını, həyatdan gözləntilərini, yəni hisslərini anlamaqla olur. Beləliklə də insan başqasına qarşı daha həssas və daha qayğıkeş olur".

Ə.Süleymanlı deyib ki, hisslərin tərbiyəsində bədii ədəbiyatın mütaliəsi, həqiqi sənət və musiqi nümunələrinin təbliği əhəmiyyətli rol oynayır.

Onun sözlərinə görə, valideynlər uşaqlarına nəzarəti və insanlarla sağlam ünsiyyət kanallarının inkişafına diqqəti artırmalıdırlar.

Sosioloq qeyd edib ki, bu gün texnikanın inkişafı canlı ünsiyyət imkanlarını məhdudlaşdırır və insanların həm bir-birindən, həm də dəyərlərdən uzaqlaşmasına səbəb olur: "Bu ünsiyyətsizlik mühiti öz növbəsində zorakılığa da münbit şərait yaradır. İnkişaf etmiş qərb ölkələrində müntəzəm keçirilən sosial tədqiqatlarla zorakılığa meyilli və riskli insanlar müəyyənləşdirilir, sosioloq, psixoloq, psixiatr və sosial işçilərin birgə əməkdaşlığı nəticəsində bu cür fərdlər nəzarət altında saxlanılır. Eyni zamanda, bu cür halların qarşısını almaq üçün xüsusi mərkəzlər təsis olunur. Məsələn, Türkiyədə bu cür faktların artması nəticəsində Cəmiyyətin Ruhi Sağlamlığı mərkəzləri qurulmağa başlandı. Bu mərkəzlərdə sosioloqlar, psixoloqlar və sosial işçilər birgə fəaliyyətləri ilə sosial risk zonalarını müəyyənləşdirməyə çalışırlar".

Ə.Süleymanlı hesab edir ki, bu kimi qabaqcıl praktikadan Azərbaycanda da istifadə etmək vacibdır. Eyni zamanda, cəmiyyətin ruhi sağlamlığı mövzusuna diqqəti daha çox artırmaq lazımdır.

Ukraynada koronavirus pandemiyasının üçüncü dalğası başlayıb
Ukraynada koronavirus pandemiyasının üçüncü dalğası başlayıb
İranda sutka ərzində 8,4 min nəfər koronavirusa yoluxub, 78 nəfər ölüb
İranda sutka ərzində 8,4 min nəfər koronavirusa yoluxub, 78 nəfər ölüb
İtaliyada koronavirusdan sağalanlar vaksinin bir dozası ilə peyvəndlənəcək
İtaliyada koronavirusdan sağalanlar vaksinin bir dozası ilə peyvəndlənəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
Martın 5-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Onlayn yolla narkotik vasitələr satan şəxslər saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Tələbələrin köçürülməsi üzrə nəticələr açıqlandı
Orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu qaydaları dəyişib
Prezident İlham Əliyev İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının onlayn Zirvə toplantısında çıxış edib
Ombudsman Səbinə Əliyeva Avropa Ombudsman İnstitutuna açıq etiraz məktubu ünvanlayıb
Ümumi təhsil pilləsində təhsilalanların yekun attestasiyasının aparılması Qaydaları dəyişdi
Yasamalda on min manatlıq mobil telefon oğurlandı (FOTOVİDEO)
Ermənistan minalanmış ərazilərin xəritəsini gizlətməklə sülhə mane olur - Deputat
Yaponiyanın səfiri Gəncədə rəsmi səfərdədir (FOTO)
Avropada koronavirusa yoluxma halları artıb - ÜST
Aİİ Tələbə Elmi Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə “Səmavi dinlərdə ailə və qadın” adlı vebinar keçirilib (FOTO)
“AccessBank” tender elan edir
Ağsuda Vətən müharibəsinin 20 şəhid və qazi ailəsinə baş çəkilib
Ölkənin ödəniş kartları ilə nağdsız ödənişlər üzrə lider bankı məlum olub!
Azərbaycanda son sutkada koronavirusa yoluxanların sayı açıqlandı
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə daha 30 mənzil təqdim edildi (FOTO)
Dövlət Gömrük Komitəsi hesabat verib (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycan həqiqətləri dünya mediasında (FOTO)
İsmayıllıda karantin qaydalarını pozan çay evi aşkarlanıb
Şəhid olmağı düşünürdük, qazi olaraq geri qayıtdıq - Zamir Qədimov
Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq ictimaiyyətə aydın və birmənalı mesajları
Azərbaycana 400 min dozadan çox "AstraZeneca" vaksini ayrılıb
BTQ Özbəkistandan Azərbaycana 17 konteyner çatdıracaq
Mingəçevir Dövlət Universitetində maliyyə savadlılığının artırılmasına dair nəzəri-praktik seminar keçirilib (FOTO)
Qarabağda təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün əlimizdən gələni edəcəyik - Ərdoğan
BŞTİ-nin kollektivi vaksinasiya prosesinə qoşulub (FOTO)
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbə və məzunlarından magistratura imtahanlarında yüksək nəticə
YAŞAT Fondu 4 261 qazini və şəhid ailəsi üzvünü öhdəliyə götürüb
Ukraynada koronavirus pandemiyasının üçüncü dalğası başlayıb
Şamaxıda 7 evdən oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Əfv komissiyasının iclası keçirilir
Bakıda yeni zavod istifadəyə veriləcək
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbə və məzunlarından Magistratura imtahanlarında yüksək nəticə
AzMİU-da azad olunmuş ərazilərdə mühəndis infrastrukturunun yenidən qurulması müzakirə olunacaq
İranda sutka ərzində 8,4 min nəfər koronavirusa yoluxub, 78 nəfər ölüb
Alman şirkətləri Azərbaycan dəmir yollarına investisiya yatırımında maraqlıdır - Səfir
Azad olunmuş ərazilərdə reabilitasiya mərkəzləri yaradıla bilər - Agentlik
Sabahdan daha bir marşrutda nağdsız ödəniş tətbiq ediləcək
Bakıda marşrutların 48 faizi kartla ödənişə keçib - BNA
Qazilərin protez üçün xaricə getməsinə ehtiyac yoxdur - Departament direktoru
Azərbaycan və Türkiyə hərbçilərinin birgə təlimləri keçiriləcək (FOTO)
Ceyhun Bayramovun Baş katibə məktubu BMT sənədi kimi yayılıb
İtaliyada koronavirusdan sağalanlar vaksinin bir dozası ilə peyvəndlənəcək
Ermənistan hakimiyyəti üçtərəfli bəyanatdan sonra diz çöküb üzr istəməli idi - Koçaryan
Şəkər xəstəsi olmağıma baxmayaraq, vaksin vurdurmaq istəyirdim - Vaksinasiyadan keçən müəllim - FOTO
TamKartla yeni fürsətlər
Martın 7-də 3254 şagird üçün buraxılış imtahanı keçiriləcək
Sabah yağış yağacaq
"Buta Airways" Bakı-İstanbul reyslərinə bilet satışına başlayır
Şagirdlərlə təmasda olduğumuzdan vaksinasiya bizim üçün mütləqdir - Müəllim - FOTO
Ermənistanda müxalifət liderinə ölkəni tərk etmək qadağan olundu
Ağdamda idarə rəisinin minaya düşdüyü ərazidə daha 3 ədəd piyada əleyhine mina aşkarlanıb - Trend TV-nin reportajı
Xaricdən onlayn sifariş edilən məhsullar niyə gec gəlir? - Komitə sədrindən açıqlama
Yaralı halda şəhid yoldaşımı kilometrlərlə daşıdım - Qazi
Ermənilər Azərbaycanın tərkibində daha yaxşı yaşaya bilərlər – Deputat
Üzgüçülük üzrə Tokio yay olimpiya oyunlarında Azərbaycan idmançıları yüksək nəticə göstərib
Xudafərin gömrük postunun açılması ilə bağlı danışıqlar gedir
Aİ mikrosahibkarlığın inkişafına 277 min manatdan çox investisiya ayırıb
Aİ regionlarda maliyyə əlçatanlığının yüksldilməsində maraqlıdır
Özünüməşğulluğun təşkilində Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə də əməkdaşlıq ediləcək
Ötən gün Azərbaycanda 24 mindən çox insan vaksinasiya olunub
Azərbaycan və Pakistan arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq müzakirə edilib
Magistraturaya imtahanda cəmi 1 nəfər bütün suallara düzgün cavab verib
Bu il magistraturaya imtahanda yüksək bal toplayanların sayı artıb - DİM
Ötən il ölkəyə ən çox idxal olunan məhsullar açıqlanıb
Gömrükdə aşkarlanan narkotik vasitələrin həcmi artıb
DİN Qazaxdakı dava barədə məlumat yaydı
DGK-yə yeni bina tikilir
Azərbaycan diasporu qazilərə əlil arabaları bağışlayıb (FOTO)
Azərbaycana gətirilən avtomobillərin sayı açıqlanıb
Kaspersky 2020-ci ildə “stalker” proqramları ilə mübarizə nəticələrinin icmalını hazırlayıb
Gün ərzində 800-1000 müəllim peyvənd olunacaq
Hindistanda Tac-Mahal məqbərəsi təxliyə olundu
Sabiq məktəb direktoruna cinayət işi açılıb
“AccessBank”dan xanımlara özəl təklif
Azərbaycan Təhsil Şəbəkəsinin əhatə dairəsi genişləndirildi
Xaçmaz sakinindən avtomat götürülüb
Ötən il ölkəyə 10 milyard 730 milyon dollarlıq məhsul idxal olunub - Komitə sədri
Bakıda üçmərtəbəli ev yanıb, 1 nəfər ölüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
ANAMA Ağdamda mina partlayan ərazidə araşdırmalara başlayıb (FOTO)
Ağdamda minaya düşən idarə rəisi Bakıya gətirilir
Əli Əsədovun sədrliyi ilə iclas keçirilib (FOTO)
Ötən il büdcəyə 4 milyard manata yaxın pul köçürülüb - Səfər Mehdiyev
Miqrasiya Xidməti ikili vətəndaşlığı olan şəxslərə xəbərdarlıq etdi
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Füzuli rayonunun Qaradağlı kəndi (VİDEO)
Rusiya aviaşirkətləri Azərbaycana müntəzəm reyslər üçün icazə alıb
Qarabağın inkişafı və bərpası hökumətin əsas prioritetidir
Azərbaycan ikinci Qarabağ müharibəsində PUA-ların istifadəsində böyük uğur qazandı - Avstraliya nəşri
Azərbaycanda internet televiziya və radioları üçün yeni yayım imkanları yaradılacaq
PAŞA Bank nağdsız ödənişlərin inkişafına verdiyi töhfəyə görə 3 nominasiyanın qalibi seçilib
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Peyvənd infeksion xəstəliklərə qarşı ən effektiv müdafiə üsuludur - İşçi qrupunun üzvü
Arvadının ölümünə dözməyən kişinin meyiti həyətdən tapıldı
Müəllimlərin vaksinasiyası üçün 10 peyvənd məntəqəsi fəaliyyət göstərir
Müəllimlər vaksinasiya olunur (FOTO)
ƏDV-ni geri alanlar üçün 10+10 aksiyası keçirilir
Ötən gün yol qəzalarında 1 nəfər ölüb, 3 nəfər yaralanıb
Yaşa görə pensiyaların orta aylıq məbləği artıb
Bütün xəbərlər