Baku. Trend:
“Baku Network” platformasında “Tofiq Abbasovla dialoq” adlı analitik videolayihənin növbəti buraxılışı yayımlanıb.
Trend xəbər verir ki, proqramın qonağı Azərbaycan Dövlət Musiqi Mədəniyyəti Muzeyinin direktoru, əməkdar mədəniyyət işçisi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Alla Bayramova olub.
"Mədəniyyət heç vaxt istirahət etmir. O, gecə-gündüz fasiləsiz işləyir. Nöqtəli ola bilməz, davamlı olmalıdır”, - deyə A. Bayramova muzeyin fəaliyyətinin əsas prinsipini vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, “musiqi mədəniyyəti muzeyi” anlayışı hələ sovet dövründə təsbit edilib: müəssisə 1967-ci ildə Nazirlər Kabinetinin əmri ilə yaradılıb.
“Bu o demək deyildi ki, muzey dərhal ziyarətçilər üçün açıldı. Əvvəlcə fondların formalaşdırılmasına başlanıldı. Bunun üçün zəmin çoxdan mövcud idi. XX əsrin əvvəllərində Üzeyir Hacıbəyli ilə peşəkar bəstəkarlıq məktəbi formalaşsa da, Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin zəngin kökləri var – xalq musiqisi, alətlər, ənənələr”, – deyə o bildirib.
Direktor qeyd edib ki, ilk eksponat Müslüm Maqomayevin müğənni Məmməd Tağı Bağırova radioda çıxış etməsi xahişi ilə yazdığı qeyd olub. İlk iri daxilolmalardan biri tarzən Əhməd Bakıxanovun 23 xalq çalğı alətindən ibarət kolleksiyası olub ki, bu da indiki toplunun əsasını qoyub.
“Biz musiqi mədəniyyətimizin tarixini əks etdirən hər şeyi toplayırıq: şəxsi əşyalar, fotolar, afişalar, sənədlər, yazılar – aşıqlardan və xanəndələrdən tutmuş bəstəkar və müğənnilərədək”, – deyə o bildirib.
A. Bayramova vurğulayıb ki, muzeyi tez-tez səhvən musiqi alətləri muzeyi adlandırırlar.
“Alətlər yalnız profilin bir hissəsidir. Heç də hər xalqın muğamı, aşıq sənəti, bəstəkarlıq məktəbi və musiqili teatrı yoxdur. Biz bu kompleksin hamısını əks etdiririk”, – deyə o qeyd edib.
A. Bayramova tarın tarixinə xüsusi diqqət ayırıb.
“Müasir Azərbaycan tarı Şuşadan olan Mirzə Sadığın müəllif alətidir. O, simlər əlavə edib, onların sayını 11-ə çatdırıb, konstruksiyanı dəyişib, aləti daha mobil edib. Bu forma Qafqaz və Orta Asiyaya yayılıb”, – deyə muzey direktoru vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, fondlarda 1880-ci illərə aid, Yevlax sakininin tarda ifa etdiyini əks etdirən fotoşəkil saxlanılır.
“İddialara reaksiya vermək yox, sənədlərə əsaslanaraq irsimizi israrla təbliğ etmək lazımdır”, – deyə o bildirib.
A. Bayramova 1955-ci ildə Ağdam rayonunun Gülablı kəndindən olan həmkəndliləri tərəfindən Qurban Primova hədiyyə edilmiş xalçanı, həmçinin əsl adı İsfəndiyar Cavanşirov olan Xan Şuşinskinin rəsmi təltif sənədlərində hər iki adla göstərildiyini təsdiqləyən sənədləri nümunə kimi göstərib.
“Şuşa şəhərini Şərqin Musiqi Akademiyası adlandırırdılar. Muzeydə "Şuşa musiqiçiləri" adlı iki zal fəaliyyət göstərir. Onları müvəqqəti açmışdıq, lakin daimi ekspozisiya kimi saxladıq”, – deyə o qeyd edib.
Beynəlxalq fəaliyyət barədə danışan Bayramova, Qara Qarayevin 100 illiyi və Bülbülün 125 illiyi münasibətilə Moskvada keçirilən sərgilərdən, həmçinin Beynəlxalq Muzeylər Şurasının strukturlarında fəaliyyətindən bəhs edib.
“İdarə heyətində Ermənistan Tarix Muzeyinin nümayəndəsi var. Biz birgə işləməliyik. Mədəniyyət dialoq tələb edir”, – deyə o vurğulayıb.
Direktor tarixi birgəyaşayış mövzusuna da xüsusi diqqət yetirib.
“Fondlarda xalq musiqiçilərinin trio və ya böyük kollektivlərlə çıxış etdiyini əks etdirən çoxlu foto və sənədlər var və çox vaxt kamançaçılar erməni millətindən olan nümayəndələr olub. Məsələn, Saşa Oqanezaşvili, Levon Qriqoryan”, – deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan muğam ifaçıları erməni toylarında da çıxış ediblər.
“Cabbar Qaryağdıoğlunun öz musiqiçiləri ilə bir erməni xadiminin toyunda çıxış etdiyini göstərən fotoşəkillər var. Müxtəlif şirkətlərin kataloqları və val yazıları təsdiqləyir ki, Qaryağdıoğlu, Qurban Primov və digərləri tez-tez erməni musiqiçilərlə birlikdə çıxış ediblər. Ermənilər muğam ifa etmirdilər, xanəndə deyildilər, lakin çox vaxt kamançaçı olublar”, – deyə Bayramova qeyd edib.
O əlavə edib ki, işğal illərində bu materiallar nümayiş etdirilməyib, lakin tarixi sübut kimi fondlarda qorunur.
“Bizdə 1920-ci illərin sonlarına aid Zəngəzur və Qərbi Azərbaycan ərazisində hazırlanmış yazılar var. Orada müxtəlif millətlərdən olan ifaçıların Azərbaycan mahnıları – "Sarı gəlin", "Otuzbir", "Xalabacı" rəqslərini ifa etdikləri göstərilir. Bu, ümumi mədəni məkanın bir hissəsidir”, – deyə o vurğulayıb.
A. Bayramova xarici təcrübədən də nümunə gətirib. Qədim alətlər ansamblının Hildeshaym şəhərinə qastrolu zamanı o, Nizami haqqında mühazirə ilə çıxış edib.
“Mənə sual verdilər ki, Nizaminin abidəsi niyə İtaliyada ucaldılıb. Cavab verdim: çünki Azərbaycan açıq ölkədir. Bizdə Motsartın, Teslanın, Şevçenkonun, Puşkinin abidələri var. Bu, tolerantlığın təzahürüdür”, – deyə o bildirib.
“Azərbaycanda heç vaxt yəhudilər təqib olunmayıb”, – deyə Bayramova vurğulayıb və bunu tarixi yaddaşın mühüm elementi hesab etdiyini əlavə edib.
Sonda direktor qeyd edib:
“Keçmişdə çox ortaq məqamlarımız olub və indi də, prinsipcə, bu münasibətləri, xoş ənənələri bərpa etməyə heç nə mane olmur. Azərbaycan həmişə çoxmillətli, açıq ölkə olub. Mənim təhsil aldığım konservatoriyada professor-müəllim heyəti arasında erməni millətindən olan nümayəndələr çox idi. Mədəniyyət həmişə birləşdirir”.
