Bakı. Trend:
Özbəkistan və Azərbaycan Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Avropa bazarlarını birləşdirən yeni iqtisadi məkanın əsasını formalaşdırır.
Bu barədə Özbəkistan Xarici Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin baş elmi işçisi Şahodat Xoşımova Trend-ə açıqlamasında bildirib.
Ekspertin sözlərinə görə, dövlət başçıları arasında yüksək siyasi etimad səviyyəsi, tarixi və mədəni əlaqələrin yaxınlığı, eləcə də artan iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyət sayəsində Özbəkistan və Azərbaycan arasında münasibətlər tarixi zirvədədir.
“Bu gün münasibətlərimiz artıq ənənəvi siyasi dialoq çərçivəsindən xeyli kənara çıxır. Ticarət-investisiya əməkdaşlığı, sənaye kooperasiyası, energetika, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və logistika sahələrində qarşılıqlı fəaliyyət fəal şəkildə inkişaf edir”, - deyə Ş. Xoşımova qeyd edib.
O vurğulayıb ki, ikitərəfli münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələ daha dərin iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətə keçiddir.
“Özbəkistan-Azərbaycan əməkdaşlığının növbəti mərhələsi ayrı-ayrı birgə layihələrdən dayanıqlı regionlararası istehsal, nəqliyyat və enerji zəncirlərinin formalaşdırılmasına keçiddir. Məhz bu, iki ölkənin müttəfiqlik münasibətlərinin əsas iqtisadi məzmununa çevrilə bilər”, - deyə ekspert bildirib.
Qarşılıqlı investisiyaların artım perspektivlərindən danışan Ş. Xoşımova sənaye kooperasiyasının əhəmiyyətli potensiala malik olduğunu qeyd edib.
“Neft-kimya, avtomobil komponentləri və elektromobillik, elektrotexnika sənayesi, əczaçılıq və tikinti materiallarının istehsalı böyük imkanlara malikdir”, - deyə o qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, aqrar-sənaye kompleksində, qida sənayesində, tekstil, təhsil və səhiyyə sahələrində də əlavə perspektivlər mövcuddur.
“Xüsusilə texnologiya mübadiləsi və ixracyönümlü birgə istehsal zəncirlərinin yaradılması perspektivlidir”, - deyə ekspert vurğulayıb.
O həmçinin bildirib ki, iki ölkənin coğrafi mövqeyi Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Avropa bazarlarının daha sıx birləşdirilməsi üçün obyektiv zəmin yaradır.
Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun inkişafını şərh edən Ş. Xoşımova qeyd edib ki, Orta Dəhliz tədricən nəqliyyat marşrutundan regionlar arasında mühüm iqtisadi bağlılığa çevrilir.
“Özbəkistan üçün bu, xarici ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından əlavə imkanlar yaradır, Azərbaycan üçün isə ölkənin Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında əsas tranzit qovşağı kimi rolunu gücləndirir”, - deyə o bildirib.
Ekspertin sözlərinə görə, marşrutun gələcək inkişafı kompleks yanaşma tələb edir.
“Yalnız fiziki infrastruktur deyil, daşımaların bütün zəncirinin – dəmir yolu əlaqəsinin, liman infrastrukturunun, tarif siyasətinin, gömrük prosedurlarının, rəqəmsal sənəd dövriyyəsinin və konteyner logistikasının uzlaşdırılması da vacibdir”, - deyə Ş. Xoşımova qeyd edib.
O, Özbəkistandan və Mərkəzi Asiyanın digər ölkələrindən yüklərin konsolidasiyası və onların Orta Dəhliz üzrə daha sonra daşınmasında Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanının xüsusi rolunu vurğulayıb.
“Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu da daxil olmaqla, Mərkəzi Asiyanın Çinlə yeni dəmir yolu əlaqələrinin inkişafı əlavə imkanlar yaradır. Bu əlaqələr formalaşdıqca Xəzərə, daha sonra isə Qafqaz, Türkiyə və Avropa bazarlarına yönələn yük bazası arta bilər”, - deyə ekspert bildirib.
Onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin əhəmiyyəti tranzitdən kənara çıxır.
“Daha səmərəli nəqliyyat əlaqələri ticarətin, investisiyaların, anbar infrastrukturunun və yeni istehsal zəncirlərinin inkişafı üçün şərait yaradır. Buna görə nəqliyyat infrastrukturu region ölkələri arasında daha geniş iqtisadi qarşılıqlı asılılığın formalaşması amillərindən birinə çevrilir”, - deyə Ş. Xoşımova qeyd edib.
Özbəkistan və Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində rolundan danışan ekspert iki ölkənin TDT daxilində ən dinamik əlaqələrdən birini təşkil etdiyini bildirib.
“Onların qarşılıqlı fəaliyyətinin xüsusi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, iki ölkə strateji əhəmiyyətli regionları – Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazı birləşdirir və türk inteqrasiyasına getdikcə daha praktik iqtisadi məzmun qazandırır”, - deyə o bildirib.
Ş. Xoşımovanın sözlərinə görə, əsas istiqamətlərdən biri investisiya əməkdaşlığıdır.
“Birgə Özbəkistan-Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinin yaradılması təcrübəsi birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün ikitərəfli mexanizmlərin formalaşdırılması imkanlarını nümayiş etdirir. Eyni zamanda, TDT səviyyəsində Türk İnvestisiya Fondu da daxil olmaqla, öz çoxtərəfli maliyyə infrastrukturu inkişaf edir”, - deyə ekspert qeyd edib.
O əlavə edib ki, Bakı və Daşkənd arasında əməkdaşlıq həmçinin Orta Dəhlizin inkişafına, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsinə, tarif siyasətinin təkmilləşdirilməsinə və rəqəmsal alətlərin tətbiqinə töhfə verir.
“Nəticədə yalnız malların daşınması üçün deyil, həm də Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Türkiyə arasında birgə istehsal və investisiya zəncirlərinin formalaşdırılması üçün şərait yaranır”, - deyə Ş. Xoşımova vurğulayıb.
Ekspert iki ölkənin xarici siyasət qurumlarının koordinasiyasının və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı fəaliyyətinin əhəmiyyətini ayrıca qeyd edib.
“Xarici siyasət qurumlarının regional və beynəlxalq platformalarda ümumi maraqların təşviqi istiqamətində sıx koordinasiyasını davam etdirmək, BMT, Qoşulmama Hərəkatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, MDB və digər strukturlar çərçivəsində müttəfiqlik dialoqunu gücləndirmək vacibdir”, - deyə o bildirib.
Ş. Xoşımovanın fikrincə, Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycan arasında qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi daha böyük iqtisadi məkanın formalaşdırılması üçün yeni imkanlar açır.
“Birgə səylərlə, əslində, birgə inkişaf üçün böyük potensiala malik konsolidə edilmiş makroregion şəklində yeni geoiqtisadi reallıq formalaşır”, - deyə ekspert yekunlaşdırıb.
