İran teokratiyası hazırda dəyişikliklər astanasındadır – Stenford Universitetinin proqram direktoru (MÜSAHİBƏ)

İran teokratiyası hazırda dəyişikliklər astanasındadır – Stenford Universitetinin proqram direktoru (MÜSAHİBƏ)

ABŞ, Vaşinqton, 29 iyun / Trend , müxbir N.Boqdanova /

Trend -un Stenford Universitetinin İranın öyrənilməsi üzrə proqramının direktoru və İranda demokratiyanın inkişafı üzrə layihənin rəhbəri, yazıçı Abbas Milani ilə müsahibəsi

- Hazırda İrandakı proseslər sürətlə inkişaf edir. Bəzi ekspertlərin fikrincə, güc strukturları ilə molla rejimi arasında parçalanma baş verib. Dəyişən vəziyyətin İranda hərbi rejimin qurulmasına gətirib çıxarması mümkündürmü?

- Gəlin, əvvəlcə bu gün İranda yaranan vəziyyətə nəzər yetirək. Belə bir təəssürat yaranır ki, hökumət tərəfindən təzyiq və təhlükəsizlik tədbirləri - bütün bunlar elə bil hazırkı etiraz aksiyalarına qarşı əks qüvvə kimi fəaliyyət göstərir - nəzarətdədir. Ancaq bu, yalnız təəssüratdır, əslində isə belə deyil. Mən hətta düşünürəm ki, xalqın hökumətə qarşı nifrəti getdikcə daha çox artır. Aksiyaların səngiməsinə gəldikdə isə, sadəcə, mitinqçilərə qarşı silah və başqa vasitələrin tətbiqi kütlənin seyrəlməsinə və onun kiçik hissələrə bölünməsinə gətirib çıxartdı. Belə hallarda polisin xalqı nəzarətə alma və sakitləşdirmə işi asanlaşır.

Əlbəttə, bunu da nəzərə almalıyıq ki, İranın siyasi sistemində, həmçinin yerli əhali arasında hazırkı proseslərə ümumiyyətlə qarışmayanlar da var. Məsələn, dindar insanlar aksiyaların gedişində görünmədilər, lakin onlar İran xalqının böyük hissəsini təşkil edir.

- Dini lider Ayətulla Xameneyinin xalqı sakitliyə çağırmasına baxmayaraq, aksiyaların davamını necə dəyərləndirisiniz?

- İnsanların hələ də Xameneyini dinləməkdə davam etdiyini düşünmürəm. Əskinə, hesab edirəm ki, Xameneyi (cinahlar arasında) siyasi tərəfdarlığını nümayiş etdirməklə ilə çox şeyi itirdi. Məncə, onun cümə namazındakı çıxışında yaddaqalan müraciəti siyasi həyatının ən böyük səhvi idi. Bu onun sonu ola bilər. "Dini lider"in nüfuzu zədələndi. O, hakimiyyətdə qala bilər, ancaq insanlar onun qərarlarına və ona qarşı müxalif mövqedən çıxış edirlərsə, o, daha dini lider ola bilməz. Sizin hərbi rejimin qurulması barədə sualınıza gəlincə, hazırda İranda siyasi səhnə dəyişir. Diqqət yetirin, hazırda müxalifətə nəzarət və rəhbərlik Əhmədinejadın əsas rəqibi Musəvidən sabiq prezident Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaniyə keçir. Belə bölünmə İranda dəyişiklik imkanlarını asanlaşdırır. Ona görə də indi siz dediyiniz hərbi rejimin qurulmasına ehtiyac qalmır. İranda isə siyasi sistem hələ bu dəfə olduğu kimi bölünməmişdi.

- Siz Şah rejimi dövründəki aksiyalar zamanı hazırda ölkəni idarə edən mollalarla birlikdə həbsdə olmusunuz. Yeni nəslin "küçələri ələ keçirməsini" görmək necə hisslərdir?

- Bu çox sevindirici məqamdır və demokratiyaya yüzillik ehtiyacın və hətta özünügücləndirmə xüsusiyyətinin olduğunu göstərir. Çünki bu nəsil daha çox sağlam düşüncə və təcrübəyə malikdir, o, nisbətən az doqmatik və daha çox kosmopolitikdir. Və nəhayət, bu nəsil 1979-cu ilin inqilabını həyata keçirib.

- İran teokratiyası üçün təhlükə hazırda nə dərəcədə ciddidir?

- Hesab edirəm ki, İran teokratiyası hazırda dəyişikliklər astanasındadır. Dediyim kimi, Xameneyi öz nüfuzunu itirib. İran kimi teokratik ölkə üçün bu dəyişikliklər köklü xarakter daşıyır. Məncə, "kvo-ante" statusu etibarlı deyildi. Ona görə də hazırkı hadisələr İran teokratiyası üçün çox böyük təhlükədir.

- Qərb ölkələrinin liderləri və İran ruhaniləri Əhmədinejadı yenidən prezident seçilməsi münasibətilə təbrik etmədilər. Bu, Əhmədinejadın həm ölkə, həm də beynəlxalq ictimaiyyət dairələrindəki nüfuzuna necə təsir edəcək?

- Qərb ölkələrinin və Obama Administrasiyasının hazırkı duruma münasibəti İrana dialoq təklifinin davam etdirilməsi kimi qəbul edilməlidir. Mən İrandakı Böyük Britaniya səfirliyinin səkkiz yerli əməkdaşının həbs edilməsi ilə bağlı hadisəni bura daxil etmirəm. Məncə, Obamanın İranla bağlı bəyanatının bu qədər loyal olmasının səbəbi budur. Onun İran xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik etməsi və əvvəlki çıxışları da bu qəbildəndir. Hesab edirəm ki, onlar İrandakı reallığı çox yaxşı başa düşüblər və bilirlər ki, sadəcə Vaşinqtonda oturmaqla İranda hansısa dəyişiklik etmək olmaz.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

AccessBank tender elan edir
AccessBank tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Mingəçevir Dövlət Universitetinin gənc əməkdaşları Bakı Qida Hakatonunun qalibi olublar (FOTO)
İndoneziyada vulkan püskürməsi nəticəsində 1 nəfər ölüb, 41 nəfər yaralanıb
"Mançester Siti" "Liverpul"u 1 xal qabaqlayaraq liderliyə yüksəlib
Finlandiyanın XİN rəhbəri koronavirusa yoluxub
Keniyada avtobus körpüdən çaya düşüb, çox sayda ölən var
Hemilton "Formula-1" üzrə Səudiyyə Ərəbistanı Qran Prisinin təsnifatının qalibi olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 19 463 nəfər sağalıb
Xocavənddə daha bir erməni əsgərin cəsədi tapılıb
"Barselona" Xavinin rəhbərliyi ilə ilk dəfə məğlub oldu
Bir çox Aİ və NATO ölkələri Türkiyənin PUA-larını almaqda maraqlıdır - Çavuşoğlu
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" turnir cədvəlində liderliyə yüksəlib
İranın nüvə obyekti yaxınlığında partlayış olub
Xocavənddə hərbi qulluqçumuza hücum edərkən zərərsizləşdirilən erməni təxribatçının cəsədi təhvil verildi
Türkiyədə Ərdoğanın mitinqdə törədilməsi planlaşdırılan terror aktının qarşısı alınıb
Türkiyə xüsusi təyinatlıları Suriyada 5 terrorçunu məhv edib
ATƏT-in Minsk Qrupu Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşünü keçirməyə hazırdır
"Instagram"ın işində fasilələr yaranıb
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva "Yaşıl Marafon" çərçivəsində ağacəkmə aksiyasında iştirak edib (FOTO)
Putin və Bayden arasında keçiriləcək görüşün vaxtı məlum olub
Gürcüstanda zəlzələ baş verib
Şabranda quşçuluq sexində yanğın olub
Azərbaycan Ermənistandan azad edilmiş ərazilərin mina xəritələrini əldə edib
Azərbaycan və Türk diaspor təşkilatlarının əməkdaşlığı genişlənir (FOTO)
Gömrükçülər növbəti dəfə "Yaşıl Marafon" genişmiqyaslı ağacəkmə tədbirlərində iştirak ediblər (FOTO)
Yaşadıqları ünvanı tərk edən 2 koronavirus xəstəsi aşkarlanıb (FOTO)
Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib (FOTO)
"Yaşıl Marafon" çərçivəsində genişmiqyaslı ağacəkmə tədbirləri davam edir (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Xəzər rayonunda növbəti ümumrayon iməcliyi keçirildi (FOTO)
Azərbaycanda 1 406 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər vəfat edib
Ombudsmanın İtaliyaya səfəri İtaliya mətbuatında geniş işıqlandırılıb
Londonda Azərbaycan icmasının üzvləri ilə görüş keçirilib (FOTO)
Avropa ölkələri Əfqanıstanda ümumi diplomatik missiya aça bilər
İranda ötən sutka daha 58 nəfər koronavirusdan ölüb
Bitkoin 20 faizə yaxın ucuzlaşıb
Güləş Federasiyasının ofisindən içərisində 63 min manat olan dəmir seyf oğurlanıb (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Tailand və Finlandiyanın dövlət başçılarını təbrik edib
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC-nin Müşahidə Şurasının yeni tərkibi təsdiqləndi
Xaçmazın icra başçısı Elnur Rzayev problemlərlə yerində tanış olub (FOTO)
Komando hərbi hissəsində taktiki təlim keçirilib (FOTO/VİDEO)
“Yevlax Pilot Aqropark”ın açılışı olub (FOTO)
Stokholmda Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşünün baş tutmamasının səbəbi açıqlanıb
Dövlət Komitəsinin sədri Londonda Lordlar Palatasının üzvləri ilə görüşüb
Əlillərin cəmiyyətə inteqrasiyasının qarşısını alan maneələr aradan qaldırılmalıdır - Ombudsman Aparatı (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində Elmi Şuranın növbəti iclası keçirilib (FOTO)
40-a yaxın əlil kurort və müalicə mərkəzlərinə göndərilib
Qəbiristanlıqlardan oğurluq edənlər saxlanılıblar (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 280 mini keçib
Sosial reabilitasiya layihəsinə 6200 uşaq cəlb edilib (FOTO)
Gəncədə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda kafe və aptekdən oğurluq edilib
İran da Zəngəzur dəhlizinin imkanlarından faydalana biləcək - İranın sabiq səfiri
2021-ci ilin son Günəş tutulması başlayıb (VİDEO)
Təbii qaz "omikron" ştammına görə ucuzlaşa bilər
Bazar günü hava yağmursuz keçəcək, 15 dərəcəyədək isti olacaq
Salyanda işlədiyi mağazadan 63 min manat pul oğurlayan şəxs saxlanılıb
Goranboyda evdən çıxan koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb edilib
Zərdabda toy sahibi cərimələnib
Zəngilanın Ağalı kənd sakinləri üçün kiçik təsərrüfatlar yaradılacaq (FOTO)
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi ÜST ilə əməkdaşlıq memorandumu imzalayır (VİDEO)
Qazilər hansı halda müalicə üçün xaricə göndərilir?
Qusarda ev yanıb, bir nəfər ölüb
Dostumun atasını FHN hospitalına yerləşdirmək üçün 3 min manat istədilər - Məhkəmə
Qadın sərnişinlərə əxlaqsız təklif edən taksi sürücüləri ilə bağlı araşdırmalara başlanıldı
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Həbsxanadan çıxandan 15 dəqiqə sonra avtomobil qaçırtdı (FOTO/VİDEO)
XİN-də işə qəbulla bağlı imtahanda iştirak üçün tarif müəyyənləşib
Mərkəzi Gömrük Hospitalının ümumi cərrahı XVIII Türk Kolon və Rektal Cərrahiyyə Konqresində iştirak edir (FOTO)
Ötən gün 105 nəfər COVID pasportu olmadığına görə toya buraxılmayıb
Lənkəranda koronavirus xəstəsi çayxanada aşkarlanıb
Hacıqabulda evdən oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Ordunun Təlim və Tədris Mərkəzində seminar keçirilib (FOTO)
bp-nin azad olunmuş ərazilərdə tikəcəyi elektrik stansiyasının investisiya dəyəri açıqlanıb
"Omikron" ştammı ABŞ-ın 10 ştatında aşkar edilib
Helikopter qəzasında yaralanan hərbçilərin vəziyyəti açıqlanıb
Suraxanıda üçmərtəbəli evdə yanğın olub
Bakıda mənzildə naməlum meyit tapılıb
Oğuzda "Kia" yanıb
Binəqədidə yaşayış binasında yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib
Zaqatalada qapalı məkanlarda və ictimai nəqliyyatda reyd keçirilib, 30-a yaxın şəxs cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Türkiyənin ixrac etdiyi məhsullarda "Made in Turkey" ifadəsi istifadə olunmayacaq
Fransa koronavirusun yayılmasında mübarizə üçün sərhəd nəzarətini gücləndirir
Türkiyə istehsalı olan hərbi texnikanın ixrac edildiyi bazarlar sırasında Azərbaycan ilk üçlükdədir
"Twitter" şirkəti yenidən təşkil olunacaq
İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün 10 trilyon dollara qədər vəsait tələb olunacaq - Kristalina Georgiyeva
Fransa və Qətər Əfqanıstana 40 tona yaxın humanitar yardım çatdırıb
BVF rəhbəri "omikron" ştammının dünya iqtisadiyyatının bərpası tempinə təsirini qiymətləndirib
İsveçrə və Belçika koronavirusla bağlı məhdudiyyətləri sərtləşdirəcək
Rusiya Azərbaycanın 12 müəssisəsindən pomidor və alma idxalına icazə verəcək
BMT-nin Baş katibi "omikron" ştammına görə ölkəyə giriş məhdudiyyətlərini səmərəsiz adlandırıb
"Honda" şirkəti 790 minə yaxın avtomobili geri çağırır
ABŞ dövlət katibi Bayden ilə Putinin "ən yaxın gələcəkdə" danışacağını açıqlayıb
Ən məhsuldar smartfonun adı məlum olub
Koronavirusun "omikron" ştammı 38 ölkədə aşkar edilib - ÜST
Türkiyə prezidenti Soçidə keçirilən üçtərəfli görüşün əsas nəticələri barədə məlumatlandırılıb
Mingəçevir Dövlət Universitetində təhsil tələbə krediti ilə bağlı infosessiyalar keçirilib (FOTO)
AQTA daha 5 müəssisədə pozuntular aşkarlayıb
Bakıda çoxmərtəbəli binada yanğın olub, ölən var
QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin Müşahidə Şurasının növbəti iclası keçirilib
“Hamı üçün layiqli iş - heç kim kənarda qalmasın” mövzusunda konfrans keçirilib (FOTO)
Bütün xəbərlər