Bakı. Trend:
2026-cı ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrlə ticarət dövriyyəsi 2,1 milyard ABŞ dollarına çatıb.
Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 295,6 milyon dollar və ya 12,3 faiz az olsa da, TDT məkanının Azərbaycanın xarici ticarətində mühüm yer tutduğunu nümayiş etdirir.
Hesabat dövründə TDT ölkələri ilə ticarət Azərbaycanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin 12,07 faizini təşkil edib.
Ən böyük ticarət tərəfdaşı yenə də Türkiyə olub. İlk dörd ayda Azərbaycan-Türkiyə ticarət dövriyyəsi 5,2 faiz azalaraq 1,848 milyard dollara düşüb. Bununla yanaşı, Qırğızıstanla ticarət dövriyyəsi 1,9 dəfə artaraq 19,5 milyon dollara yüksəlib. Qazaxıstanla ticarət dövriyyəsi 57 faiz azalaraq 114,2 milyon dollar, Özbəkistanla isə 30,1 faiz azalaraq 51,2 milyon dollar təşkil edib.
Buna baxmayaraq, uzunmüddətli dinamika Türk dünyasında iqtisadi inteqrasiyanın gücləndiyini göstərir. Belə ki, 2025-ci ildə Azərbaycanın TDT ölkələri ilə ümumi ticarət dövriyyəsi 7,264 milyard dollar olub ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 371,1 milyon dollar və ya 5,4 faiz çoxdur. Həmin dövrdə TDT ölkələrinin Azərbaycanın ümumi ticarətində payı 14,5 faizə yüksəlib.
2025-ci ildə Azərbaycanın Türkiyə ilə ticarət dövriyyəsi 5,721 milyard dollar, Qazaxıstanla 670,6 milyon dollar, Özbəkistanla 795,2 milyon dollar, Qırğızıstanla isə 77,2 milyon dollar təşkil edib.
Şuşa Forumu rəqabət sahəsində əməkdaşlığı gündəmə gətirdi
Türk dövlətləri arasında iqtisadi inteqrasiyanın yeni istiqamətlərindən biri də rəqabət siyasəti sahəsində əməkdaşlıqdır.
İyunun 13-də Şuşada Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin rəqabət qurumları rəhbərlərinin iştirakı ilə Rəqabət Forumu keçirilib. Azərbaycan Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinin təşkil etdiyi tədbirdə Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Macarıstan və Şimali Kipr Türk Respublikasının nümayəndələri iştirak ediblər.
Forumda çıxış edən rəsmilər üzv dövlətlər arasında iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi, rəqabət siyasətinin uzlaşdırılması və institusional əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.
Panel müzakirələrində rəqabət qurumları arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi, vahid iqtisadi məkanın formalaşdırılması və bazarların daha səmərəli fəaliyyətinin təmin olunması məsələləri müzakirə olunub.
Bakı görüşündə iqtisadi əməkdaşlığın yeni prioritetləri müəyyənləşdirilib
Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv dövlətlərin hökumət başçılarının və vitse-prezidentlərinin bu il aprelin 2-də Bakıda keçirilmiş ikinci görüşü iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ hesab olunur.
Görüşün yekununda qəbul edilən Birgə Bəyanatda üzv və müşahidəçi dövlətlər arasında ticarətin artırılması, qeyri-tarif maneələrinin aradan qaldırılması, investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi və biznes mühitinin yaxşılaşdırılması əsas prioritetlər kimi müəyyən edilib.
Sənəddə enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji layihələri, kritik minerallar, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, nəqliyyat dəhlizləri və sənaye əməkdaşlığı xüsusi vurğulanıb.
TDT ölkələri həmçinin Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin inkişafını dəstəklədiklərini və Orta Dəhlizin potensialının artırılmasına sadiq olduqlarını bəyan ediblər.
Əli Əsədov: Azərbaycanın TDT ölkələrinə yatırdığı investisiyalar 21 milyard dollara çatıb
Bakı görüşündə çıxış edən Baş nazir Əli Əsədov bildirib ki, son illərdə TDT çərçivəsində iqtisadi əməkdaşlıq müsbət dinamika nümayiş etdirir.
Onun sözlərinə görə, ötən il Azərbaycanın TDT ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi 5 faizdən çox artıb, Azərbaycanın üzv dövlətlərə yatırdığı investisiyaların ümumi həcmi isə 21 milyard ABŞ dollarına çatıb.
Baş nazir qeyd edib ki, türk dövlətlərinin geostrateji mövqeyi və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarında yerləşməsi iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün mühüm imkanlar yaradır.
Türk İnvestisiya Fondu və yeni iqtisadi mexanizmlər
Türkiyənin vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz çıxışında Türk Dövlətləri İnvestisiya Fondunun yaxın vaxtlarda maliyyələşdirmə fəaliyyətinə başlayacağını bildirib.
Özbəkistanın Baş naziri Abdulla Aripov isə Türk Dövlətləri Təşkilatının İqtisadi Tərəfdaşlıq üzrə Daimi Şurasının yaradılmasını təklif edib. O, həmçinin Türk Dövlətlərinin Sənaye İttifaqının formalaşdırılması və strateji minerallar üzrə əməkdaşlıq proqramının hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb.
TDT Baş katibi: Azərbaycan təşkilat daxilində aparıcı rol oynayır
Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev Trend-ə müsahibəsində Azərbaycanın təşkilat daxilində mühüm rol oynadığını bildirib.
Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin türk birliyi ideyasına sadiqliyi TDT-nin gələcək inkişafı və konsolidasiyası üçün möhkəm zəmin yaradır.
Baş katib qeyd edib ki, Azərbaycan enerji və nəqliyyat sahələrində həyata keçirdiyi irimiqyaslı layihələrlə türk dövlətlərini və daha geniş coğrafiyanı birləşdirən əsas mərkəzlərdən birinə çevrilib.
Ömüralıyevin sözlərinə görə, TDT ölkələrinin enerji ehtiyatları üzrə dünya miqyasında üçüncü yeri tutması təşkilatın strateji əhəmiyyətini daha da artırır. O, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji əməkdaşlığını, həmçinin Qara dənizdən keçəcək Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsini əməkdaşlığın uğurlu nümunələri kimi göstərib.
Orta Dəhliz TDT əməkdaşlığının əsas sütunlarından birinə çevrilir
Baş katib bildirib ki, hazırda Orta Dəhliz TDT-nin əsas prioritet istiqamətlərindən biridir.
Onun sözlərinə görə, 2025-ci ildə Orta Dəhliz vasitəsilə daşınan yüklərin həcmi 4,7 milyon tona çatıb və bu göstəricinin 2027-ci ilə qədər 10 milyon tona yüksələcəyi gözlənilir.
TDT ölkələri gömrük və logistika sahəsində rəqəmsallaşmanı sürətləndirir. Bu çərçivədə eTIR, eCMR və ePermit sistemlərinin tətbiqi yükdaşımaların sürətləndirilməsinə və tranzit prosedurlarının sadələşdirilməsinə xidmət edir.
Ticarət həcmlərinin artımı daha dərin inteqrasiyanın göstəricisidir
Mütəxəssislərin fikrincə, ayrı-ayrı dövrlərdə müşahidə olunan statistik dəyişikliklərə baxmayaraq, son illərdə TDT məkanında ticarət, investisiya, nəqliyyat, enerji və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi təşkilatın iqtisadi inteqrasiya potensialının artdığını göstərir.
Ticarətin liberallaşdırılması, Türk İnvestisiya Fondunun fəaliyyətə başlaması, Orta Dəhlizin inkişafı, yaşıl enerji və rəqəmsal iqtisadiyyat layihələri yaxın illərdə TDT ölkələri arasında iqtisadi əlaqələrin daha da dərinləşməsinə əlavə təkan verə bilər.
