Bakı. Trend:
Qlobal Bakı Forumu mövcud olduğu illər ərzində qlobal təhlükəsizlik, dayanıqlı inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq məsələləri üzrə açıq dialoq üçün nüfuzlu beynəlxalq platforma kimi özünü təsdiqləyib.
Bu barədə Trend-ə bu gün Özbəkistan Respublikası Prezidenti yanında Strateji və Regionlararası Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Eldor Aripov bildirib.
“Onun fərqləndirici xüsusiyyəti çoxsəviyyəli formatıdır ki, bu da fəaliyyət göstərən və sabiq dövlət başçılarını, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini və ekspert icmasını bir araya gətirir. Bu isə dünya gündəliyinin əsas məsələləri üzrə siyasi baxışların və ekspert səviyyəsində hazırlanmış həllərin sintezini təmin etməyə imkan yaradır”, – deyə o qeyd edib.
E. Aripovun sözlərinə görə, Mərkəzi Asiya obyektiv olaraq Şərq ilə Qərb, Şimal ilə Cənub arasında mühüm halqaya çevrilir. Lakin bu əlaqəliliyin effektivliyi regionun nəqliyyat və kommunikasiya imkanlarının nə dərəcədə uzlaşdırılmasından asılıdır.
“Biz anlayırıq ki, tranzit potensialı yalnız infrastruktur inkişafının koordinasiyası şəraitində sinerji effekti verə bilər. Bu kontekstdə Azərbaycan xüsusi rol oynayır. Coğrafi mövqeyi və inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu sayəsində Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında əsas körpü rolunda çıxış edir”, – deyə o bildirib.
E. Aripov vurğulayıb ki, Qlobal Bakı Forumu kimi platformalar bu məsələləri geniş beynəlxalq kontekstdə müzakirə etməyə imkan yaradır, infrastruktur təşəbbüslərinə siyasi dəstəyin formalaşmasına və uzunmüddətli layihələrin həyata keçirilməsi üçün etibarlı mühitin yaradılmasına xidmət edir.
“Forum beynəlxalq münasibətlərin yeni arxitekturasının formalaşdırılması baxımından da xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Qlobal parçalanmanın gücləndiyi və etimad böhranının dərinləşdiyi şəraitdə orta ölçülü dövlətlərin öz mövqelərini ifadə edə bildiyi və qarşılıqlı fəaliyyət qaydalarının hazırlanmasında iştirak etdiyi formatlara ehtiyac artır”, – deyə o qeyd edib.
“Bu, Mərkəzi Asiya üçün regional təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişafdan tutmuş iqlim gündəliyi, su problemləri, rəqəmsallaşma və süni intellektə qədər geniş məsələlərin müzakirəsinə təsir göstərmək imkanıdır. Region dövlətlərinin rəqabət qabiliyyəti, onların uzunmüddətli iqtisadi artımı təmin etmək, texnoloji modernləşmə aparmaq və qlobal əlavə dəyər zəncirlərinə inteqrasiya etmək bacarığı məhz bu tapşırıqların həllindən asılıdır”, – deyə E. Aripov əlavə edib.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin hazırkı səviyyəsindən danışan E. Aripov qeyd edib ki, iki ölkə arasında əməkdaşlıq tarixi yüksəliş mərhələsindədir.
“Əgər özbək-Azərbaycan münasibətlərinə strateji perspektivdən yanaşsaq, kəmiyyət artımından qarşılıqlı fəaliyyətin yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidi təmin etmək lazımdır. Ticarət dövriyyəsinin və birgə müəssisələrin sayının artması vacibdir, lakin növbəti mərhələ iqtisadiyyatlarımızı daha dərin səviyyədə inteqrasiya edə biləcək dayanıqlı əlavə dəyər zəncirlərinin formalaşdırılmasıdır”, – deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, əsas istiqamətlərdən biri birgə sənaye zonalarının və istehsal klasterlərinin yaradılmasıdır.
“Burada söhbət sadəcə müəssisələrin yerləşdirilməsindən deyil, inkişaf etmiş mühəndis, logistika və rəqəmsal infrastruktura malik inteqrasiya olunmuş məkanların formalaşdırılmasından gedir. Belə zonalar investisiyaların, texnologiyaların və insan kapitalının cəmləşdiyi inkişaf nöqtələrinə çevrilə bilər”, – deyə E. Aripov qeyd edib.
O həmçinin regionda istehsalın lokallaşdırılmasının dərinləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
“Strateji vəzifə – xammaldan başlayaraq yüksək əlavə dəyərə malik hazır məhsula qədər region daxilində tam istehsal zəncirlərinin formalaşdırılmasıdır. Bu, xarici şoklara davamlılığı artırır, qlobal fasilələrdən asılılığı azaldır və yeni keyfiyyətli iş yerləri yaradır”, – deyə E. Aripov bildirib.
Bundan əlavə, onun sözlərinə görə, gələcək inkişaf üçün sabit və proqnozlaşdırıla bilən tənzimləyici mühitin formalaşdırılması, həmçinin xarici iqtisadi siyasətin koordinasiyası mühüm şərtdir.
“Qlobal qeyri-sabitlik şəraitində üçüncü ölkələrin bazarlarına birgə çıxış xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İstehsal güclərini, tranzit potensialını və investisiya resurslarını birləşdirərək biz daha geniş Avrasiya məkanında xarici iqtisadi iştirakın uzlaşdırılmış modelini formalaşdıra bilərik”, – deyə E. Aripov yekunlaşdırıb.