Paşinyanın məşhur “Kokeyşn Büro”su və tarixi həqiqətlər (SƏNƏD)

Paşinyanın məşhur “Kokeyşn Büro”su və tarixi həqiqətlər (SƏNƏD)

Bakı. İlhamə İsabalayeva – Trend:

Qafqaz bürosunun (Paşinyanın dediyi “Kokeyşn Büro”) protokolları erməni yalanlarının ifşası üçün ən tutarlı tarixi mənbədir .

Erməni tarixçilərinin guya Qarabağın tarixi erməni torpaqları olması, hətta bir az da irəli gedərək guya 1923-cü ildə Qarabağın indiki Ermənistan SSR-nin tərkibindən alınıb Azərbaycan SSR-yə verilməsi, Azərbaycan SSR-nin tərkibində muxtariyyət hüququ qazanması, Qafqaz Bürosunun, Stalininin Dağlıq Qarabağı Ermənistandan ayırıb, Azərbaycana verməsi ilə bağlı uydurduğu yalanlara Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev oktybarın 26-da xalqa müraciətində tutarlı cavab verdi. O, bu faktlarla bağlı həm də bütün dünyaya lazımı ismarış verdi.

Bunu Trend-ə AMEA-nın Elm Tarixi İnstitutunun Tarixşünaslıq və Mənbəşünaslıq şöbəsinin
müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ziyad Əmrahov deyib.

O bildirib ki, 1921-ci ilin iyul ayında imzalanmış Qafqaz bürosunun protokolları Qarabağın indiki Ermənistan SSR-nin tərkibindən alınaraq guya Azərbaycan SSR-yə verilməsi ilə bağlı erməni yalanlarını növbəti dəfə ifşa etmək üçün ən tutarlı tarixi mənbədir.

Tarixi mənbələrdəki məlumatlara əsaslanan Z.Əmrahovun sözlərinə görə, aparılan araşdırmalar göstərir ki, 1920-ci ilin aprelin 27-də Azərbaycan Cümhuriyyətini işğal edən bolşeviklər o zamankı Ermənistanın daşnak hökuməti ilə əlaqələrini möhkəmləndirmək, Qafqaza doğru genişlənən bolşevik Rusiyasının Türkiyə ilə sərhədlərində özünə “etibarlı dost” qazanmaq üçün Azərbaycan əraziləri ilə bazarlıq etməyə başlamışdılar. Bir tərəfdən müharibə aparmadan daşnak Ermənistanını razı salmaq, digər tərəfdən Ermənistanın sovetləşdirilməsini tezləşdirmək üçün Azərbaycan ərazilərindən indiki Ermənistana böyük həvəslə ərazilərin verilməsi bolşevik xadimləri üçün ən məqbul yol hesab olunurdu.

Tarixçi qeyd edib ki, bu plan erməni tərəfini də qane edirdi. Bu yolla ermənilər həm də 19-cu əsrin ikinci yarısından başlanmış, Cümhuriyyət dövründə isə açıq müstəviyə qədəm qoymuş Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını, Zəngəzur və Qarabağ məsələsini həll etməyə çalışırdılar. Beləliklə, Azərbaycan tərəfi siyasi mübarizə meydanında təklənmiş tərəf kimi qalırdı. Sovet rəhbərlərinin bu planı Moskva müqaviləsindən bir qədər sonra Qars müqaviləsindən isə əvvəl Rusiya Kommunist Bolşeviklər Partiyası Mərkəzi Komitəsi Qafqaz Bürosunun iclaslarında gündəliyə daxil edildi. Cənubi Qafqaz respublikaları arasında “mübahisəli ərazi” məsələlərində Qafqaz Bürosu və onun rəhbərləri hakim rolunda çıxış edirdi. Bununla bağlı olaraq RK (b) P MK Qafqaz Bürosunun 1921-ci il 2 may tarixli (protokol №2) iclasında S.Kirovun sədrliyi altında Cənubi Qafqaz respublikaları arasında daxili sərhədləri dəqiqləşdirmək üçün Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan nümayəndələrindən ibarət komissiya yaradıldı.

Z.Əmrahov əlavə edib ki, bundan az bir vaxt keçmiş “Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinə dair məsələ üzrə əsas müddəalar” adlı sənəd hazırlandı. Bu sənəd mahiyyətinə görə təkcə Qarabağın dağlıq hissəsinin deyil, Azərbaycanın digər ərazilərinin də qopardılaraq Ermənistana birləşdirilməsi məqsədini güdürdü. Bütün bunları əsas götürən o zamankı Ermənistan hökuməti 1921-ci il 21 may tarixdə heç bir hüquqi əsas olmadan Dağlıq Qarabağ regionunun Ermənistana birləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi.

Z.Əmrahov əlavə edib ki, o zamankı Azərbaycan rəhbərliyi Ermənistanın Dağlıq Qarabağ regionuna olan əsassız iddialarına və özbaşına hərəkətlərinə biganə qalmadı. N.Nərimanovun sədrliyi, İslam Hacıbəylinin katibliyi ilə keçirilən Azərbaycan SSR XKS-nin 26 iyun tarixli iclasında Dağlıq Qarabağa dair məsələ müzakirə edildi. Qərara uyğun olaraq, iyunun 27-də N.Nərimanov Azərbaycan SSR XKS adından Q.Orconokidzeyə və A.Myasnikova, Ə.Qarayevə və A.Mravyana teleqram göndərdi. Teleqramda Ermənistan tərəfinin atdığı addım qətiyyətlə pislənir, A.Mravyanın Dağlıq Qarabağda Ermənistanın fövqəladə nümayəndəsi kimi görünməsi taktiki səhv kimi qiymətləndirilir və dərhal geri çağrılması tələb edilirdi. N.Nərimanovun o zamankı gərgin siyasi mübarizəsi Qafqaz Bürosunun sonrakı iclaslarında əsas kimi götürüldü, erməni iddialarının qismən qarşısı alındı. Ermənistanın tədricən mübahisəli əraziyə çevirdiyi Qarabağın taleyi Qafqaz Bürosu plenumunun 1921-ci il iyulun 4-də keçirilən iclasında (protokol №11) beşinci məsələ kimi müzakirə edildi. Müzakirə zamanı iki müxtəlif fikir olduğu üzə çıxdı. Qarabağın Azərbaycanın hüdudlarında saxlanılmasının (verilməsi deyil – Z.Ə.) lehinə N.Nərimanov, F.Maxaradze, A.Nazaretyan, əleyhinə Q.Orconokidze, A.Myasnikov, S.Kirov və Y.Fiqatner səs verdilər. Qafqaz Bürosunun 4 iyul tarixli iclasında (protokol №12) Dağlıq Qarabağ məsələsi yenidən müzakirə edildi və aşağıdakı qərar qəbul edildi:

a)Yuxarı və aşağı Qarabağın iqtisadi əlaqəsini, yuxarı Qarabağın Azərbaycan ilə daimi əlaqələrini və azərbaycanlılarla ermənilər arasında milli sülhün zəruriliyini nəzərə alaraq, Dağlıq Qarabağ Azərbaycan SSR-nin hüdudlarında saxlanılsın, Dağlıq Qarabağa Şuşa şəhəri inzibati mərkəz olmaqla geniş muxtariyyət verilsin; b) Azərbaycan MK-ya tapşırılsın ki, Muxtar Vilayətin sərhədlərini müəyyənləşdirib, təsdiq üçün RKP MK-nın Qafqaz Bürosuna təqdim etsin; c) Qafqaz Bürosu MK Rəyasət Heyətinə tapşırılsın ki, Muxtar Vilayətin sərhədlərini müəyyənləşdirib, təsdiq üçün RKP MK-nın Qafqaz Bürosuna təqdim etsin; ç) Qafqaz Bürosu MK Rəyasət Heyətinə tapşırılsın ki, Dağlıq Qarabağın fövqəladə komissarının namizədliyi haqqında Ermənistan MK və Azərbaycan MK ilə danışsın; d) Dağlıq Qarabağ vilayətinin hüdudları Azərbaycan MK tərəfindən müəyyən edilsin və Qafqaz Bürosu MK-nın təsdiqinə verilsin (Protokolun surəti əlavə olunur- Əlavə 1).

Onların hər biri şəhidlik zirvəsinə ucalaraq vətənimizin başını uca etdilər - Elçin Quliyev
Onların hər biri şəhidlik zirvəsinə ucalaraq vətənimizin başını uca etdilər - Elçin Quliyev
DSX-nin şəhid hərbçiləri II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunacaq
DSX-nin şəhid hərbçiləri II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunacaq
Helikopter qəzasından sağ çıxan hərbçilər danışdı (VİDEO)
Helikopter qəzasından sağ çıxan hərbçilər danışdı (VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Təl-Əviv dünyanın ən bahalı şəhəri olub
Taksi sürücüsünə qarşı soyğunçuluq edən “müştəri” saxlanılıb (VİDEO)
Laçında hava limanının tikintisi bölgənin beynəlxalq statusunu artıracaq - Səttar Möhbalıyev
“Bakcell” nömrəsi almaq üçün ən yaxın ünvan
Onların hər biri şəhidlik zirvəsinə ucalaraq vətənimizin başını uca etdilər - Elçin Quliyev
Metronun “Xocəsən” stansiyasında tikinti-quraşdırma işləri tamamlanır (FOTO)
Bəzi şəxslər helikopter qəzasından siyasi məqsədləri üçün sui-istifadə etməyə cəhd göstərirlər - Kamran Əliyev
DSX-nin şəhid hərbçiləri II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunacaq
Metronun daha bir deposunun inşasında birinci mərhələ davam edir (FOTO)
Laçın rayonun işğaldan azad olunması olduqca mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir - Tamam Cəfərova
Bakıda metro stansiyası yaxınlığındakı yanğın söndürülüb
Putinlə Ərdoğan arasında telefon danışığı olacaq
Sabah hava necə olacaq?
Çovdar qızıl mədəni ərazisində yeni arxeoloji abidə aşkar edilib (FOTO)
AQTİ ictimai iaşə sahəsində çalışan mütəxəssisləri təlimə dəvət edir
Bərdə sakinlərindən “patı” götürülüb (FOTO)
"Omikron" ştammının mutasiyaları mövcud vaksinlərə qarşı dayanıqlı ola bilər - CDC
Bakıda yaşayış binasındakı yanğın söndürülüb
Yaxın saatlarda hava şəraiti dəyişəcək - Xəbərdarlıq
Helikopter qəzasında şəhid olan hərbçilərlə vida mərasimi keçirildi (FOTO/VİDEO)
Bakıda universitetin qarşısında kütləvi dava olub, 2 nəfər bıçaqlanıb
Bakı şəhər Probasiya İdarəsinin qeydiyyatında olan məhkumlardan 666-ı azad edilib - İdarə rəisi
Helikopter qəzasından sağ çıxan hərbçilər danışdı (VİDEO)
İki nəfər Vətən müharibəsi iştirakçısı Amnistiya aktı ilə cəzadan azad edildi
Helikopter qəzasında şəhid olanların cənazələri vida mərasimi üçün yola salınıb (FOTO/VİDEO)
Daha 60-a yaxın məhkuma Amnistiya aktı şamil olunub (FOTO)
Dekabr ayında hava necə olacaq? - AÇIQLAMA
Dənizçilərə sertifikatların verilməsi prosesi sadələşdirilib
Azər Türk Bank kredit kampaniyasının müddətini uzadıb
Nursultan Nazarbayev helikopter qəzasına görə Prezident İlham Əliyevə başsağlığı verib
AccessBank Qarabağın dirçəlişinə dəstək olur (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Nursultan Nazarbayevə zəng edib
Könül Nurullayeva beynəlxalq tədbirdə Azərbaycanda qadınların ictimai-siyasi fəallığından danışıb (VİDEO)
Bir ildə Azərbaycanda 7600-dən çox şəxs insultdan ölüb - Nazirlik
Ağcabədidə 40-dan çox qanunsuz heyvan kəsimi məntəqəsi aşkarlanıb (FOTO)
Bakıda tanışını vuraraq xəsarət yetirən şəxs tutulub
Belarus səfirliyi Azərbaycana başsağlığı verib
Rusiya səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Britaniya səfiri Tərtərdə minatəmizləmə işləri ilə tanış olub (FOTO)
ABŞ səfiri Azərbaycana başsağlığı verib
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Ötən gün toylarda karantini pozan 9 nəfər cərimələnib
Laçın Şərqi Zəngəzurun ən abad guşələrindən birinə çevriləcək - Kamaləddin Qafarov
Beyləqanda polis güllələndi
Ceyhun Bayramov ATƏT xarici işlər nazirlərinin iclasında iştirak edəcək
Masallıda evdən çıxan iki koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Göygöldə “fizika müəllimi” və cinayətkar dəstəsi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanın neft ixracı azalıb
Ötən gün borca görə 49 nəfər saxlanılıb
Ötən gün küçədə 8 koronavirus xəstəsi aşkarlanıb
Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yoluna asfalt örtüyünün döşənməsinə başlanılıb (FOTO)
Laçına suyun verilməsi təmin edilib (FOTO)
"Omikron" ştammı yoluxmaları artıra bilər - İnfeksionist
Göygöldə “fizika müəllimi” və cinayətkar dəstəsi ifşa edilib (FOTO)
NASA astronavtlarının açıq kosmosa çıxma tarixi məlum olub
Braziliyada "omikron" ştammının ilk halları təsdiqlənib
ABŞ-da mütəxəssislər COVID-19-a qarşı dərmanın istifadəsinə icazə verməyi tövsiyə edib
Meksikanın şərqində qaz partlayışı olub, yaşayış binası tamamilə dağılıb
ABŞ-da məktəbdə atışma nəticəsində xəsarət alanların sayı 8-ə çatıb
ÜST xaricə səyahətə tam qadağa ilə "omikron" ştammını dayandırmağı qeyri-mümkün hesab edib
Avropada "omikron" ştammı ilə 44 yoluxma halı qeydə alınıb
ABŞ-da məktəbdə atışma olub, 3 nəfər həlak olub
Azərbaycanda baş verən helikopter qəzası ürəyimizi parçaladı - Selcuk Bayraktar
Aİ nümayəndəliyinin rəhbəri helikopterin qəzaya uğraması ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Laçının işğaldan azad edilməsindən bir il ötür (VİDEO)
Türkdilli ölkələrin əlaqələri yeni mərhələdə (VİDEO)
İtaliyanın Azərbaycandakı səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Brüssel görüşündən gözləntilər nələrdir? - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
STAR neft emalı zavodu idxalını azaldıb
Qəzaya uğrayan helikopter 24 nəfərlik olub
Güclü duman səbəbindən AZAL-ın təyyarəsi hava limanına qayıtmağa məcbur olub
BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Azərbaycanın qeyri-neft ixracı 42 faiz artıb
“Azərkosmos”un xidmət ixracından gəliri 40 milyon dollara yaxınlaşıb
Fransanın Azərbaycandakı səfiri helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Azərbaycan qaz ixracını 34 faiz artırıb
Britaniya səfiri helikopter qəzasına görə Azərbaycana başsağlığı verib
Bu il dünya ticarəti 23 faiz artacaq - BMT
Gömrük təmsilçiliyi fəaliyyətilə məşğul olan şirkətlərin mütəxəssisləri üçün imtahan keçirilib (FOTO)
Fidan Hüseynova İnformatika üzrə beynəlxalq olimpiadada gümüş qazandı
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Helikopter qəzasına səbəb kimi hər hansısa kənar təsirdən söhbət gedə bilməz - Elçin Quliyev
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı və gündəliyi açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva helikopter qəzasında həlak olanların dəfni ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verib
Prezident İlham Əliyev helikopterin qəzaya uğraması ilə bağlı ətraflı araşdırma aparılmasını tapşırıb
Helikopter qəzasında həlak olanlara şəhid statusu veriləcək - DSX rəisi (VİDEO)
İran XİN helikopter qəzası ilə bağlı ölkəmizə başsağlığı verib
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda döyüş atışlı taktiki təlimlər keçirilib (FOTO/VİDEO)
Helikopter qəzası ilə bağlı yaradılan istintaq qrupu Sənan Paşayevin icraatına verilib
Mətbuat Şurası Tofiq Yusifin vəfatı ilə bağlı nekroloq yayıb
Milli Məclisdə narkomaniya ilə mübarizəyə dair dinləmə keçirilib (FOTO)
Helikopter qəzası ilə bağlı şahidlər dindirilir - Baş Prokurorluq
Türk Dövlətləri Təşkilatı Azərbaycana başsağlığı verib
Qəzaya uğrayan hərbi helikopterin qara qutusu tapılıb
İsrail səfiri Azərbaycana başsağlığı verib
Əlaqələndirmə Qərargahının ötən bir illik fəaliyyətinin yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş iclası keçirilib (FOTO)
Helikopterin qəzaya uğramasında hər hansı kənar müdaxilənin olması istisna edilir - Baş Prokurorluq
600 min manatı Şamxal Həsənliyə vermişəm - Vüqar Səfərlinin məhkəməsindən
Hulusi Akar Zakir Həsənov və Elçin Quliyevə başsağlığı verib
Bütün xəbərlər