Paşinyanın məşhur “Kokeyşn Büro”su və tarixi həqiqətlər (SƏNƏD)

Paşinyanın məşhur “Kokeyşn Büro”su və tarixi həqiqətlər (SƏNƏD)

Bakı. İlhamə İsabalayeva – Trend:

Qafqaz bürosunun (Paşinyanın dediyi “Kokeyşn Büro”) protokolları erməni yalanlarının ifşası üçün ən tutarlı tarixi mənbədir .

Erməni tarixçilərinin guya Qarabağın tarixi erməni torpaqları olması, hətta bir az da irəli gedərək guya 1923-cü ildə Qarabağın indiki Ermənistan SSR-nin tərkibindən alınıb Azərbaycan SSR-yə verilməsi, Azərbaycan SSR-nin tərkibində muxtariyyət hüququ qazanması, Qafqaz Bürosunun, Stalininin Dağlıq Qarabağı Ermənistandan ayırıb, Azərbaycana verməsi ilə bağlı uydurduğu yalanlara Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev oktybarın 26-da xalqa müraciətində tutarlı cavab verdi. O, bu faktlarla bağlı həm də bütün dünyaya lazımı ismarış verdi.

Bunu Trend-ə AMEA-nın Elm Tarixi İnstitutunun Tarixşünaslıq və Mənbəşünaslıq şöbəsinin
müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ziyad Əmrahov deyib.

O bildirib ki, 1921-ci ilin iyul ayında imzalanmış Qafqaz bürosunun protokolları Qarabağın indiki Ermənistan SSR-nin tərkibindən alınaraq guya Azərbaycan SSR-yə verilməsi ilə bağlı erməni yalanlarını növbəti dəfə ifşa etmək üçün ən tutarlı tarixi mənbədir.

Tarixi mənbələrdəki məlumatlara əsaslanan Z.Əmrahovun sözlərinə görə, aparılan araşdırmalar göstərir ki, 1920-ci ilin aprelin 27-də Azərbaycan Cümhuriyyətini işğal edən bolşeviklər o zamankı Ermənistanın daşnak hökuməti ilə əlaqələrini möhkəmləndirmək, Qafqaza doğru genişlənən bolşevik Rusiyasının Türkiyə ilə sərhədlərində özünə “etibarlı dost” qazanmaq üçün Azərbaycan əraziləri ilə bazarlıq etməyə başlamışdılar. Bir tərəfdən müharibə aparmadan daşnak Ermənistanını razı salmaq, digər tərəfdən Ermənistanın sovetləşdirilməsini tezləşdirmək üçün Azərbaycan ərazilərindən indiki Ermənistana böyük həvəslə ərazilərin verilməsi bolşevik xadimləri üçün ən məqbul yol hesab olunurdu.

Tarixçi qeyd edib ki, bu plan erməni tərəfini də qane edirdi. Bu yolla ermənilər həm də 19-cu əsrin ikinci yarısından başlanmış, Cümhuriyyət dövründə isə açıq müstəviyə qədəm qoymuş Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını, Zəngəzur və Qarabağ məsələsini həll etməyə çalışırdılar. Beləliklə, Azərbaycan tərəfi siyasi mübarizə meydanında təklənmiş tərəf kimi qalırdı. Sovet rəhbərlərinin bu planı Moskva müqaviləsindən bir qədər sonra Qars müqaviləsindən isə əvvəl Rusiya Kommunist Bolşeviklər Partiyası Mərkəzi Komitəsi Qafqaz Bürosunun iclaslarında gündəliyə daxil edildi. Cənubi Qafqaz respublikaları arasında “mübahisəli ərazi” məsələlərində Qafqaz Bürosu və onun rəhbərləri hakim rolunda çıxış edirdi. Bununla bağlı olaraq RK (b) P MK Qafqaz Bürosunun 1921-ci il 2 may tarixli (protokol №2) iclasında S.Kirovun sədrliyi altında Cənubi Qafqaz respublikaları arasında daxili sərhədləri dəqiqləşdirmək üçün Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan nümayəndələrindən ibarət komissiya yaradıldı.

Z.Əmrahov əlavə edib ki, bundan az bir vaxt keçmiş “Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinə dair məsələ üzrə əsas müddəalar” adlı sənəd hazırlandı. Bu sənəd mahiyyətinə görə təkcə Qarabağın dağlıq hissəsinin deyil, Azərbaycanın digər ərazilərinin də qopardılaraq Ermənistana birləşdirilməsi məqsədini güdürdü. Bütün bunları əsas götürən o zamankı Ermənistan hökuməti 1921-ci il 21 may tarixdə heç bir hüquqi əsas olmadan Dağlıq Qarabağ regionunun Ermənistana birləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi.

Z.Əmrahov əlavə edib ki, o zamankı Azərbaycan rəhbərliyi Ermənistanın Dağlıq Qarabağ regionuna olan əsassız iddialarına və özbaşına hərəkətlərinə biganə qalmadı. N.Nərimanovun sədrliyi, İslam Hacıbəylinin katibliyi ilə keçirilən Azərbaycan SSR XKS-nin 26 iyun tarixli iclasında Dağlıq Qarabağa dair məsələ müzakirə edildi. Qərara uyğun olaraq, iyunun 27-də N.Nərimanov Azərbaycan SSR XKS adından Q.Orconokidzeyə və A.Myasnikova, Ə.Qarayevə və A.Mravyana teleqram göndərdi. Teleqramda Ermənistan tərəfinin atdığı addım qətiyyətlə pislənir, A.Mravyanın Dağlıq Qarabağda Ermənistanın fövqəladə nümayəndəsi kimi görünməsi taktiki səhv kimi qiymətləndirilir və dərhal geri çağrılması tələb edilirdi. N.Nərimanovun o zamankı gərgin siyasi mübarizəsi Qafqaz Bürosunun sonrakı iclaslarında əsas kimi götürüldü, erməni iddialarının qismən qarşısı alındı. Ermənistanın tədricən mübahisəli əraziyə çevirdiyi Qarabağın taleyi Qafqaz Bürosu plenumunun 1921-ci il iyulun 4-də keçirilən iclasında (protokol №11) beşinci məsələ kimi müzakirə edildi. Müzakirə zamanı iki müxtəlif fikir olduğu üzə çıxdı. Qarabağın Azərbaycanın hüdudlarında saxlanılmasının (verilməsi deyil – Z.Ə.) lehinə N.Nərimanov, F.Maxaradze, A.Nazaretyan, əleyhinə Q.Orconokidze, A.Myasnikov, S.Kirov və Y.Fiqatner səs verdilər. Qafqaz Bürosunun 4 iyul tarixli iclasında (protokol №12) Dağlıq Qarabağ məsələsi yenidən müzakirə edildi və aşağıdakı qərar qəbul edildi:

a)Yuxarı və aşağı Qarabağın iqtisadi əlaqəsini, yuxarı Qarabağın Azərbaycan ilə daimi əlaqələrini və azərbaycanlılarla ermənilər arasında milli sülhün zəruriliyini nəzərə alaraq, Dağlıq Qarabağ Azərbaycan SSR-nin hüdudlarında saxlanılsın, Dağlıq Qarabağa Şuşa şəhəri inzibati mərkəz olmaqla geniş muxtariyyət verilsin; b) Azərbaycan MK-ya tapşırılsın ki, Muxtar Vilayətin sərhədlərini müəyyənləşdirib, təsdiq üçün RKP MK-nın Qafqaz Bürosuna təqdim etsin; c) Qafqaz Bürosu MK Rəyasət Heyətinə tapşırılsın ki, Muxtar Vilayətin sərhədlərini müəyyənləşdirib, təsdiq üçün RKP MK-nın Qafqaz Bürosuna təqdim etsin; ç) Qafqaz Bürosu MK Rəyasət Heyətinə tapşırılsın ki, Dağlıq Qarabağın fövqəladə komissarının namizədliyi haqqında Ermənistan MK və Azərbaycan MK ilə danışsın; d) Dağlıq Qarabağ vilayətinin hüdudları Azərbaycan MK tərəfindən müəyyən edilsin və Qafqaz Bürosu MK-nın təsdiqinə verilsin (Protokolun surəti əlavə olunur- Əlavə 1).

Eyfel qülləsi 16 dekabrdan ziyarət üçün açıq olacaq
Eyfel qülləsi 16 dekabrdan ziyarət üçün açıq olacaq
"Belavia" Bakıdan Minskə uçuşları bərpa edir
"Belavia" Bakıdan Minskə uçuşları bərpa edir
Kəlbəcər - Zəngin təbii resurslar və turizm potensialı
Kəlbəcər - Zəngin təbii resurslar və turizm potensialı
Loading Bars
Xəbər lenti
Estoniya prezidenti özünü təcrid edir
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 423 mini keçib
Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna daxil olan vəsaitin miqdarı açıqlanıb
Ailəmin kədərini görmək istəməzdim - Şəhidlə olmayan müsahibə
Karantin qaydalarını pozaraq toy məclisi təşkil edən şəxslər həbs edilib
ABŞ və Kanadanın Buxara Yəhudiləri Konqresinin prezidenti Azərbaycanın dövlət başçısını təbrik edib
Ali Baş Komandan Vətən Müharibəsində minimal itkilərlə zəfər qazanmaq strategiyasını uğurla həyata keçirdi - İsa Həbibbəyli
Özbəkistan mediası Ermənistanın Qarabağda törətdiyi ekoloji terrordan yazıb
Qusarda ağacların kəsilməsi ilə bağlı araşdırma aparılır
“Qlobal Müdafiə Texnologiyaları Hakatonu”na start verilib
“Azərbaycan Könüllülərinin III Həmrəylik Forumu”na start verildi (FOTO)
Uşaqların müharibə cinayətlərinin qurbanı olması qəbulolunmazdır - UNİCEF-in icraçı direktoru
Ceyhun Bayramov bolqarıstanlı həmkarı ilə telefonla danışıb
SOCAR Ukraynada fəaliyyətini genişləndirir
Pandemiya şəraitinin zəruri qayda və tələblərinə əməl edilməsi vacibdir - Nazirlik
Nyu-Yorkda Vətən müharibəsi şəhidləri anılıb
44 günlük müharibə bizə asan gəlsə də, bu, düşünüldüyü kimi deyil - Hərbi ekspert
ABŞ-da koronavirusa yoluxma rekordu qeydə alındı
Gömrük əməkdaşları Vətən müharibəsi şəhidlərinin əziz xatirəsini yad ediblər (FOTO)
Dağlıq Qarabağı dövlət kimi tanımaq qərarı verən parlament yalnız fransız nağıllarında yer ala bilər - Mustafa Şentop
Azərbaycan ordusu dünya reytinqlərində daha da irəliləyəcək - Deputat
Kəlbəcər rayonunun Yanşaq kəndi (VİDEO)
Dekabrın 7-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Ötən gün yol qəzalarında 4 nəfər ölüb
Səfir XİN-ə çağırıldı, Fransaya nota verildi
TÜRKPA-nın Baş katibi Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Serbiya Azərbaycana 170 milyon avro borcunu ödəyəcək
"Ural Hava Yolları" Rusiya vətəndaşlarının Azərbaycandan daşınmasını həyata keçirəcək
Türkiyədən Çinə hərəkət edən yük qatarı Bakı limanından keçəcək
Ceyhun Bayramov latviyalı həmkarı ilə telefonla danışıb
Azərbaycan qlobal çağırışlara həmişə töhfə verib - Deputat
Ceyhun Bayramov Belarusun səfiri Gennadi Axramoviç ilə görüşüb (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin Fransaya tövsiyəsini mən də dəstəkləyirəm - Ərdoğan
Azərbaycanda bu məhsulların istehsalı artıb
Ankarada Azərbaycanın Vətən müharibəsinin şəhidləri yad edilib (FOTO)
Azərbaycanda 4 267 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 2 566 nəfər sağaldı, 41 nəfər vəfat etdi
Şəhidlərin əziz xatirəsi Dövlət Miqrasiya Xidmətində də yad edilib (FOTO)
Hərbçilərimiz canları bahasına bu qələbəni əldə ediblər - Milix Yevdayev
Gəncədə din xadimləri şəhidlərin xatirəsini yad ediblər (FOTO)
İsmayıllıda koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlanılıb
Türkiyəli nazir Qars logistika mərkəzinin tikintisi prosesi ilə tanış olacaq
Şəhidlərin xatirəsini yad etmək məqsədilə müntəzəm xətt avtobusların hərəkəti dayandırılıb - BNA
UNEC tələbələri Qarabağ şəhidlərini belə yad etdi: Davamçılarınızıq! (FOTO)
Şəkidə şəhidlərimizin xatirəsi yad edilib (FOTO)
Azərbaycanın böyük qələbəsini şərtləndirən əsas amillər
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Biz Vətən müharibəsi şəhidlərini heç vaxt unutmayacağıq
Əjdərbəy məscidində şəhidlərin xatirəsi anılıb
Azərbaycan Ordusunda Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Dağlıq Qarabağın kimə məxsus olduğu BMT qətnamələri ilə çoxdan müəyyən edilib - Peskov
Biz bütün Azərbaycanın dəstəyini hiss edirdik - Bədii gimnastika üzrə qrup komandasının üzvləri (FOTO)
İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixində parlaq səhifədir - Aleksandr İşein
Ərazini tərk edən ermənilər məzarları dağıdıblar - “Amnesty International” Kəlbəcərdə (FOTO)
İranda sutka ərzində 347 nəfər koronavirusdan ölüb
Vətən yolunda canlarından keçən oğullarımız daim qəlbimizdədir - Milix Yevdayev (FOTO)
Azərbaycan şəhidlərinin xatirəsi Türkiyə və İranda da yad edilir
Azərbaycan hərbi əməliyyatları dəqiqliklə quraraq Ermənistandan daha az itki verdi - Deputat
Məni güllə altında sürüyərək ərazidən çıxardılar - Qarabağ qazisi
Siyəzəndə yaşadığı ünvanı tərk edən “COVİD-19” xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Paşinyanın reytinqi kəskin düşüb
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə şəhidlərə ithaf olunmuş "Əbədi zirvə" musiqi kompozisiyası hazırlanıb (VİDEO)
Olimpiya oyunlarının təxirə salınması Yaponiyaya 3 milyard dollara başa gələcək
Azərbaycan zəfər çalaraq tarixdə yeni səhifə açdı - Allahşükür Paşazadə
Dövlət Dəniz Agentliyində şəhidlərin əziz xatirəsi anılıb (VİDEO)
Fransa Senatının təşəbbüsü Avropa ölkələrində dəstəklənmir - Deputat
Yaşayış yerini tərk edən aktiv koronavirus daşıyıcıları barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO/VİDEO)
"Şəhidlik yaxşı ölümdür" deyirdi - Şəhid Tural Rəhimov
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyir, ehtiramla yad edirik - Spiker
Heydər məscidində anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Havanın temperaturu düşəcək, yağış, qar yağacaq - Xəbərdarlıq
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 42 mini ötüb
FHN-in İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin əməkdaşları şəhid ailəsini ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycan xalqı Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edir (FOTO)
Gəncə şəhərində şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib (FOTO)
Bakıdakı pravoslav kafedral kilsəsində şəhidlərin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Doqquz Azərbaycan gimnastı bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatından medalla qayıdıb - Mariana Vasileva
Nazirlik Xudayar Yusifzadənin ailəsi üçün ev tikəcək (FOTO)
Dağ Yəhudiləri İcmasında şəhidlərin xatirəsi anılıb (FOTO)
Ukrayna həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib - Həmsədr
Döyüşlərə 30 ilin həsrəti ilə atılmışdıq - Qarabağ qazisi
Ukrayna-Azərbaycan parlamentlərarası əlaqələri müzakirə olunub
AQTA 43 obyektdə koronavirusla bağlı qayda pozuntusu aşkarladı (FOTO)
Niderlandda Fransa Senatının və Belçika Parlamentinin qəbul etdiyi qətnamələrə etiraz aksiyası keçirilib
Şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva şəhidlərimizin xatirəsini yad ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Yaşayış yerini tərk edən aktiv koronavirus daşıyıcısı barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO/VİDEO)
Ərdoğan və Ruhani Qarabağı müzakirə edib
Güclü dövlətin hərbçisi olmaq çox qürurvericidir - Qarabağ qazisi
Ötən gün 21 koronavirus xəstəsi ictimai yerlərdə saxlanılıb
Azərbaycan nefti 50 dollar həddinə yaxınlaşır
Fransa hökuməti Qarabağın müstəqilliyini tanımır - Fransa səfiri
Azərbaycanın qaz ixracında Türkiyə bazarının payı 79 faiz olub
Azərbaycanın Türkiyədən sement idxalı azalıb
Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan COVİD-19 xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Rusiyada təyyarə bir gündə iki dəfə təcili eniş etdi
Müəllimlərinə "Qarabağı biz alacağıq" deyib - Ad günündə dəfn edilən şəhid Nicat Tarverdiyev (FOTO)
Bakıda elektron əşya mağazalarından oğurluq edən saxlanılıb
Prezident İlham Əliyev şəhidlərimizlə bağlı paylaşım edib (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin güc yolu ilə icrası qaçılmaz idi
Bütün xəbərlər