Bakı. Trend:
Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri ənənəvi ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxaraq regional inkişafın müstəqil amilinə çevrilən yeni geoiqtisadi əməkdaşlıq modelini formalaşdırır.
Bu dəyişən konfiqurasiyada Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, "Azərbaycan əsas nəqliyyat mərkəzi kimi rolunu gücləndirir". Şərq və Qərbin iqtisadi maraqlarını birləşdirən əsas nəqliyyat mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirir. Proses region ölkələrinin aktiv iştirakı ilə inkişaf edir.
Mövcud dinamika göstərir ki, əməkdaşlıq artıq yalnız ticarət dövriyyəsinin artması ilə deyil, həm də iqtisadi modelin keyfiyyətcə yenidən qurulması ilə xarakterizə olunur. Region ölkələri nəqliyyat dəhlizlərinin sinxronlaşdırılmasına və infrastruktur “darboğazlarının” aradan qaldırılmasına üstünlük verirlər.
Bu çərçivədə Qazaxıstan Aktau və Kurık limanlarının modernləşdirilməsi, dəmir yolu xətlərində ikinci yolların çəkilməsi və Almatını yan keçən yeni dəmir yolu xətti kimi iri layihələri həyata keçirir. Bu addımlar yük daşımalarının sürətlənməsinə və logistika xərclərinin azalmasına xidmət edir.
Bu prosesdə Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Onun inkişafı təxminən 18 milyard dollar həcmində investisiya tələb edir. Region ölkələrinin birgə səyləri bu marşrutun Avrasiya tranzitində etibarlı alternativ kimi mövqeyini gücləndirir.
Bu konfiqurasiyada Azərbaycan artıq yalnız tranzit ölkə kimi deyil, əlavə dəyərin formalaşmasında aktiv iştirakçı kimi çıxış edir. Liman infrastrukturunun genişləndirilməsi, dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafı və logistika sahəsində rəqəmsal həllərin tətbiqi ölkəni çoxfunksiyalı logistik mərkəzə çevirir.
Eyni zamanda, dövlətlərarası koordinasiya da güclənir. Dialoq daha sistemli xarakter alır, tərəflər strategiyaların uzlaşdırılmasına, prosedurların vahidliyinə və uzunmüddətli əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılmasına çalışır. Energetika sahəsi də mühüm istiqamət olaraq qalır, burada ixrac marşrutlarının şaxələndirilməsi və təchizatın dayanıqlığının artırılması əsas prioritetlərdir.
Sənaye əməkdaşlığı da genişlənir. Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması və texnoloji mübadilənin dərinləşməsi region ölkələri arasında daha mürəkkəb iqtisadi inteqrasiyanın əsasını qoyur. Bu yanaşma xammal asılılığının azaldılmasına və emal sənayesinin inkişafına şərait yaradır. Eyni zamanda humanitar və informasiya sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə də diqqət artırılır.
Trend Beynəlxalq İnformasiya Agenliyi region ölkələri arasında media əməkdaşlığının inkişafı üçün platforma kimi çıxış edir. Qazaxıstan nümayəndələrinin agentliyin rəhbərliyi ilə son görüşü media tərəfdaşlığının genişləndirilməsi və informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi baxımından marağın olduğunu göstərib.
Formalaşan əməkdaşlıq modeli Avrasiyada yeni iqtisadi mərkəzin
yaranmasına işarə edir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və ardıcıl
xarici iqtisadi siyasəti bu sistemdə ölkəni əsas birləşdirici
halqaya çevirir.
Logistika marşrutları və investisiya resursları uğrunda rəqabətin
artdığı bir şəraitdə Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında
əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi həlledici rol oynayacaq. Mövcud
tendensiya davam edərsə, region qlobal iqtisadi arxitekturada daha
mühüm mövqe qazanacaq və beynəlxalq ticarətin əsas dayaqlarından
birinə çevriləcək.