Erməni katolikosunun xalqını müharibəyə səsləməsi ilk dəfə deyil - Elm Tarixi İnstitutu

Erməni katolikosunun xalqını müharibəyə səsləməsi ilk dəfə deyil - Elm Tarixi İnstitutu

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Erməni katolikosu II Qareginin erməni xalqını müharibəyə səsləməsi heç də təsadüfü deyil və bunun tarixi kökləri var. Əslində, bu addım erməni katolikosluğunda ilk dəfə deyil, lakin bu dəfə sərgilədikləri terrorizm ifadələri öncəkilərdən bəzi xüsusiyyətinə görə fərqlənir.

Bunu Trend-ə AMEA-nın Elm Tarixi İnstitutunun elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Bayram Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, erməni kilsəsi tarix boyu ermənilərin həyata keçirdikləri terror siyasətinə dolayı yolla dəstək göstərib.

Tarixçi qeyd edib ki, tarixi erməni dövləti olmadığına görə erməni katolikosları hansı ölkənin tərkibində yaşayırdılarsa, (Azərbaycanda əsasən Elxanilər, Səfəvilər, Qacarlar dövlətinin, Türkiyədə Səlcuqlar və Osmanlıların) həmin dövlətlərin yüksək vəzifəli məmurlarına məhz keşişlər vasitəsi ilə təsir edərək öz terror siyasətini həyata keçirirdilər. Məsələn, İrəvan xanlığına ermənilərin köçürülməsində Eçmiədzin keşişlərinin böyük rolu olub. İrəvan xanının oğluna yaxınlıq göstərən keşişlər məhkəmələri onların xeyrinə qərar çıxarmağa nail olurdular. Bu proses sovetlər dövründə də davam etdi. Həm XX əsrin 30-cu illərində azərbaycanlıların kütləvi repressiyası zamanı, həm də 80-ci illərin sonu 90-cı illərin əvvəllərində başda Sumqayıt hadisələri olmaqla Qarabağda terror əməllərinin gerçəkləşdirilməsində erməni katolikosu I Vazgen müəyyən dövlət strukturlarına təsir edib.

Erməni kilsəsinin digər dəstək formasını da açıqlayan B.Quliyev qeyd edib ki, erməni katolikosluğunun terrorizmə ən böyük dəstəyi dini yardım pərdəsi altında ianələrin toplanması olub. Yarandığı zamandan çağdaş dönəmimizə qədər dünyanın bir çox yerində terror aktı törətmiş Hınçak (1887) və Daşnaksutyun (1890) partiyaları məhz Katolikos IV Georgi və Katolikos I Maqarın topladığı ianələr hesabına yaradıldı və onlardan sonra gələn katolikoslar da bu təşkilatları dəstəkləyərək dolayısı yolla terrorizmi dəstəkləmiş oldu:

“Arxiv sənədləri Sumqayıt hadisəsi öncəsi başda Yerevan olmaqla bir çox şəhərlərdə, hətta Dağlıq Qarabağda belə din pərdəsi altında ianələrin toplandığını sübut edir. Heç şübhəsiz ki, Sumqayıt terroru üçün də Katolikos I Vazgen xüsusi “canfəşanlıq” edib. Bu proses indi fərqli formada özünü göstərir. Erməni katolikosluğu daim dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan erməni diasporları ilə əlaqə saxlayırlar. Qarabağda və Azərbaycanın digər bölgələrində törədilən terror aktlarında istifadə olunan hərbi texnika üçün nəzərdə tutulan maliyyənin böyük bir qismini erməni diasporu ödəyir”.

Tarixçi alim əlavə edib ki, erməni katolikosluğu daim din amilindən istifadə edib özlərini yazıq göstərərək tərkibində yaşadıqları dövlətlərdə separatist mövqe nümayiş etdiriblər:

“Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Səfəvilər İmperiyası zamanında “zavallı” erməniləri “müsəlmanların zülmündən qurtarmaq” üçün 1678-ci ildə gizlicə Avropaya xahişə gedən 7 nəfərlik nümayəndə heyətinə erməni katolikosu IV Hakopun xüsusi emissarı kimi məhz İsrael Ori başçılıq etmişdi. Proses sonradan Rusiya ilə də davam etmiş, Eçmiədzindən Çar I Pyotra “ermənilərin xilası” üçün dəfələrlə məktublar yazılmışdı. Diqqət yetirsək, buna bənzər prosesin 90-cı illərdə baş verdiyini və hazırda da buna cəhd edildiyini müşahidə edə bilərik. Erməni katolikosluğuna dair sənədlərin çoxu Ermənistan respublikası ərazisində yerləşən Matenadaran arxivlərində saxlanılır. Çox təəssüf ki, biz tarixçilərin həmin arxivlərə daxil olma şansımız yoxdur. Ona görə də məsələni tam dəqiqliklə təsvir etməkdə çətinlik çəkirik”.

“AzerGold” Azərbaycanın dövlət sektoru üzrə ixracında liderlər sırasında yer alıb
“AzerGold” Azərbaycanın dövlət sektoru üzrə ixracında liderlər sırasında yer alıb
“AccessBank”da yeni İcraçı Direktorlar təyin edilib (FOTO)
“AccessBank”da yeni İcraçı Direktorlar təyin edilib (FOTO)
Dekabrın 3-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Dekabrın 3-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Loading Bars
Xəbər lenti
“AzerGold” Azərbaycanın dövlət sektoru üzrə ixracında liderlər sırasında yer alıb
Azərbaycan beynəlxalq birgə iclasda təmsil olunub
Ali Baş Komandan prinsipiallıq nümayiş etdirərək Azərbaycan xalqının milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edib
“AccessBank”da yeni İcraçı Direktorlar təyin edilib (FOTO)
Vətən Müharibəsindəki qardaşlar: Yaralansalar da döyüşə geri qayıtdılar (FOTO)
Livanlı muzdlu-terrorçu DTX tərəfindən məsuliyyətə cəlb edildi (VİDEO)
Dekabrın 3-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Rusiyanın Azərbaycan Diaspor Təşkilatları Konfederasiyasının sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Şagirdlərin təxminən 25 faizinin onlayn dərslərə cəlb edilməməsi bizim üçün problemdir - Nazir
Biləcəri bələdiyyəsinin sədri koronavirusdan öldü
Serbiya-Macarıstan sərhədində “Cənub Qaz Dəhlizi”nə qoşulacaq boru kəmərinin tikintisi başlayıb
"Şamaxı yolu"ndakı yerüstü piyada keçidinin lifti bərpa olundu (FOTO)
Ermənistanda Paşinyanın istefası tələbi ilə petisiya hazırlanıb
Azərbaycan ilk gündən pandemiyaya yalnız qlobal həmrəyliklə qalib gəlməyin mümkünlüyü mesajını dünyaya ünvanladı - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycanla təlim və hazırlıqla bağlı əməkdaşlığımız davam edir - Hulusi Akar
44 günlük müharibədə Ermənistanın 30 ildir qurduğu ordusu darmadağın edildi - Hərbi ekspert
"Azərişıq" ASC-nin 5 əməkdaşı Vətən Müharibəsində şəhid olub, 17 nəfər yaralanıb
Banklar şəhid ailələrinin kredit borcları ilə bağlı qərar verdi
Azərbaycanda uşaq müdafiə mexanizmi təkmilləşdiriləcək - Dövlət Komitəsi
Publisistik düşüncələr: Günəşli payızın qırx dörd anı
Azərbaycanda çoxlu sayda yeni iş yerləri açılacaq
PAŞA Bankdan kiçik və orta bizneslər üçün hədiyyəli kampaniya
Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsinin onlayn müsahibə mərhələsinə start verilir
Biləsuvarda qapı-pəncərə sexindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb
Deputat Naqif Həmzəyev seçicilərin qayğıları ilə tanış olub (FOTO)
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin direktoru Murad Hüseynov UNESCO-nun Baş katibinə müraciət ünvanlayıb
Ermənistanın təcavüzü nəticəsində Füzuli və Cəbrayılın işğal olunmamış ərazilərinə dəymiş ziyan müəyyənləşdi
Qarabağla bağlı UNESCO-ya müraciət edən Rusiya mədəniyyət xadimləri Azərbaycana dəvət edildi
Türkiyədə karantin qaydaları sərtləşdirildi - Evdə qonaqlığa görə cərimə
“Qızılağac” Milli Parkında qanunsuz balıq ovu ilə məşğul olan şəxs tutulub (VİDEO)
Qarabağla bağlı razılaşma regionda uzunmüddətli sülhün təmininə xidmət edəcək - Qazaxıstan prezidenti
“Baktelecom” “İçərişəhər” qoruğunda müasir standartlara cavab verən optik şəbəkəsini istifadəyə verdi (FOTO)
Yelo Bank fərdi sahibkarlara dəstəyini davam etdirir (FOTO)
Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzinin tikintisi aparılır - Hulusi Akar
Yaxın vaxtlarda vaksinasiyaya başlanacaq - Akif Qurbanov
TƏBİB kütləvi KT və rentgen müayinələrinə aydınlıq gətirib
Ölkəmizin tarixində yeni dövr başlayır, mühüm tarixi proseslərin əsası qoyulur - Deputat
Sərt karantin rejimi qaçılmaz ola bilər – TƏBİB
Vaksin olmadığından qoruyucu tədbirlərə diqqət etməliyik - Akif Qurbanov
TƏBİB koronavirusdan evdə müalicə olunanlara xəbərdarlıq edib
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyona çatır
Laçının işğaldan azad edilməsi şanlı qələbəmizin təcəssümüdür - Vitse-spiker
Sərt tədbirlərə mütləq əl atılmalıdır, xəstəxanalarda yer qalmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
Ceyhun Bayramovun özbəkistanlı həmkarı ilə telefon danışığı olub
COVİD-ə qarşı spesifik dərman və vaksin yoxdur - RƏSMİ
Laçın rayonunun Qarıqışlaq kəndi (VİDEO)
20 yaşdan aşağı şəxslər koronavirusun, daha doğrusu ölümün daşıyıcılarıdır - Adil Allahverdiyev
Qısamüddətli notların yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçirilib
Azərbaycanda bu insanlar koronavirusu ağır keçirir - TƏBİB
“Təmiz Sumqayıt” ekoloji layihəsinə start verilir
Bakıda abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib (FOTO)
Gədəbəydə yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstələri məsuliyyətə cəlb edilib
Azərbaycanda koronavirusdan ölüm faizi açıqlandı
Dövlət Neft Fondu "Azəri-Çıraq-Günəşli" layihəsindən gəlirlərini açıqlayıb
Belarus, Qırğızıstan və Qarabağdakı hadisələr KTMT məkanındakı vəziyyəti çətinləşdirdi - Putin
Azərbaycanda 3 942 nəfər COVID-19-a yoluxub, 2 265 nəfər sağalıb, 37 nəfər vəfat edib
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah brifinq keçirib (FOTO)
“Ziraat Bank Azərbaycan” Yığım Əmanəti məhsulunu təqdim edir
Azərbaycanda 4 dövlət əmlakı özəlləşdirilib
Kəlbəcərin Söyüdlü (Zod) qızıl yatağının görüntüləri yayılıb (VİDEO)
Koronavirusa yoluxma ehtimalı yüksək olan şəxslərin sayı açıqlanıb
İlahiyyat İnstitutu Tələbə Elmi Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə vebinar keçirilib (FOTO)
"Şahdəniz" yatağından hasil olunan kondensat satışından 205 milyon dollar gəlir əldə edilib
Azərbaycanın əməliyyat sistemi bazarında "Android"in payı artıb
Gəncədə yaralı hərbçilər ziyarət edilib
Azərbaycan Cənubi Qafqazda tamamilə fərqli və yeni eranın başlanğıcını qoydu - Deputat
Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları artıb
İsveçdə Azərbaycan həqiqətlərindən bəhs edən kitab nəşr olunub
COVID-19 ABŞ-da Çindən daha əvvəl qeydə alınmış ola bilər
Azərbaycan özünü qalib xalq, məğlubedilməz dövlət kimi təsdiq etdi - Pərvin Kərimzadə
Cənubi Qafqazda sabitlik Türkiyə üçün çox önəmlidir - Mövlud Çavuşoğlu
Noyabrın 10-da Azərbaycanda Zəfər Günü qeyd ediləcək
Hər il sentyabrın 27-si Azərbaycanda Anım Günü kimi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
Mixael Şumaxerin oğlu Formula 1-də yarışacaq
690 bal toplayan Xocavəndli gənc müəllim Mingəçevir Dövlət Universitetinin uğurları üçün çalışır (FOTO)
Sabahın hava şəraiti açıqlanıb
Şuşaya çəkilən yeni yolun tikintisinə 2 Türkiyə şirkəti cəlb edildi (ÖZƏL)
Fərdi Məşğulluq Proqramı nədir? (VİDEO)
XTD komandiri İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olub - FOTO
Cəlilabadda karantini pozan 14 nəfər cərimələnib (FOTO)
Bu qablar uşaqlarda davranış pozuntularının yaranma riskini artırır - XƏBƏRDARLIQ
Hər 1000 manat kredit üçün, ayda 33 manat ödəniş edin
Azərbaycanın qeyri neft-qaz məhsulları üzrə ən çox mallar bu ölkələrə ixrac edilib
Azərbaycan xalqı yeni zəfər tarixi yazdı - Kamaləddin Qafarov
Ramiz Zeynalov vəzifəsindən azad edilməyib - RƏSMİ
Koronavirus Azərbaycana gələnlərin sayında kəskin azalmaya səbəb olub
Xaricdən Azərbaycan mallarının alınması üçün edilən sifarişlər artıb
Ağdaş, Bərdə və Ağdamdan olan koronavirus xəstələri Mingəçevirdə saxlanılıblar (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusa qarşı kütləvi immunitet yaratmaq mümkündürmü? - Komitə sədri açıqladı
Rusiyada bir gündə 589 nəfər koronavirusdan öldü
MMC rəisinə cinayət işi başlandı
Ermənistanın hərbi texnika itkisi 3,8 milyard dollardır - İİTKM (FOTO)
Azərbaycanda ipoteka kreditlərinin həcmi artıb
BŞTİ-də vətəndaşların qəbulu dekabrın 28-dək dayandırılır
Ombudsmanın Gəncə Regional Mərkəzi Ümumdünya QİÇS-lə Mübarizə Günü münasibətilə onlayn tədbir keçirib
Müdafiə Nazirliyi hərbi xidmətdən tərxislə bağlı vətəndaşlara müraciət edib
Azərbaycan azad edilmiş ərazilərin sürətli inkişafına nail olacaq - Deputat
Ermənilər məktəbləri də minalayıb - Rusiya MN
Xaçmazda qaydaları pozan COVİD-19 xəstələri saxlanılıb
Möhtəşəm zəfərlə bağlı Azərbaycan xalqını təbrik edirik - Türkiyə MN
Bütün xəbərlər