İranda keçirilən seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ müzakirələri gündəmdə qalacaq - İranın sabiq XİN rəhbəri (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 30 may / Trend , müxbir D.Xatınoğlu /

Trend -un Fars redaksiyasının İranın sabiq rəhbəri İmam Xomeyninin müşaviri və sabiq xairici işlər naziri İbrahim Yəzdi (Ebrahim Yazdi) ilə müsahibəsi

- İranın Azadlıq hərakatının üzvlərindən olan və prezidentliyə namizəd Mir Hüseyn Musəvinin tərəfdarlarından İmad Behavərin həbsi ilə bağlı məlumatlar yayılıb. Siz İranda növbəti seçkilərdə seçki prosesinə müdaxilə və dövlət orqanlarının təzyiqləri barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bu məsələ müxtəlif səbəblərdən baş verir. Bu səbəblərdən biri budur ki, bir qrup seçki prosesini öz nəzarəti altında saxlamağa çalışır. Onlar 1997-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində olduğu kimi, seçkinin nəticələrindən, öz namizədlərinin seçkilərdə məğlubiyyətindən qorxurlar. Hər bir dövlətdə belə şərait yarandığı zaman dövlət mövcud vəziyyətlə razılaşmır və proseslərə müdaxilə etməklə onun qarşısını almağa çalışır. Azadlıq hərəkatı üzvləri Behavər və Mötəmidimehrin həbsindən başqa digər hadisələrin də şahidi oluruq. Bizə mötəbər mənbələrdən xəbərlər çatır ki, seçki qərargahlarına hücumlar olur, namizədlərin şəkilləri əsas xiyabanlardan yığışdırılır və bu kimi hərəkətlər mövcuddur. Bu cür hərəkətlərin tək səbəbi - həmin qrup seçkilərdə məğlub olmaqdan qorxur.

- 4 il öncə keçirilən prezident seçkilərinin əksinə olaraq budəfəki seçkilərdə partiya və təşkilatlar tərəfindən seçkilər baykot olunmadı. Sizcə, bunun əsas səbəbi nədədir?

- Bu məsələnin səbəbi boykot taktikasının İrandakı seçkilərdə təsirsiz olmasıdır. Müxtəlif ölkələrdə fərqli şəraitdə seçkilərin boykot edilməsi təsirli ola bilər. Siyasi partiyalar boykot amilindən əhalinin seçkilərdə iştirak edib-etməməliri üçün istifadə edə bilər. Yəni partiyaların mövqeyi əhalinin səsvermə ilə bağlı mövqeyinə təsir edə bilər. Belə olduqda siyasi xadimlər və partiya rəhbərləri seçkilərlə bağlı boykot tətbiq edə bilər. Onlar bu amildən seçkilərin demokratik keçirilməsini təmin etmək məqsədilə öz təzyiq vasitələri kimi istifadə edə bilərlər, lakin İranda bu vasitədən istifadə etmək mənasızdır. Ona görə ki, İranda əhali səsvermədə siyasi xadimlər və partiyaların mövqeyinə görə iştirak etmir. Bu baxımdan İranda seçkiləri boykot etmək əks reaksiya ilə üzləşə bilər. Siyasi düşərgələr əhalini seçkilərdə aktiv iştirak etməyə çağırmalıdır. Seçkiləri boykot etmək müsbət nəticə vermir, bəlkə boykotçuların ziyanına da olur. Biz bunu İranda keçirilən bələdiyyə seçkilərində, parlament və ya prezident seçkilərində müşahidə etmişik. Əhalinin seçkilərdə fəaal iştirak etməməsi bir qurup şəxsin səsvermədə qələbə qazanmasına səbəb olur. Necəki 2005-ci il prezident seçkilərində bəzi partiya və düşərgələr seçkiləri boykot etdi, əhali qeyri-fəal iştirak etdi və nəticədə Əhmədinejad seçkiləri qazandı. Hazırda Əhmədinejadı tənqid edən və onun prezident olmasını istəməyən şəxslər başa düşüblər ki, seçkilərin boykot edilməsi əks təsir göstərir. Bu baxımdan bu dəfə seçkilərin zəif şəkildə boykot olunduğunu görürük və ötən seçkiləri boykot edən şəxsələrin əksəriyyəti hazırkı seçkilərdə aktiv iştirak edirlər.

- İranda prezident seçkilərində iştirak edən namizədlərdən Musəvi, Kərrubi və Rezayi Əhmədinejadın ünvanına sərt tənqidlər səsləndirilər. Onlar Əhmədinejadın İranı böhranla üz-üzə qoyduğunu və uçuruma apardığını iddi ediblər. Siz bu məsələni necə qiymətləndirirsiniz və həqiqətənmi Əhmədinejad hökuməti İranda böyük böhrana səbəb olub?

- Bəli, İran bir sıra böhranlarla üzləşib, bu böhranlar Əhmədinejad hökuməti dövründə başlamayıb. Lakin Əhmədinejadın hökuməti dövründə iqtisadi böhran nəzarətdən çıxıb. Ötən dörd il ərzində İranın tanınmış iqtisadçılarından 50 nəfər prezident Əhmədinejada məktub ünvanlayaraq bu haqda ona xəbərdarlıq edib və onun yürütdüyü siyasətin iqtisadi böhranlar törədəcəyini bəyan ediblər. Bu iqtisadçıların bəziləri Əhmədinajadın hökumətində işləmiş və bəziləri isə parlamentdə və ya digər orqanlarda onu dəstəkləyən şəxslər olub. Əhmədinejadın hökumətinin yürütdüyü siyasətin İranda iqtisadi böhranlara səbəb olması ilə bağlı hamı eyni fikirdədir.

- İranda prezidentliyə namizədlərin əksəriyyəti neft gəlirlərinin əhali arasında bərabər şəkildə bölünməsi haqda vədlər veriblər. Lakin iqtisadçı ekspertlərin əksəriyyəti bunun İranda infilyasiyanı yüksək həddə çatdıracağı barədə bildirib. Sizcə, bu vədlərin həyata keçirilməsi nə dərəcədə həqiqətə uyğundur və əhalinin səsverməsinə nə qədər təsir edə bilər?

- Bu kimi iqtisadi islahatın aparılması nəticəsizdir. Əhali arasında iqtisadi bərabərlik yaratmaq məqsədi ilə neft gəlirlərinin əhaliyə bərabər şəkildə paylanılmasını düşünmək hazırkı böhran şəraitində sadəlövhlükdir.

Bu məsələnin seçkilərdə təsirinə gəldikdə isə deyə bilərəm ki, bu kimi vədlər əhalinin bir qismində öz təsirini göstərir, lakin namizədlər düşünməsinlər ki, bu kimi vədlərlə əhalini özlərinə tərəf meyilləndirə biləcəklər. Bu kimi məsələlərin təsiri daha çox əhalinin siyasi anlayışının olmamasından irəli gəlir. Fikrimcə, baxmayaraq ki, belə vədlərin verilməsi əhalinin bir qisminə təsir edəcək, ümumilikdə, təsirsiz olacaq.

- ABŞ Prezidenti Barak Obama İranla müzakirələrin bu ölkədəki seçkilərdən sonra davam etdirilməsini istəyib, İran Prezidenti Əhmədinejad da buna oxşar fikir söyləyib. İrandakı seçkilərdən sonra yeni hökumətin qərarlaşması üçün 4-5 ay vaxt lazım olacaq. Siz seçkilərdən sonra İran və ABŞ münasibətlərinin yaxşılaşdırılması prosesini necə görürsünuz?

- Barak Obama ABŞ Prezidenti seçildikdən sonra İranla əlaqələrin yaxşılaşdırılmasında maraqlı olduğunu bəyan etdi. Digər tərəfdən, Əhmədinejad hökumətinin də müzakirələrin başlanması üçün maraqlı olması ilə bağlı fikirlər səsləndirildi. Bəlkə də Əhmədinejad bu müzakirələrin seçkilərdən öncə keçirilməsində daha maraqlı idi. Ona görə ki, bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, müzakirələr seçkilərdən öncə keçirilsəydi Əhmədinejadın yenidən prezident seçilmə şansı daha çox olacaqdı. Lakin müxtəlif səbəblərdən bu məsələ baş tutmadı və seçkilərdən sonraya saxlanıldı.

Fikrimcə, İrandakı seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İranda ABŞ-la müzakirələr aparmaq üçün qərar qəbul edənlər bu məsələ yanə də müsbət baxacaqlar. İranda Əhmədinejad və ya digər namizədin prezident olmasının bu məsələ ilə bağlı heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu məsələdə son qərarı prezident deyil, Milli Təhlükəsizlik Şurası qəbul edir. İranda Konstitusiyaya əsasən, xarici siyasəti İranın Milli Təhlükəsizlik Şurası müəyyənləşdirir və İranın rəhbəri təsdiq edir. Fikrimcə, İranda keçirilən seçkilərdən sonra kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ arasında müzakirələr gündəmdə qalacaq.

Aydın Sadıxovun “Macarıstanın sərvətləri” fotosərgisi keçiriləcək (FOTO)
Aydın Sadıxovun “Macarıstanın sərvətləri” fotosərgisi keçiriləcək (FOTO)
Rusiya Dövlət Teatr Sənəti İnstitutu YARAT-da prodüser laboratoriyası açıb (FOTO)
Rusiya Dövlət Teatr Sənəti İnstitutu YARAT-da prodüser laboratoriyası açıb (FOTO)
“Gənc teatr prodüserləri üçün laboratoriya” fəaliyyətə başladı (FOTO)
“Gənc teatr prodüserləri üçün laboratoriya” fəaliyyətə başladı (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda heroin alverçiləri yaxalandı (FOTO/VİDEO)
TAP Yunanıstanın təbii qaza olan tələbatının 17 faizini təmin edir
Yelo Bankın xalis mənfəəti 11 milyonu keçdi
20 dönərxananın sağlamlaşdırılması nəzərdə tutulur - AQTA
Çində 4 milyona yaxın əhalisi olan şəhər karantinə bağlandı
“AzerGold” ali məktəb tələbələri üçün Təqaüd proqramı elan edir
Azərbaycanda yeni seysmik stansiya quraşdırılıb
Qəbələdə toy sahibləri cərimələndi (FOTO)
Azər Türk Bank üçüncü rübü mənfəətlə başa vurdu
UNEC Qarabağ mövzusunu dünya kitabxanalarında araşdırır: Ən çox nəşrlər hansı ölkənindir?
Qubadlıda yeni yaradılan hərbi hissə sərhədlərimizin etibarlı qorunmasına şərait yaradır - Hərbi ekspert
Azərbaycanda 166 məktəbdə ənənəvi dərs jurnalları ləğv edilib
"Azəristiliktəchizat" ASC qış mövsümünə hazırlıq işlərini başa çatdırıb
Azərbaycan məhsulları Çində sərgi-yarmarkada maraqla qarşılanıb (FOTO)
Ərdoğanın iştirakı ilə Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışının həyata keçirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır - ŞƏRH
Milli Paralimpiya Komitəsində yeni təyinatlar olub
Qohumuna qarşı 13 min manatlıq dələduzluq edən qadının işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri Zəngəzur Dəhlizinin təməlini qoyublar (FOTO)
İranda daha 156 nəfər koronavirusdan ölüb
Laçında qəbirüstü at fiqurları tapılıb (FOTO)
Bu il 1300-ə yaxın əlil şəxs özünüməşğulluq proqramına cəlb edilib (FOTO)
Britaniya kraliçası Azərbaycanı təbrik edib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2266 nəfər COVID-19-a yoluxub, 24 nəfər ölüb
Bakıda daha bir məktəb distant təhsilə keçdi
Dünya Bankı ilə azad edilmiş ərazilərin bərpası üzrə yeni layihələr müzakirə edilib - Mikayıl Cabbarov (FOTO)
Qubadlıda icra olunan layihələr infrastruktur işlərinin birinci sırada olduğunu göstərir - Deputat
Bu ərazilərə qar yağıb - Faktiki hava
Azərbaycanda restoranlara ulduzlar verilə bilərmi?
Ata Abdullayev dedi ki, 15 min manat ver, videonu silim - Zərərçəkmiş
Gənclərə örnək olan şəhid Milli Qəhrəman Şükür Həmidov
Prezident İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışını ediblər (FOTO)
MDU-nun türkiyəli professoru magistrantlarla görüşüb (FOTO)
Türkiyə Milli Müdafiə Universitetinin rəhbər heyəti ilə görüş keçirilib (FOTO)
Sabah hava yağışsız keçəcək
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında ilk rəsmi qarşılanma (FOTO/VİDEO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 232 mini keçib
Cəzaçəkmə müəssisəsindən azad olunan şəxslərə nə qədər müavinət ödənilir?
Münhen təhlükəsizlik konfransı gələn il ənənəvi formatda keçiriləcək
Türkiyə səfiri UNEC-də olub (FOTO)
Külli miqdarda qanunsuz spirtli içki aşkar edilib (VİDEO)
AzEduNet və İT Step Akademiyası arasında memorandum imzalanıb
Əlillərə əmək pensiyası təyinatı hansı qaydada aparılır?
DSMF dəfn xərclərinin verilməsi qaydalarını açıqlayıb
COVID-19 peyvəndi sonsuzluğa səbəb ola bilərmi?
Qarabağ Dirçəliş Fondunun Müşahidə Şurasının iclası keçirilib (FOTO)
Dövlət orqanlarında 58 vakant vəzifə üzrə müsahibə elan edilib
İbtidai sinif müəllimlərinə pensiya güzəşti nəzərdə tutulmayıb - DSMF
Döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş şəxslərə verilən təqaüdün məbləği açıqlandı
Türkiyə Prezidenti Azərbaycana yola düşüb
Prezident Ərdoğanın Azərbaycan səfəri əlaqələrimizin möhkəmlənməsi üçün daha bir addımdır - Türkiyə PA
Gələn ilin dövlət büdcəsinin 40 faizə yaxını sosial yönümlü olacaq
Sürətli bərpa, müasir şərait, vətəndaş məmnunluğu - Erməni terrorundan zərərçəkmiş vətəndaşlar yeni evlərə köçüb (FOTO/VİDEO)
NFC ödənişləri artıq Rabitəbankda!
Qış Olimpiya Oyunlarında peyvənd olunmayan idmançılar 21 gün karantinə alınacaq
Çində üç yaşdan yuxarı uşaqların vaksinasiyası başlayacaq
Daha 4 qazi müalicə üçün Türkiyəyə göndərilib (FOTO)
Şahmar Mövsümov yenidən Beynəlxalq Bankın Müşahidə Şurasının sədri təyin edilib
Bakıda beşmərtəbəli binanın tikintisi dayandırıldı (FOTO/VİDEO)
Kapital Bank gömrük rəsmiləşdirilməsi üçün güzəştli kredit təklif edir
Premium mənzillər üçün ipoteka şərtlərində YENİLİK! (FOTO)
Gəncədə şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Şuşaya qar yağır (VİDEO)
Bəzi qüvvələr bölgədə yaranmış stabilliyin yenidən pozulmasına çalışır - Ramil Usubov
Azərbaycan neftinin qiyməti 88 dolları ötüb
Mövcud vəziyyəti qəbul edə bilməyən Ermənistandakı mənfur ünsürlər daima ölkəmizə qarşı əks-təbliğat aparır - Əli Nağıyev
DTX-nin Beynəlxalq Antiterror Təlim Mərkəzində “Milli təhlükəsizlik” mövzusunda kursun açılışı olub (FOTO)
Oktyabr ayı üzrə bütün sosial ödənişlər həyata keçirilib
Aydın Sadıxovun “Macarıstanın sərvətləri” fotosərgisi keçiriləcək (FOTO)
Sosial xidmətlərlə bağlı elektron portaldan 9 ayda 7,4 milyon dəfə istifadə edilib
Azərbaycanda yeni medallar təsis edilir
Polis idarəsindən silah oğurlayan polis əməkdaşlarının məhkəməsi başladı
BDU və Mingəçevir Dövlət Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə məktəb idarəetməsi təlimlərinə start verilib (FOTO)
Çaylarda sululuq ötən illə müqayisədə artıb
Bakıda “Gelandewagen” YPX avtomobilinə çırpıldı, polis xəsarət aldı (VİDEO)
"CV yarat" platforması istifadəyə verilib
Azad edilmiş ərazilər sürətlə abad olunur - TƏHLİL
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Nyu Yorkda fövqəladə vəziyyət elan edilib
Koronavirusun "AY.4.2" variantı ciddi yanaşılmalı mutasiyadır - Mütəxəssis
Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb
"YouTube" Braziliya prezidentinin kanalını bloklayıb
Bakı-Sumqayıt yolunda güclü tıxac yaranıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan və Qırğızıstan nəqliyyat sahəsində saziş imzalamağı planlaşdırır (ÖZƏL)
Qazaxıstanda koronavirusa daha 1 353 nəfər yoluxub
Nyu York metrosunda atışma olub
"Facebook"un gəliri artıb
Bayden qlobal istiləşmənin zərərini qiymətləndirdi
İspaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 5 milyonu ötüb
ABŞ-da ticarət mərkəzində atışma olub, ölənlər və yaralananlar var (ƏLAVƏ OLUNUB)
Polşa Moldovaya 1 milyon kubmetr qaz tədarük edəcək
Ərdoğan ABŞ və bir sıra ölkələrin Türkiyədəki səfirliklərinin açıqlamalarını alqışlayıb
Sudanda etiraz aksiyaları zamanı 7 nəfər ölüb, 140 nəfər yaralanıb
BMT TŞ Sudandakı vəziyyəti müzakirə edə bilər
"Tesla"nın bazar qiyməti 1 trilyon dolları ötüb
Qaxda minik avtomobili yanıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 824 nəfər sağalıb
Zəfər xronikası 26 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev İtaliyanın Rai-1 televiziya kanalına müsahibə verib (FOTO/VİDEO)
Zəfər xronikası 26 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev xalqa müraciət edib (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 26 oktyabr
Bütün xəbərlər