Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı

Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı

Heydər Əliyev Azərbaycan ədəbiyyatının qabaqcıl ictimai fikrinin mühafizəçisi kimi Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində şərəfli bir səhifə açmışdı.

Heydər Əliyev Azərbaycan tarixinin yetişdirdiyi ən nadir simalardan biri, Türk dünyası və bəşəri sivil dünyanın qüdrətli, heyrət və möcüzə təsiri bağışlayan, qeyri-adi şəxsiyyətidir. Yaradan ona hər bir üstünlüyü ərməğan etmişdi. Yaraşıqlı boy-buxun, təbəssüm və dahilik sintez edən sima, parlaq natiqlik məharəti, Tanrı fövqündə duran siyasi iradə, insanların qəlbinə yol tapmaq bacarığı, fövqəlbəşəri bir insan kimi demokratiyanın uca pillələrini kəşf edən, inkişafı ilə dünyanı heyrətfə qoyan Azərbaycanın lider oğlu! Azərbaycanın dünyaya, bəşəriyyətə bəxş etdiyi dahi şəxsiyyət! Onun Azərbaycana, xalqına, torpağına olan böyük sevgisi insanların qəlbində sevgi, məhəbbət doğururdu. O sevildi - dahi rəhbər kimi, baba kimi, ata kimi, qardaş kimi, oğul kimi, ağıl kimi. Bu sevgi göy üzündən gələn nura döndü, Azərbaycan adlanan qürura döndü. Asıldı Azərbaycanın başı üstündən, çıraq kimi işıqlandırdı yolumuzu.

Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafı ilə əlaqədar gördüyü işlər, böyük işlər, heç nə ilə müqayisə olunmayan fədakarlıq Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin yaddaşına silinməz izlərlə həkk olunmuşdu.

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq səhifələrinin bir dövrü ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.

Cəmiyyətin aparıcı ideologiyasını təmsil edən ədəbiyyatın insanlar üçün gələciyin yolunu işıqlandıran bir məktəb olduğunu məruzə və çıxışlarında dönə-dönə izah edən ulu öndər “Şübhəsiz ki, insanlara şeir qədər, ədəbiyyat qədər, mədəniyyət nümunələri qədər güclü təsir edən, yəni insanlığın mənəviyyatına, əxlaqına, tərbiyəsinə, fikirlərin formalaşmasına bu qədər güclü təsir göstərən başqa bir vasitə yoxdur”, - deməklə ədəbiyyatın milli mentalitetin formalaşmasında mühüm rolunu izah etmişdir.

Heydər Əliyev Azərbaycan ədəbiyyatına dair çox dərin, təfəkkürün dərin qatlarından keçə bilən elə fikirlər, elə dahiyanə təhlillər söyləmişdir ki, bəlkə bu fikirləri olduğu kimi ifadə etmək, izah etmək üçün söz tapmaq bizim qüvvəmiz xaricindədir.

Heydər Əliyev “Hüseyn Cavidin adı və irsi yaşayacaqdır”, “Sevil” operası yaşayır və yaşayacaqdır”, “Dünya korifeylərinin öncülü”, “Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasının 125 ili”, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının 1300 illik yubileyi şərəfinə”, “Nəriman Nərimanovun abidəsinin açılışı”, “Yeni binada ilk tamaşa – O olmasın, bu olsun”, “Görkəmli sənətkarın yubileyi” məruzə və çıxışlarında, xalq kütləsi ilə görüşlərindəki çıxışlarında insanı heyrətə gətirən cümlələr öz əksini tapmışdır.

Heydər Əliyev hakimiyyətinin həm birinci dövrü (1969-1983), həm də ikinci dövrü (1993-2003) Azərbaycanın ictimai həyatının bütün sahələrində olduğu kimi, Azərbaycan ədəbiyyatının da dünyada daha ünlü, daha bəşəri tanınması və qəbul olunması dövrüdür.

Bu illərdə Bakının görkəmli yerlərində Mikayıl Müşfiq, Hüseyn Cavid, Füzuli, Nəsimi, Cəfər Cabbarlı kimi yazarların heykəlləri qoyulmuş, Məhəmməd Füzulinin 500 illiyi, Dədə Qorqudun 1300 illiyi təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox ölkələrində tədqiq və təbliğ olunmuşdur.

Xalqımızın mənəvi zənginləşməsində böyük xidməti olan yazıçı və şairlərimiz – Süleyman Rüstəm, Süleyman Rəhimov, Mirzə İbrahimov, Bəxtiyar Vahabzadə, Rəsul Rza, Nigar Rəfibəyli, Mirvarid Dilbazi, Məmməd Araz, Xəlil Rza Ulutürk, Nəriman Həsənzadə, Cabir Novruz və başqaları ən yüksək adlara və dövlət mükafatlarına layiq görülmüşdür.

Ulu öndərimizin “Yazıçıya, alimə, şairə, bəstəkara, rəssama mənəvi hörmət indi də var. Şəxsən məndə onlara qarşı belə hörmət həmişə olmuşdur və ömrümün axırınadək də belə qalacaqdır”, - deməsi ədəbi şəxsiyyətlərin yaradıcılığına, onların tarixi mövqeyinə obyektiv qiymət verir. Onun Bəxtiyar Vahabzadənin “Özümüzü kəsən qılınc” və “Hara gedir bu dünya” əsərləri haqqındakı düşüncələri bu baxımdan çox qiymətlidir.

Azərbaycan ziyalısını, görkəmli ədəbiyyat xadimlərini Sovet İttifaqının sərt rejimi dövründə də bir çox məhrumiyyətlərdən qorumağı bacaran Heydər Əliyev özü bir neçə faktı cəmiyyətə açıqlayır: “60-70-ci illərdə Azərbaycanda dissident axtarsaydıq, onlar çox idi. Ən böyük dissident Bəxtiyar Vahabzadə idi. Təhlükəsizlik Nazirliyində işləyəndə mən onu qorumağı bacardım. Xəlil Rza Ulutürk də ən böyük dissident idi. Ancaq biz onları qoruyub saxladıq”.

Azərbaycanın ən böyük oğlu, ən böyük azərbaycanlı Heydər Əliyevin ruhu əbədiyyətə qovuşsa da, ruhu və bütünlüklə fəaliyyəti Azərbaycan adı ilə bağlanmış o böyük insanın artıq 1950-1960-cı illərdən başlayaraq respublikanın ədəbi-mədəni həyatı, o cümlədən ədəbi mühitin formalaşması və inkişafında həlledici təsiri tarixi faktdır, on illərlə burada real milli-mənəvi atmosferin yaranmasındakı rolu danılmazdır.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü Heydər Əlirza oğlu Əliyevin dünyasını dəyişməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Yazıçılar Birliyində qoyulmuş xatirə kitabında yazarlarımızın böyük məhəbbət və sevgi ilə yazılmış ürək sözləri insana istər-istəməz qürur hissi ilə bələnmiş bir kövrəklik gətirir. Düşünürsən ki, doğrudan da Onun iç dünyası ilə çöl dünyası bir-birini tarazlayıb, vəhdət təşkil edərək bütöv xarakterə çevrilib. Bu bütöv xarakter onu bəşəriləşdirib, onu qeyri-adi təhtəlşüura malik elə insana çevirib ki, bu təkrarsız insanın təcəssümünə həsr edilmiş çoxsaylı yazılar, xatirələr, filmlər nə qədər olsa da, yenə, dönə-dönə yazılacaq. Yenə də onun məziyyətləri haqqında deyilmiş sözlər, fikirlər qalacaq. Dünya durduqca o yaşayacaq, Dünya oğluna, Dünya balasına çevrilib bəşəriyyət tarixində, bəşəri hadisə kimi, Heydər Əliyev adlı planet olacaq, Azərbaycan Torpağının başı üstə əbədi məşələ dönərək işıq, nur paylayacaq.

Bilirəm ki, nə desəm, nə yazsam da, Heydər Əliyev adlı dünyanın bir damlasını da tədqid edə bilməmişəm.

Onu olduğu kimi görmək, olduğu kimi təsvir etmək, onun ömür yolunu tədqiq etmək elə dərinliyə aparır ki, dünyalıqdan çıxıb kainata üz tutursan. Yenə də istədiyin kimi uça bilmirsən, istər-istəməz bu duyğularla deyirsən ki, “bağışla məni, ey Heydər Əliyev dünyası, ey Heydər Əliyev kainatı, ey Heydər Əliyev qalaktikası, mən kiməm ki, səndən yaza biləm”. Elə bu hisslərin təsiri ilə yazdığım bu şeiri sənin ruhuna ərməğan edirəm.

ULU HEYDƏRİN MƏZARI ÖNÜNDƏ

Gəlmişəm, Ulu Heydər gəlmişəm,
Bu gəlişi
Dərdimə rəvac,
Qəlbimə əlac bilmişəm.
Gəlmişəm,
gəlmişəm məzarın önünə,
baş əyirəm dönə-dönə.
Elə kövrək, elə giley olmuşam,
Dolmuşam, yaman dolmuşam.
Dərdləşməyə,
dərd anlayan kimim yoxdur.
Ürəyim kaman telidir,
Qəm mizrabımı çəkmək üçün
Simim yoxdur.
Gəlmişəm məzarın üstünə,
Alovlana bilmirəm,
Boğuluram öz tüstümə.
Hönkürtümü cilovlayıb yığammıram.
Hıçqırığı boğammıram,
Təpə ollam, dağ olmuram.
Zorla elə,
Hönkürtümü qovub çölə.
Gizlədirəm göz yaşımı,
kipriklərin arasında,
ürəyimin yarasında.
Ulu Heydər!
Kədərimin ahından utanıram,
Mən sənin ruhundan utanıram.
Yalvarıram
göstər mənə çətinliklərdən
keçmək üçün,
“Dözüm” adlı yolu, Heydər!
Göstər sağı, solu, Heydər!
Haqq deyilən yolu, Heydər!
Elə heyrət, elə qüdrət, elə qüvvət timsalısan.
Göydən gələn elçilərtək,
Peyğəmbərlər misalısan.
Hərdən ağlım baş açmayır,
Sənə ölüm yaraşmayır.
Bu fikirdən darılıram.
Hər an səni sağ bilirəm.
Gen dünyaya sığammıram,
dar oluram.
Haqsızlığın qamçısıyla,
Dönə-dönə vuruluram.
Ölümünü qovalayıb
sənin yerinə ölürəm.
Günahımı anlamıram,
Günahımdan asılıram.
Xəcalətli səs oluram.
Çarmıxdayam İsa kimi,
Vəhylə dolu Musa kimi.
Anlamayan nə anlayar axı məni?
Axtarıram, Ulu Heydər,
hər an səni!
Axtarıram dayaq kimi,
Qaranlıqda yol göstərən mayak kimi.
Üz tutmuşam dərd anlayan məzarına,
Bilirəm ki, ruhun ilə,
Ruh verəcən yazarına.

Xəzangül Hüseynova (Xəzangül)

Azərbaycan Yazıçılar Birliyini Gəncə Bölməsinin sədri

"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
Bakı Limanı üfüqi yonma və tornaçı vintaçan dəzgahlarının satınalması üzrə  açıq müsabiqə elan edir
Bakı Limanı üfüqi yonma və tornaçı vintaçan dəzgahlarının satınalması üzrə açıq müsabiqə elan edir
Dəniz Limanı xəbərdaredici nişanların satınalması üzrə açıq müsabiqə elan edir
Dəniz Limanı xəbərdaredici nişanların satınalması üzrə açıq müsabiqə elan edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Sabah 39 dərəcəyə qədər isti olacaq
ARB: Koronavirusa yoluxan əməkdaşların vəziyyəti normaldır
I sinfə qəbulu üçün məktəb seçiminə start verilir
Polis Hövsanda yas mərasimi verən 10 nəfəri saxladı
Botanika İnstitutu: Qafqazdakı bitkilərin 64%-nə Azərbaycanda rast gəlinir
Unicapital rəhbərliyində yeni təyinatlar olub
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı açıqlanıb
SABAH təcrübəsi əsasında yeni pilot layihə həyata keçirilir
Rus bölməsi üzrə məktəbəhazırlıq qruplarına getməyən uşaqların 1-ci sinfə qəbulu üçün onlayn müsahibələr başa çatıb
Müdafiə Nazirliyi: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı indiyədək heç bir addım atılmayıb və atılmayacaq
Ramanadakı yanğın söndürülüb - FHN (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Mirşahin Ağayev koronavirusa yoluxdu
Ermənistanın pandemiyanın əlində aciz qalması Paşinyan hakimiyyətinin ən böyük uğursuzluq göstəricisi kimi tarixə düşəcək - Ekspert
“Fakt Araşdırıcı-N” MMC-nin rəhbərinin işi məhkəməyə göndərildi
Cəbhəboyu zonadakı hərbi hissələrdə gecə təlimləri keçirilib (FOTO/VİDEO)
Bu şəxslərə attestatlar buraxılış imtahanlarında iştirak etmədən veriləcək - DİM
«Qara bazar» və Mxitaryan: azərbaycanlılara təhqir
302 avtomobil postlardan geri qaytarılıb
“Bank Respublika”dan özünüməşğulluq proqramına dəstək davam edir (FOTO)
Belçikalı velosipedçi yarış zamanı həyatını itirdi
Bakıda karantin qaydalarını pozan daha bir istirahət mərkəzi aşkarlandı (FOTO)
"Azərsu" Biləsuvarda yaranan su qıtlığına aydınlıq gətirdi
Bəhram Bağırzadənin ağciyərlərində əhəmiyyətli yaxşılaşma var
Məşhur italiyalı bəstəkar Ennio Morrikone vəfat edib
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 28 mini keçib
Bakıda marketlərdə polis postları yaradıldı, maskasız giriş qadağan edildi (FOTO)
Dövlət Komitəsinin yaradılmasının 18-ci ildönümünə həsr olunmuş videokonfrans keçirilib (FOTO)
Avstraliyada ştatlar arasında sərhəd bağlanıb
PAŞA Sığorta şirkəti xidmət səviyyəsinin yüksəldilməsi məqsədilə Audatex Azərbaycan şirkəti ilə əməkdaşlığı genişləndirdi.
Karantin rejimini pozan 4 nəfər həbs edilib, 2 294 nəfər cərimələnib - DİN
İşədüzəltmə agentliklərinin elektron reyestri aparılacaq
Xaçmazda toy edənlər saxlanıldı, bəy və qonaqlar cərimələndi (FOTO)
2 polis əməkdaşı koronavirusdan vəfat edib
Tailandda xüsusi polis şöbəsi yaradılır - Turistlər koronavirusa görə yoxlanılacaq
Əsgərlikdən qayıdan oğluna yığıncaq keçirən ata və qonaqları cərimələndi
Moped ağaca çırpıldı, ölən və yaralanan var
Azərbaycanda qan dövranı sistemi xəstəliklərindən ölənlərin sayı azalıb
Bakıda 5 yaşlı uşaq 5-ci mərtəbədən yıxıldı
Qırğızıstanda daha 314 nəfər koronavirusa yoluxub, 4 nəfər vəfat edib
İyulun 6-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Biləcərinin mərkəzi küçələrindən biri əsaslı təmir edilir (FOTO)
Ermənistan sutka ərzində atəşkəsi 57 dəfə pozdu
ABŞ-da iki təyyarə toqquşub, ölənlər var
Qazaxda kombayn yanıb
Rusiyada Mi-2 helikopteri qəzaya uğrayıb, ölən və yaralanan var
ÜST nümayəndəsi: Azərbaycan ÜST tərəfindən müəyyənləşdirilmiş prinsiplər əsasında pandemiya ilə mübarizə aparır
Ekspress avtobuslar yenidən fəaliyyətə başlayıb
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 50 minə yaxınlaşır
Bu gündən magistraturaya qəbul olunanlar qeydiyyatdan keçməlidir
ABŞ-da gecə klubunda atışma olub, ölənlər və yaralananlar var
Braziliyada koronavirusa yoluxanların sayı 1,6 milyon nəfəri ötüb
Çində ötən sutka ərzində koronavirusdan ölüm halı qeydə alınmayıb
"Barselona" səfərdə "Vilyareal"ı darmadağın edib
İsrail Qəzza zolağında HƏMAS-ın mövqelərinə zərbələr endirib
Boliviyanın səhiyyə naziri koronavirusa yoluxub
Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı 10 min nəfəri ötüb
Moskvada koronavirusdan daha 22 nəfər ölüb
Qəzza zolağından İsrail ərazisinə raket atılıb
Lənkəranda əl qumbaraları və partladıcılar aşkarlanıb (FOTO)
Bottas "Formula-1"in start mərhələsinin qalibi oldu
Türkiyədə sərnişin avtobusu aşıb, ölən və xəsarət alanlar var
Vanuatu sahillərində 5,9 bal gücündə zəlzələ olub
Yaponiyada daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı artıb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 203 mindən çox artıb
Mingəçevir Dövlət Universitetində imtahan sessiyasının dördüncü həftəsi də uğurla başa çatıb
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Dövlət Turizm Agentliyi: Karantin rejiminin bitdiyi günün səhərisi Azərbaycanda turizm bərpa oluna bilər
Bu şəhər və rayonlarda yaşayanlara da 190 manat veriləcək - Nazir açıqladı (VİDEO)
Sərtləşdirilmiş karantin rejimi tətbiq olunmayan şəhər və rayonlarda əvvəlki illərin məzunları üçün qəbul imtahanları keçiriləcək
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 180 min nəfəri ötüb
Əməkdar artist Tofiq Hüseynov vəfat edib
Harlem Dezir kimilərinin sayəsində ATƏT öz mandatından uzaqlaşaraq bəzi ölkələrin siyasi sifarişlərinin qurbanına çevrilib
Elman Nəsirovun “Koronavirus pandemiyasından sonra Qarabağın gələcəyi” adlı məqaləsi ərəb mətbuatında nəşr olunub
DİN məşhur oteldə saxlanılanlarla bağlı məlumat yaydı (FOTO/VİDEO)
ABŞ-da koronavirusa yoluxanların sayı 2.8 milyonu ötüb
“İcazə.e-gov.az” portalında icazəsi ləğv olunan şəxslər nə etməlidir? - İZAH
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 05.07.2020 tarixli bölüm
İqtisadiyyat Nazirliyi icazələrin ləğv edilməsi ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirdi
Bakıda daha bir yanğın baş verib
Azərbaycanda daha 523 nəfər koronavirusa yoluxdu, 451 nəfər sağaldı, 9 nəfər öldü
Binəqədidə ev yanıb
Xəzər rayonunda mobil işçi qruplar tərəfindən reydlər davam etdirilir (FOTO)
Karantin rejimin pozub İsmayıllıya istirahətə gələnlər aşkarlandı (FOTO)
Məşhur oteldə karantin qaydalarını pozanlar saxlanıldı (VİDEO)
Koronavirusa yoluxan alimlə bağlı məsələ nəzarətə götürüldü - RƏSMİ
Bakıda bu obyektlərin qiyməti kəskin ucuzlaşıb
Xaçmaz və Siyəzəndə polis əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində çalışırlar (FOTO)
Daha 154 ictimai iaşə və ərzaq satışı müəssisəsində reyd keçirib (FOTO)
Türkiyə koronavirusla mübarizədə Azərbaycana yardım göndərib (FOTO)
"İcaze.e-gov.az" portalında icazələr ləğv edilib: Bu şəxslər icazə üçün müraciət edə bilməz
Şəmkirdə din xadiminin qanunsuz yas mərasimində iştirakı ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması bəyanat yayıb
Misir koronavirusa qarşı vaksinin tədarükünə dair kontrakt imzalayıb
İranda koronavirusdan sağalanların sayı 200 mini ötüb
Sabah Bakıda 37 dərəcə isti olacaq
Yevlaxda qanunsuz işləyən trenajor zalı aşkarlanıb (VİDEO)
Dəbdəbəli və israfçı toy məclislərindən yaxa qurtarmaq üçün yaxşı fürsətdir - Sosioloq
Polis Şəkidə sərt karantin rejiminə nəzarət edir (FOTO)
Buraxılış imtahanlarının nəticələri elan olunub
BMU-da yaz imtahan sessiyası başa çatıb
Bütün xəbərlər