XX əsrdə ikinci dəfə öz müstəqil inkişaf yolunu seçən Azərbaycan istəklərini qurbanlar bahasına gerçəkləşdirdi - Tarixçi

XX əsrdə ikinci dəfə öz müstəqil inkişaf yolunu seçən Azərbaycan istəklərini qurbanlar bahasına gerçəkləşdirdi - Tarixçi

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

1990-cı il yanvarın 19-da Azərbaycan paytaxtında baş verən qanlı “Bakı əməliyyatı”na Dmitri Yazov şəxsən başçılıq edib.

Bunu Trend-ə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Elm Tarixi İnstitutunun Tarixşünaslıq və mənbəşünaslıq şöbəsinin müdiri, t.ü.f.d., dos. Ziyad Əmrahov deyib.

Onun sözlərinə görə, XX əsrin sonlarında Azərbaycanı müstəqilliyə aparan yol elə də asan başa gəlmədi. İmperiya məngənəsindən xilas olmaq üçün Azərbaycan növbəti dəfə itkilər verməli oldu:

"SSRİ adlı xalqlar həbsxanası imperiyaya daxil olan müxtəlif respublikaların, o cümlədən Azərbaycanın bu istəklərini hələ ötən əsrin 80-ci illərinin sonundan görür və qabaqlayıcı tədbirlərə əl atırdı. “Yenidənqurma” siyasətinin ziddiyyətliliyi, mühafizəkarların ciddi müqaviməti üzündən mövcud siyasi və iqtisadi rəhbərlik metodlarını demokratikləşdirmək tədbirləri baş tutmurdu. Köhnə idarəçilik mexanizminin dağılması, yeni mexanizmin isə hələ yaradılmaması ilə əlaqədar İttifaqın düşdüyü ümumi böhran gündən-günə dərinləşirdi. Belə bir şəraitdə SSRİ-nin dağılma prosesinin qarşısını almaq üçün hakim dairələr milli münaqişələri, anti-türk, anti-islam siyasətini qüvvətləndirirdilər. Mühüm geosiyasi məkanda imperiyanın türk xalqları ilə Türkiyə arasında körpü olduğundan Azərbaycan əsas zərbə hədəfi idi. Ermənistanda və Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində azərbaycanlıların soyqırımını törətmək, Azərbaycanı parçalamaq, bu yolla bütün regionda ağalığı saxlamaq siyasəti həyata keçirilirdi".

Z.Əmrahov qeyd edib ki, respublikadakı hadisələrə nəzarəti itirməsi ilə barışa bilməyən mərkəz 1990-cı il yanvarın əvvəllərindən Azərbaycanda müxtəlif qoşun hissələri, cəza dəstələri yerləşdirdi. SSRİ müdafiə naziri D.Yazov gizlicə Gəncəyə gəldi, vəziyyətlə tanış olaraq o zamankı respublika rəhbərliyinin də təklifləri nəzərə alınmaqla, “Tayfun” adlı qanlı əməliyyat planı hazırlandı.

Alimin sözlərinə görə, həmin dövrdə erməni millətçilərinin təhrikçilik hərəkətləri, Azərbaycanın sərhəd kəndlərinə, Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin azərbaycanlılar yaşayan kəndlərinə ermənilər tərəfindən silahlı basqınlar isə getdikcə artırdı. Yanvarın 13-də Bakıda bir erməninin iki azərbaycanlını öldürməsi milli müstəvidə qarşıdurmanı daha da şiddətləndirdi. Qarşıdurma nəticəsində 56 nəfər öldürüldü, 112 nəfər xəsarət aldı.

Z.Əmrahov bildirib ki, talançı dəstələrin azğın əməllərinə nə yerli hüquq-mühafizə orqanları, nə də o zaman Bakıda olan SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin 12 minlik silahlı qüvvəsi mane olurdu. Onlar milli münaqişəyə qarışmamaq əmri almışdılar:

"1990-cı il yanvarın 15-də Azərbaycan KP MK-nın keçmiş birinci katibi Əbdürrəhman Vəzirov Moskvaya göndərdiyi teleqramda tələb edir ki “Antisovet, antipartiya şüarları ilə mitinq edən ekstremistlərin liderləri dərhal məsuliyyətə cəlb edilməlidirlər. Bunun üçün hüquqi əsaslar var”. Ertəsi gün Ə.Vəzirov yenə teleqram vurub bildirdi ki, müxalifətin əlində çoxlu silahın olması Azərbaycanda sosialist quruluşunun məhvinə gətirib çıxaracaq və buna görə də dərhal güc tətbiq olunmalıdır.

Xalqa, demokratik qüvvələrə tutulacaq divana hüquqi don geyindirmək üçün fövqəladə vəziyyətin elan olunması planı cızılırdı. Ə.Vəzirov yanvarın 14-də AKP MK bürosunda müzakirə etdikdən sonra çağırdığı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti iclasında “Azərbaycan SSR-in DQMV-də vəziyyətin normallaşdırılması sahəsində təxirəsalınmaz vəzifələr haqqında” qərar qəbul edilməsinə nail oldu. Qərarda DQMV və zəruri olarsa, ona bitişik rayonlarda və sərhəd boyunca fövqəladə vəziyyət elan olunması və mərkəzdən lazımi köməklik göstərilməsi üçün SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinə müraciət olunması nəzərdə tutulurdu. Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin müraciətinə əsasən, SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti yanvarın 15-də “DQMV və bəzi başqa rayonlarda fövqəladə vəziyyət elan olunması haqqında” fərman verdi. Azərbaycan SSR Ali Sovetinə təklif edildi ki, Bakı və Gəncə şəhərlərində, eləcə də başqa yaşayış məntəqələrində qadağan saatları tətbiq edilməsi də daxil olmaqla hər cür lazımi tədbirlər görsün.

Respublika hökuməti iflic vəziyyətində idi. Respublika Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri Moskvaya göndərdiyi şifrəli teleqramlarda bildirirdi ki, “respublika xaos vəziyyətindədir, qiyam ərəfəsindədir, qətiyyətli tədbirlər görülməsə, Azərbaycan əldən gedə bilər.” İmperiya buradakı hakimiyyət böhranından, bəzi ölkələrdə olduğu kimi, Bakıda da Sovet hakimiyyətinin devriləcəyindən, beləliklə, Azərbaycanı itirəcəyindən qorxub Bakı ətrafına əlavə qoşun hissələri, ağır texnika gətirməyə başladı. Rəsmi Moskvanın Bakıya göndərdiyi emissarları - SSRİ Ali Soveti İttifaqlar Sovetinin sədri Y.Primakov və Sov.İKP MK katibi A.Girenkonun AXC-nin nümayəndələri ilə ayrı-ayrılıqda görüşləri də müsbət nəticə vermədi".

Z.Əmrahov deyib ki, yanvarın 17-dən AKP MK binası qarşısında izdihamlı mitinq başlandı, ümumi tətil elan olundu. Moskvadan Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına son qoyulması, imperiyanın Bakıya və ətrafına yığdığı qoşunların Dağlıq Qarabağa və daim erməni basqınlarına məruz qalan sərhəd bölgələrinə göndərilməsi tələb edildi. Lakin bu tələblər heç bir nəticə vermədi:

“Yanvarın 19-da saat 21.00-da ilk olaraq Türkan-Qala istiqamətindən Bakıya qoşun yeridildi. “Bakı əməliyyatı”na SSRİ-nin müdafiə naziri D.Yazov şəxsən başçılıq edirdi. Bakı və ətraf bölgələr qan gölünə döndərildi. Beləliklə, XX əsrdə ikinci dəfə öz müstəqil inkişaf yolunu seçən Azərbaycan istəklərini dinc şəkildə yox, qurbanlar bahasına gerçəkləşdirdi. Can verməkdə olan imperiya dağılmaqdan xilas olmaq üçün sivil vətəndaşlarımızı güllə ilə qarşıladı. Bakıda və Azərbaycanın digər bölgələrində törədilmiş qanlı qırğınlar zamanı rəsmi məlumatlara görə, 131-dən artıq insan öldürüldü. Bunlardan 117 nəfər azərbaycanlı, 6 rus, 3 yəhudi, 3 tatar idi. 744 nəfər müxtəlif dərəcəli xəsarətlər aldı. 400 nəfər həbs edildi, xeyli vətəndaşımız itkin düşdü. Bütün bunlar Azərbaycan xalqının mübarizə ruhunu, müstəqillik arzularını söndürə bilmədi. SSRİ adlı imperiyanın dayaqlarını Azərbaycanda birdəfəlik sarsıtdı”.

Azərbaycan biznesinə dəstək tədbirləri orta müddətli dövrü əhatə edəcək
Azərbaycan biznesinə dəstək tədbirləri orta müddətli dövrü əhatə edəcək
Azərbaycanda yeni toxum sortlarının yaradılması planlaşdırılır
Azərbaycanda yeni toxum sortlarının yaradılması planlaşdırılır
Azərbaycanda sənaye məhsulu istehsalı artıb
Azərbaycanda sənaye məhsulu istehsalı artıb
Loading Bars
Xəbər lenti
İranda ötən sutka koronavirus daşıyıcılarının sayı 3 mindən çox artıb
Gəncədə əhali COVİD-19 infeksiyası ilə bağlı maarifləndirilir (FOTO)
Azərbaycan şahmatçıları FİDE rəhbərliyindən Teymur Rəcəbovu iştirakçılar sırasında qaytarmağı xahiş edib (FOTO)
ABŞ koronavirusla mübarizə məqsədilə Azərbaycana 1,7 milyon dollar yardım ayırıb
Cəlilabadda karantin rejiminə riayət etməyənlərə xəbərdarlıq edildi (FOTO)
Sabah Bakıda 17 dərəcə isti olacaq
İranda koronavirus diaqnozu testlərinin kütləvi istehsalına başlanılıb
Bakıda qardaşı arvadını qətlə yetirən şəxs saxlanıldı
Çinin dövlət müşaviri: Koronavirusla mübarizədə Azərbaycana yardım göstərməyə hazırıq
Təcridxanaya narkotik keçirmək cəhdlərinin qarşısı alınıb - FOTO
D230 blokunda seysmik tədqiqat proqramı uğurla başa çatıb
Ötən gün 25 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb
Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlərin məbləği məlum oldu
Türkiyənin yeni nəqliyyat və infrastruktur naziri təyin edilib
Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin kollektivi Fəxri xiyabanda ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsini yad ediblər (FOTO)
Şəkiyə giriş-çıxış məhdudlaşdırıldı (FOTO)
Sərdar Cəlaloğlu: Tofiq Yaqublunun davranışı qətiyyən müdafiə oluna bilməz
Gənclər Fondunun əməkdaşları bir aylıq əmək haqqlarını Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə etdi
“Azərenerji” strateji əhəmiyyətli müəssisələrdə qabaqlayıcı tədbirlər görür (VİDEO)
Qazaxa giriş-çıxış məhdudlaşdırılıb - RƏSMİ (VİDEO)
İranda koronavirusla əlaqədar ilk səyyar laboratoriya istismara verilib (FOTO)
KOBİA-nın dəstəyi ilə onlayn supermarket yaradıldı
Telekanallar milli filmləri nümayiş etdirəcək
Dənizçilər #evdəqal aksiyasına qoşulublar
İranda koronavirusla mübarizəyə böyük vəsait ayrılıb
SOCAR-ın prezidenti Heydər Əliyev adına Neft Emalı Zavodunda olub (FOTO)
ASAN mərkəzləri xüsusi iş rejimində işləyəcək
Sübut Əsədov: Tofiq Yaqublunun həbsini siyasiləşdirmək yolverilməzdir
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət yerində araşdırılıb
"BakuBus"larda məsafənin gözlənilməsi qaydaları tətbiq edilib (FOTO)
Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının yaranmasının 101 illiyi qeyd olunur
“Könüllü DOST”lardan tənha yaşlılara əsl dost dəstəyi (FOTO)
“Beşinci kolon”dan ağaları da üz döndərir - "Politşou" təqdim edir (Videolayihə)
Deputatların koronavirusa görə testlərinin nəticələri açıqlandı
Qazax Sement Zavodu MMC rayondakı bütün tənha yaşlıları bir aylıq ərzaqla təmin edib (FOTO)
Atəşkəs 21 dəfə pozuldu
Bakıda “Mercedes” və “KamАZ” toqquşdu
Bir az daha sərt tədbirlərlə vəziyyəti tam nəzarət altına almaq olar
Çində sutka ərzində 54 nəfər koronavirusa yoluxub
Türk Hava Yolları bütün beynəlxalq uçuşları dayandırdı
Azərbaycan bu il avtomobil ixracına başlayacaq
İordaniyada koronavirusdan ilk ölüm hadisəsi qeydə alınıb
Yaponiyanın şimalında 4,9 bal gücündə zəlzələ olub
ÜST: Dünyada 509 mindən çox insan koronavirusa yoluxub
ABŞ-da koronavirusa yoluxma hallarının sayı 100 mini keçib
Fransada koronavirusa yoluxma hallarının sayı 33 minə çatıb
Göyçayda ferma yanıb
Türkiyə beynəlxalq uçuşları tamamilə dayandırdı
Sabirabadda binada yanğın baş verib
Mağazalarda ən çox dezinfeksiya olunmalı sahələr açıqlandı
Türkiyədə koronavirus qurbanlarının sayı 92 nəfərə çatıb
Nazirlik “Böyüklərimizə qayğı ilə!” adlı videoçarx hazırlayıb (VİDEO)
Koronavirusla bağlı Gəncədə maarifləndirmə tədbirləri davam etdirilir (VİDEO)
Koronavirusa yoluxan Fransadakı Azərbaycan Evinin rəhbəri Mirvari Fətəliyeva ilə videobağlantı (VİDEO)
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda praktiki atışlar keçirilib (FOTO/VİDEO)
Elşad Hacıyev: Bu məlumatlar həqiqəti əks etdirmir, yalandır
Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi gücləndirilib - Operativ Qərargah
DİN: Sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlar yalandır
Ağcabədidə ev yanıb
DYP əhaliyə müraciət etdi
Azərbaycanda koronavirusa yoluxanlar TV-lərə danışdılar (VİDEO)
DİN-də “qaynar xətt” xidməti yaradılıb
Ölkədaxili sərnişin qatarlarının hərəkətinə qoyulan məhdudiyyət uzadıldı
Binə qəsəbəsində 5 evdən oğurluq edənlər saxlanılıb (FOTO)
Azercell azərbaycanlıları koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizədə həmrəylik nümayiş etdirməyə çağırıb
Prezidentin çağırışına cavab olaraq Azərbaycan könüllüləri birləşdi
Azərbaycanda 43 yeni koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb - Operativ Qərargah
Xüsusi karantin rejimini pozan 25 iaşə obyektinin sahibi cərimələnib
Masallıda xüsusi karantin rejimi ilə bağlı tətbiq olunan qaydalara ciddi nəzarət edilir (FOTO)
“Aşıq Şəmşir” Mədəniyyət Ocağı İctimai Birliyi Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna 100 000 manat köçürdü
Adil Qəribov “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Xalq artisti Rauf Babayevin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıblar
Prokurorluq orqanlarında vətəndaş müraciətlərinin elektron qaydada və telefon rabitəsi vasitəsilə qəbulu davam etdirilir
Prezident İlham Əliyev ETSN-in fəaliyyəti ilə bağlı Fərman imzalayıb
Mais Səfərli: Tofiq Yaqublunun həbsində hay-küy qaldırmaqla istintaqa təzyiq etmək olmaz
Bakıda karantin rejimini pozan kafe və restoran sahibləri cəzalandırılıb (FOTO)
Bəzi tibbi ləvazimatların idxalı ƏDV-dən azad olundu - FƏRMAN
Azərbaycan mədəniyyət xadimləri koronavirusla bağlı əhaliyə müraciət etdilər (VİDEO)
Balakən sakinindən 7 kiloqramdan çox marixuana götürülüb
"Azərenerji" ASC #evdəqal videoçarxı yayımladı
Bibiheybətdə yenidən təmir olunan küçələrdə dezinfeksiya işləri aparılır (FOTO)
AZAL koronavirus təhlükəsi ilə mübarizəyə dəstək məqsədilə videoçarx hazırlayıb
Hava limanı istiqamətində ekspress xətt avtobuslarının fəaliyyəti məhdudlaşdırıldı
Rayonlara da giriş-çıxış məhdudlaşdırılıb
İlham Əliyev fenomeni: Zamanında qəbul edilmiş qərarlar Azərbaycanın tərəqqi yolunda inamla irəliləməsini təmin edir
“Azəriqaz” daş karxanalarının sahiblərinə: Təhlükəli qəza şəraiti yaratmayın! (FOTO)
Azərbaycana külli miqdarda siqaretin keçirilməsinin qarşısı alındı (FOTO/VİDEO)
Həftəsonu yağış yağacaq - XƏBƏRDARLIQ
AZAL Azərbaycan vətəndaşları üçün Bakı-Naxçıvan-Bakı marşrutu üzrə reyslərin həyata keçirilməsi QAYDALARINI açıqladı
Fazil Mustafa: Tofiq Yaqublunun həbsinə birmənalı şəkildə hüquq prizmasından yanaşmaq lazımdır
Hafiz Hacıyev: Tofiq Yaqublunun həbsini şişirtmək, ona müxtəlif siyasi don geydirmək doğru deyil
Bakı sakini 5 kiloqram marixuana ilə saxlanıldı
Lənkəran sakinləri narkotik vasitələri satarkən saxlanıldı
İƏT Gənclər Forumunun Avrasiya üzrə Regional Mərkəzinin əməkdaşları Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə köçürüb
“Bir” Tələbə-Könüllü proqramının təşəbbüsü ilə onlayn fleşmoba start verilib
Bakı Ağ Şəhərdə tibbi-profilaktik və dezinfeksiyaedici tədbirlər gücləndirilib (FOTO)
Milli Məclisin iclası zamanı deputatlar bir-birindən ən azı iki metr aralıda əyləşəcəklər
Fəxrəddin İsmayılov: AŞ PA rəhbərliyi Azərbaycana qarşı zaman-zaman baş qaldıran yanlış yanaşmalara müvafiq korrektələr etməlidir
MTRŞ koronavirusla bağlı yayımçılara müraciət etdi
Psixoloq-konsultant: Qorxmağı dayandırın və özünüzü, yaxınlarınızı sakitləşdirin
Bütün xəbərlər