Bakı.Trend:
8 Noyabr Azərbaycan tarixində xalqın milli iradəsinin, ordunun gücünün və dövlətin strateji hədəflərinə sadiqliyinin təcəssüm etdiyi gündür. 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin gedişində həlledici dönüş yaratdı və Ermənistanın məğlubiyyətini qaçılmaz etdi. Bu tarixi hadisə uzun illər ərzində aparılan dövlət quruculuğu, hərbi islahatlar, ardıcıl diplomatik fəaliyyət və xalq-ordu birliyinin məntiqi nəticəsi oldu. 8 Noyabrın əhəmiyyəti Azərbaycanın müasir tarixinin bütöv bir mərhələsi ilə bağlıdır. Müstəqilliyin ilk illərində üzləşdiyi ağır siyasi, iqtisadi və hərbi problemlərdən çıxan ölkə zamanla regionun güclü dövlətlərindən birinə çevrildi. Bu yolun təməlində Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyası, sonrakı mərhələdə isə Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi inkişaf və güclənmə siyasəti dayanır.
Bunu Trend-ə politoloq Azər Qarayev deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın bugünkü uğurlarının başlanğıcını müstəqilliyin ilk illərində aparılan dövlət quruculuğu prosesində axtarmaq lazımdır.
"1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan son dərəcə mürəkkəb vəziyyətdə idi. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində ərazilərimizin 20 faizi işğal olunmuş, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşmüşdü. Ölkədə siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi tənəzzül və müdafiə sistemində ciddi problemlər mövcud idi. Belə şəraitdə dövlətin müstəqilliyini qorumaq və gələcək inkişafını təmin etmək əsas vəzifəyə çevrilmişdi.
1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə Azərbaycanda siyasi sabitliyin bərpası və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Ölkənin iqtisadi və siyasi potensialının formalaşdırılması, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi, milli ordunun qurulması üçün zəruri şərait yaradıldı. Həmin illərdə müəyyən edilən inkişaf istiqamətləri Azərbaycanın gələcək gücünün əsasını təşkil etdi.
2003-cü ildə İlham Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra bu strategiya yeni mərhələyə qədəm qoydu. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, enerji sektorunun inkişafı, nəqliyyat infrastrukturunun genişləndirilməsi və sosial layihələrin həyata keçirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinə çevrildi. Neft gəlirlərinin səmərəli idarə olunması ölkənin maliyyə imkanlarını artırdı. Bu resurslar müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinə, müasir silahların alınmasına, hərbi infrastrukturun yenilənməsinə və peşəkar hərbi kadrların hazırlanmasına yönəldildi.
Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bəyan etmişdi ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunmalıdır və ölkə bu məqsədə çatmaq üçün bütün imkanlarını səfərbər edəcək. Bu mövqe dövlətin uzunmüddətli strategiyasının əsas istiqamətini müəyyənləşdirirdi", - politoloq bildirib.
A.Qarayev qeyd edib ki, hərbi potensialın yüksəldilməsi ilə paralel olaraq Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri də möhkəmləndirilirdi.
"Azərbaycan xarici siyasətdə balanslı və praqmatik xətt yürüdərək müxtəlif güc mərkəzləri ilə əməkdaşlıq əlaqələrini inkişaf etdirdi. Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlıq, Avropa ölkələri ilə enerji və iqtisadi əməkdaşlıq, Rusiya və digər qonşu dövlətlərlə münasibətlərin qorunması ölkənin regional və beynəlxalq imkanlarını genişləndirdi.
Azərbaycan BMT, Qoşulmama Hərəkatı, Avropa Şurası və digər beynəlxalq platformalarda fəal iştirak edərək Ermənistanın işğal siyasətinin nəticələrini dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırırdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirdi. Bakı uzun illər ərzində diplomatik mübarizəni davam etdirərək gələcək siyasi qərarlar üçün hüquqi və beynəlxalq zəmin formalaşdırdı", - o vurğulayıb.
Politoloqun fikrincə, 2020-ci ilin Vətən müharibəsi Azərbaycanın uzun illər ərzində həyata keçirdiyi siyasətin nəticələrini nümayiş etdirdi.
"2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin növbəti hərbi təxribatlarından sonra Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. 44 gün davam edən müharibə ərzində Silahlı Qüvvələrimiz yüksək döyüş hazırlığı, müasir texnologiyalardan istifadə bacarığı və peşəkarlıq nümayiş etdirdi.
Azərbaycan Ordusunun əməliyyatları müasir müharibə taktikasının üstünlüklərini ortaya qoydu. Pilotsuz uçuş aparatlarının tətbiqi, kəşfiyyat və zərbə imkanlarının əlaqələndirilməsi, bölmələr arasında operativ koordinasiya düşmənin müdafiə sisteminə ciddi zərbə vurdu. Əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığı, xalqın orduya dəstəyi və Ali Baş Komandanın qətiyyətli mövqeyi qələbənin əsas amilləri oldu.
Noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi müharibənin taleyini həll edən hadisəyə çevrildi. Şəhərin mürəkkəb coğrafi mövqeyi və strateji əhəmiyyəti bu əməliyyatı xüsusi çətinləşdirirdi. Azərbaycan hərbçilərinin dağlıq ərazidə göstərdiyi şücaət və peşəkarlıq nəticəsində Şuşa düşmən işğalından azad edildi. Bu xəbər bütün ölkədə böyük sevinc və qürur hissi yaratdı.
Prezident İlham Əliyevin Şuşanın azad olunmasını elan etdiyi tarixi müraciət xalqın yaddaşında xüsusi yer tutdu. Şuşanın itirilməsi Ermənistanın hərbi-siyasi mövqelərini sarsıtdı və 2020-ci il noyabrın 10-da üçtərəfli bəyanatın imzalanması ilə müharibə başa çatdı. Azərbaycan ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi nailiyyət əldə etdi", - A.Qarayev bildirib.
A.Qarayev qeyd edib ki, qələbənin əldə olunmasında Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) əməkdaşlarının da mühüm xidmətləri olub.
"Vətən müharibəsi zamanı onlar düşmənin təxribat və pozuculuq fəaliyyətinin qarşısının alınmasında, informasiya və kibertəhlükəsizliyin təmin edilməsində, Azərbaycan Ordusunun əməliyyat və əks-kəşfiyyat məlumatları ilə təmin olunmasında mühüm rol oynayıblar. Bu xidmət dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirilib: DTX-nin rəsmi məlumatına əsasən, hərbi əməliyyatlar dövründə və sonrakı tədbirlərdə göstərdikləri şücaətə görə Xidmətin 7 əməkdaşı “Zəfər”, 14 əməkdaşı isə “Qarabağ” ordeni ilə təltif olunub, çoxsaylı əməkdaşları digər orden və medallara layiq görülüb", - o bildirib.
O əlavə edib ki, 2020-ci ilin Qələbəsi Azərbaycanın qarşısında suverenliyin tam bərpası və azad edilmiş ərazilərin gələcək inkişafı ilə bağlı yeni vəzifələr müəyyənləşdirdi.
"Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan regionda yeni siyasi reallıqların formalaşmasında əsas rol oynamağa başladı. Bununla belə, Qarabağda separatçı qüvvələrin mövcudluğu və Ermənistan silahlı birləşmələrinin Azərbaycan ərazisində qalması təhlükəsizlik məsələlərini gündəmdə saxlayırdı.
2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Bir sutkadan az davam edən əməliyyat nəticəsində separatçı silahlı birləşmələr tərksilah edildi və sentyabrın 20-də onların təslim olması ilə bağlı razılaşma əldə olundu. Beləliklə, Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyi tam bərpa edildi. Separatçı rejimin rəhbər şəxsləri saxlanılaraq məsuliyyətə cəlb olundu.
Bu hadisə Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm mərhələ təşkil edir. Ölkə öz suveren ərazisində konstitusion quruluşun bərpasını təmin etdi. 2020-ci ildə əldə edilən hərbi qələbə 2023-cü ildə suverenliyin tam bərpası ilə tamamlandı", - politoloq vurğulayıb.
A.Qarayevin sözlərinə görə, bundan sonra dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi oldu.
"Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı quruculuq işləri həyata keçirilir. Yeni avtomobil yolları, hava limanları, enerji infrastrukturu, yaşayış kompleksləri, məktəblər və tibb müəssisələri tikilir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə öz evlərinə qayıtması təmin olunur.
Şuşa, Füzuli, Zəngilan, Cəbrayıl, Laçın və Ağdamda aparılan işlər dövlətin uzunmüddətli inkişaf planlarının tərkib hissəsidir. Müasir şəhərsalma prinsipləri, alternativ enerji mənbələri və ağıllı infrastruktur həlləri bu ərazilərin gələcək iqtisadi potensialını artırır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycanın yaşıl enerji gündəliyində də mühüm yer tutur.
Bununla yanaşı, Bakı regional sülh və əməkdaşlıq gündəliyini irəli sürür. Azərbaycan Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması və uzunmüddətli sülhün təmin olunması üçün konkret prinsiplər əsasında danışıqlar aparır. Azərbaycanın mövqeyinə görə, dayanıqlı sülh dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət üzərində qurulmalıdır", - o qeyd edib.
Politoloq 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda Azərbaycan, Ermənistan və ABŞ liderlərinin iştirakı ilə keçirilən görüşü də regionun gələcəyi baxımından əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirib.
"Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar Cənubi Qafqazda sülh prosesinin irəliləməsi üçün yeni imkanlar yaratdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən görüşdə sülh sazişinin mətni paraflandı. Bu, uzun illər davam edən münaqişənin siyasi və diplomatik həlli istiqamətində mühüm addım idi.
Azərbaycanın prinsipial mövqeyi və ardıcıl diplomatik fəaliyyəti nəticəsində regionda yeni əməkdaşlıq imkanları gündəmə gəldi. Nəqliyyat əlaqələrinin bərpası, iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi və kommunikasiyaların açılması Cənubi Qafqazın gələcək inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Vaşinqton razılaşmaları Azərbaycanın sülh gündəliyinin beynəlxalq müstəvidə dəstəklənməsi baxımından əhəmiyyətli nəticə oldu", - A.Qarayev bildirib.
Politoloq hesab edir ki, 8 Noyabrın tarixi əhəmiyyəti gələcək nəsillərin milli yaddaşında xüsusi yer tutacaq.
"8 Noyabr Azərbaycan xalqının çətinliklər qarşısında dik durduğunu, öz milli məqsədlərinə çatmaq üçün uzunmüddətli mübarizə aparmaq iradəsinə malik olduğunu göstərdi. Bu Qələbə dövlətin gücünü, ordunun peşəkarlığını və cəmiyyətin birliyini nümayiş etdirdi.
Bu gün Azərbaycanın qarşısında daha böyük inkişaf hədəfləri var. Qarabağın dirçəldilməsi, əhalinin doğma torpaqlara qayıdışı, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və regionda davamlı sülhün təmin edilməsi həmin hədəflərin əsasını təşkil edir. Azərbaycan artıq öz gələcəyini qalib dövlət kimi qurur və regional proseslərdə təşəbbüskar mövqeyini möhkəmləndirir.
8 Noyabr bizə göstərdi ki, milli iradə, güclü dövlətçilik və düzgün müəyyənləşdirilmiş strateji məqsədlər bir araya gəldikdə ən mürəkkəb tarixi vəzifələri belə həll etmək mümkündür. Bu gün Şuşada, Xankəndidə və Qarabağın digər şəhər və kəndlərində Azərbaycan bayrağının dalğalanması həmin tarixi yolun ən mühüm nəticəsidir", - politoloq əlavə edib.
