Bakı. Trend:
GPT-6 Astra neyron şəbəkəsi Napoleon Bonapartın məzmunu 217 il ərzində məlum olmayan məktubunun şifrəsini açıb.
Bu barədə The Telegraph qəzeti məlumat yayıb.
1809-cu ildə Fransa imperatoru Napoleon Bonapart Avstriya ilə müharibəyə hazırlaşıb, lakin general Ogüst de Marmonun rəhbərlik etdiyi ən yaxşı qoşunları əsas qüvvələrdən ayrı düşüb. Napoleon general ilə əlaqə saxlamağı öz ögey oğlu, İtaliya vitse-kralı Ejen de Boarnaya tapşırıb. O, de Marmona hərbi planların yer aldığı şifrələnmiş məktub göndərib. Şifrə açarı qorunub saxlanılmadığı üçün məktubun məzmunu 200 ildən artıq müddətdə naməlum qalıb.
Şifrənin açılması ilə “SentinelOne” şirkətinin süni intellekt üzrə mühəndisi Karter Çörç məşğul olub. Onun sözlərinə görə, GPT-6 Astra təxminən 1300 simvolu tanıyaraq və onları kriptoqraflara artıq məlum olan şifrə elementləri ilə müqayisə edərək məktubun şifrəsini təxminən altı saata açıb.
Napoleonun məktubu homofonik şifrə ilə yazılmışdı; bu şifrədə eyni hərf üçün bir neçə müxtəlif şərti işarədən istifadə olunur. 33 işarənin şifrəsi əvvəllər artıq açılmışdı. Astra məktubu sətirlərə bölüb, oradakı 175 əlyazma işarəsini tanıyıb və naməlum simvollar üçün müxtəlif mənaları sınaqdan keçirərək onlardan məntiqli mətn alınıb-alınmadığını yoxlamaqla şifrəni qırıb.
The Telegraph qeyd edir ki, nəzəri olaraq bunu əl ilə də etmək mümkün idi, lakin bu, uzun və çox əmək tələb edən proses olardı.
Məlum olub ki, Napoleon de Marmona göndərdiyi məktubda Avstriya ilə müharibə başlamazdan əvvəl Fransa qoşunlarının yerləşməsi və say tərkibi barədə məlumat verib. O, avstriyalıların ehtimal olunan hücum istiqamətləri barədə xəbərdarlıq edib və əsas Fransa qüvvələrindən ayrı düşmüş de Marmonu onların qarşısında geri çəkilməməyə çağırıb. Napoleon yazırdı: “Yürüşə çıxmaq barədə əmr aldığınız zaman bir neçə hərbi dəstənin və ya bir dəstə avaranın sizi qorxutmasına imkan verməyin”.
De Marmon üçün 1809-cu il müharibəsi uğurla başa çatıb: o, Fransa qoşunlarını Dalmatiyadan (müasir Xorvatiya ərazisi) çıxarıb, Napoleonun əsas qüvvələri ilə birləşib və kampaniyanın sonuncu böyük döyüşündə iştirak edib. Qələbədən sonra Napoleon onu marşal rütbəsinə yüksəldib.
