Türkiyə Osmanlı ola biləcəkmi? - Trend News-un icmalçısı

Trend -un Yaxın Şərq Redaksiyasının icmalçısı Bəhram Həsənov

Qəzzə hadisələrinə Türkiyə cəmiyyətinin verdiyi kəskin reaksiya, Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğanın İsrail əleyhinə kəskin bəyanatları və Davosdakı beynəlxalq toplantıda İsrail prezidenti Şimon Peresə sərt cavab verməsi ilə müşaiyət olundu. Beləliklə də, son bir neçə onillik ərzində Türkiyədə ilk dəfə olaraq hökumətin Yaxın Şərq məsələləri ilə bağlı rəsmi mövqeyi cəmiyyətin mövqeyi ilə üst üstə düşdü.

Türklərlə dərin tarixi-mədəni əlaqələrə sahib və  yüzillər boyunca Türklərin idarəçiliyində olan Yaxın Şərq regionunu Türkiyə cəmiyyəti "özününkü" kimi qəbul edir.

Hazırkı Türkiyə hökuməti Yaxın Şərq siyasətində cəmiyyətin daxili dinamikasına və tarixi irsinə əsaslanan xəttə üstünlük verməyə səy göstərir. Ankara eyni zamanda region ölkələrinin ictimai rəyini nəzərə alan siyasi mövqe nümayiş etdirməklə Yaxın Şərqdəki strateji maraqlarını reallaşdırmaq üçün real gücə əsaslanmağa çalışır. Hazırkı Türkiyə hökumətinin xarici siyasətinin müəyyənləşdirilməsində əsas şəxs olan və Ərdoğanın xarici siyasət məsələləri üzrə baş müşaviri Əhməd Davudoğlu tərəfindən həyata keçirilən bu siyasi xətti Yeni Osmanlıçılıq (Neo Ottomonizm) da adlandırırlar.

Bir sözlə, Türkiyə dünyadakı yeni şəraiti nəzərə almaqla, Osmanlı imperiyasının Yaxın Şərqdə oynadığı rolu bərpa etməyə çalışır. Bəs görəsən Türkiyənin bu arzusunun həyata keçməsi nə qədər realdır?

Şübhəsiz ki, Türkiyənin Yaxın Şərqdə yenidən bir nömrəli siyasi aktyor olmaq istəyi və son altı ildə bu istiqamətdə ciddi uğurlar əldə etməsi regionda böyük maraqları olan güclərdə və onların müttəfiqlərində narahatlıq doğurur və narahatlıq doğurmağa da davam edəcək. Xüsusilə İsrail və ABŞ-ın regionda sərbəstliyini məhdudlaşdıracaq Türkiyənin yeni Yaxın Şərq strategiyasına qarşı "ciddi tədbirlər" görüləcəyini gözləmək mümkündür. Düzdür, Türkiyə Yaxın Şərq strategiyasını həyata keçirməzdən əvvəl qarşılaşacağı təzyiqlərə qarşı qabaqlayıcı tədbirlər görməyi unutmayıb. Bu tədbirlərdən ən əhəmiyyətlisi iqtisadi potensialdan maksimum istifadə etmək olub. Son altı ildə Ankaranın Rusiya, İran, Yaxın Şərq ölkələri, eyni zamanda Afrika və Asiya ölkələri ilə güclü iqtisadi əlaqələr quraraq, bu əlaqələri şaxələndirməsi Türkiyəyə iqtisadi təzyiqlər göstərilməsini son dərəcə çətinləşdirir. Son qlobal iqtisadi böhranda Türkiyənin ən az zərər çəkən ölkələrdən olması Ankaranın iqtisadi gücünün göstəricilərindən biri  hesab etmək olar. Ankaraya göstərilə biləcək təzyiq vasitələrindən biri də qondarma erməni soyqırım məsələsi ilə bağlıdır. Lakin bu məsələdə də Türkiyəni çox da ciddi risklər gözlədiyini demək mümkün deyil. Türkiyəni "yola gətirmək" məqsədilə qondarma soyqırımın konqresin alt palatasında qəbul edilməsi ehtimalı olsa da, qərar mahiyyətində hansısa sənədin qəbul ediləcəyi inandırıcı deyil. Soyqırımı qəbul edərək nə ABŞ Türkiyə kimi strateji əhəmiyyəti olan bir ölkəni tamamilə itirmək, nə də İsrail lobbisi indiyə qədər bu məsələdə Türkiyəyə verdiyi dəstəyi dayandıraraq Holokostu dünyanın gözündə adiləştirəcək bir addım atmaq istəyər. Ankara üçün ən real təhlükələrdən biri beynəlxalq aləmdə yox, daxildə gözlənilir. Yaxın günlərdə təxribat məqsədilə Türkiyədəki yəhudi əsilli məşhur insanlara qarşı sui-qəsdlər və yaxud sinaqoqlara hücumlar təşkil edilməsi heç də sürpriz kimi qarşılanmamalıdır. Hətta bu barədə "ümumi reaksiyanı yoxlamaq" kimi şərh edilməsi mümkün olan bir dezinformasiya da artıq yayıldı. Bazar ertəsi İsrailin Haaretz qəzetinin Türkiyədə bir sinaqoqun yandırılması ilə bağlı yaydığı məlumat Türkiyədəki Yəhudi İcmasının başçısı tərəfindən təkzib olundu.

Lakin Türkiyənin Yaxın Şərq strategiyasının reallaşmasının qarşısındakı maneələr sadəcə bunlarla məhdud deyil. Türkiyəni Yaxın Şərqin ərəb ölkələrində də ciddi maneələr gözləyir. Düzdür, Ərdoğanın Davosdakı çıxışı Yaxın Şərqin müsəlman-ərəb ölkələrində böyük həyəcanla qarşılandı. Fələstində keçirilən mitinqdə və ərəb dünyasındakı kütləvi informasiya vasitələrində Ərdoğan qəhrəman bir ölkənin qəhrəman lideri kimi gündəmin bir nömrəli mövzusu oldu. Lakin, heç kəsə sirr deyil ki, ərəb milliyyətçiliyi türk əleyhdarlığı üzərində qurulub.

Buna görə də Türkiyə hökumətinin Fələstində millətçi Əl-Fəth ilə deyil, islamçı HƏMAS ilə əlaqələrinin daha yaxşı olması təsadüfi deyil.

Bu kontekstdən baxdıqda, bir müddət sonra Yaxın Şərqdə ərəb milliyyətçiliyini qızışdıracaq hadisələrin baş verməsi təəccüb doğurmamalıdır.

Bir sözlə, Türkiyə Yaxın Şərqdə Osmanlı rolunu yenidən oynamaq üçün güclü potensiala sahib olsa və bu istiqamətdə bir xeyli məsafə qət etsə də  qarşıda Ankaranı çox ciddi problemlər gözləyir.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə : trend@trend.az

Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycanda reanimasiyada olan COVİD-19 xəstələrinin sayı açıqlandı
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" səfərdə "Çelsi"ni məğlub etdi
Türkiyədə koronavirusdan bir gündə 1 116 nəfər sağalıb
Sentyabrın 21-i üçün teledərslərin cədvəli açıqlanıb
Gəncədə F-1 əl qumbarası aşkar edilib (FOTO)
Qırğızıstanda sutkada daha 81 nəfər koronavirusa yoluxub
Ali məktəblərə ixtisas seçiminin vaxtı uzadılıb
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 20.09.2020 tarixli bölüm
Neftçilər prospektində baş verən qəza tıxaca səbəb olub
Gürcüstan deputatı: Dünya bazarında Azərbaycanın qazının və neftinin çəkisi heç də az deyil
Özbəkistan Baş nazirinin müavini koronavirusdan vəfat edib
Deputat: Paşinyan danışıqlar prosesinin pozulması üçün hər şey edir
Almaniyalı virusoloq koronavirusla bağlı iddialarına cavab verib
Ermənistan yeni müharibəyə hazırlaşır - Bunun nəticəsi nə olacaq? - Rəylər
İbrahim Əhmədov: "Əsrin Müqaviləsi"nin imzalanması nəticəsində Azərbaycana böyük məbləğdə neft gəlirləri daxil olmağa başladı
Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında tozun miqdarı normadan artıqdır
Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində Neftçilər günü ilə bağlı paylaşım edilib (FOTO)
Vüqar Rəhimzadə: Son 26 ildə “Əsrin müqaviləsi”nin Azərbaycana qazandırdığı uğurlar bugünkü reallıqlarımızdır
Azərbaycanda son sutkada 146 nəfər COVID-19-a yoluxub, 154 nəfər sağalıb, 1 nəfər vəfat edib
Azərbaycana qarşı hər hansı bir təcavüz Türkiyəyə qarşı təcavüzdür - Türkiyə PA
Elman Nəsirov: Azərbaycan Avropanın yeni və alternativ enerji mənbəyidir
İranda sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 3 min nəfəri keçib
Pərvin Kərimzadə: Erməni vandalizmi bəşər sivilizasiyasına qarşı ciddi təhlükədr
Bakcell neftçiləri təbrik etdi
Vaxtilə ekoloji fəlakət zonası olan ərazilərin indiki halı (FOTO)
Tural Gəncəliyev: Ermənistanın indiki rəhbərliyi məsuliyyət dərk etmir
Ermənistanda 277 yeni yoluxma qeydə alınıb
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Könül Nurullayeva: Yeni işğal planları quran Ermənistan öz çirkin planlarından əl çəkməsə, nəticələr daha ağır olacaq
"Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın hərtərəfli və sürətli inkişafı üçün zəmin yaratdı - Rauf Əliyev
Bakıda mənzildə köməksiz qalan şəxs xilas edilib
Böyük Britaniyada bıçaqla hücumda 4 nəfər yaralanıb
Ermənistan sutka ərzində atəşkəs rejimini 30 dəfə pozub
Qanada avtobus çaya düşüb, 8 futbolçu həlak olub
Braziliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 136 min nəfəri ötüb
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Bakıda “Mitsubishi” maneəyə çırpılıb
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 110 minə yaxınlaşır
Nigeriyada avtobusun çaya düşməsi nəticəsində 14 nəfər ölüb
İtaliyada parlamentarilərin sayına dair referendum keçiriləcək
Fransada rekord sayda yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Londonda yeni karantin və peyvəndləməyə qarşı aksiyada 32 nəfər saxlanılıb
Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 5 058 nəfərə çatıb
Tramp: ABŞ-Kanada sərhədi yaxın zamanda açılacaq
Moskvanın hava limanlarında 33 aviareys ləğv edilib və ya təxirə salınıb
Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı 50 min nəfəri ötüb
Nərimanov rayonunda top mərmisi tapılıb (FOTO)
Azərbaycan imitasiya naminə danışıqlarda iştirak etməyəcək – AzTV-nin efirində Qarabağ MÜZAKİRƏSİ
Britaniyada bir gündə koronavirusa 4 422 nəfər yoluxub
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
Beyləqanda PQ-7 raketinin boş motor hissəsi aşkar olunub (FOTO)
Əfqanıstan HHQ-nin aviazərbələri nəticəsində 40 "Taliban" üzvü məhv edilib
BDU professorun universitetə buraxılmaması ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirdi
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 266 min nəfəri ötüb
Tural Gəncəliyev: Təcavüzkar Ermənistan münaqişənin sülh yolu ilə həllində maraqlı deyil
Prezident İlham Əliyev: Bizim başqalarının torpağında gözümüz yoxdur, öz torpağımızı da heç kimə verən deyilik
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan regional sabitlik üçün təhdiddir
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Ermənistanda söz sahibi Sorosdur
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 2,7 metrə çatıb - FAKTİKİ HAVA
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan o ölkədir ki, islamofobiya onların dövlət siyasətidir
Prezident İlham Əliyev: Əgər ermənilər öz çirkin planlarından əl çəkməsələr, onlar üçün çox ağır nəticələr olacaq
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın baş naziri haqqında: Sən kimsən ki, bizimlə şərt dilində danışırsan
Prezident İlham Əliyev: İşğal edilmiş torpaqlara haradansa insan gətirib qanunsuz məskunlaşdırmaq cinayətdir
Prezident İlham Əliyev: Danışıqların hazırkı vəziyyətini mənfi qiymətləndirirəm və hesab edirəm ki, Azərbaycan xalqı mənimlə tam razıdır
Prezident İlham Əliyev neft sənayesi işçilərini təltif edib
Naqif Həmzəyev: “Əsrin müqaviləsi”nin uğurlu icrası Azərbaycanın gücünə güc qatır
Azərbaycanda reanimasiyada olan COVİD-19 xəstələrinin sayı açıqlandı
Dövlətimizin vətəndaş faktoru və xalqın mənafeyi nöqteyi-nəzərindən idarə olunması sabitliyin qarantıdır
"Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın gələcək inkişafına və müstəqilliyin əbədi olmasına töhfə verən ən böyük tarixi sənəddir - Deputat
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 41 nəfər saxlanılıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın neft potensialına dünyada maraq azalmır, əksinə artır
Azərbaycan Prezidenti: Neft bizim üçün məqsəd deyil, daha yaxşı həyat yaratmaq, daha yaxşı ölkə qurmaq üçün vasitədir
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan bütün reytinqlərdə ən qabaqcıl yerlərdədir
Pakistanlı senator: Azərbaycanın bayrağı bizim bayrağımız, şərəfi bizim şərəfimizdir
Azərbaycanda son sutkada 148 nəfər koronavirusa yoluxdu, 177 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
"Xəzəri qoruyaq" adlı təmizlik aksiyaları keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Sovet İttifaqının son illərində Azərbaycana qarşı böyük ədalətsizliklər edildi
Türkiyədən Azərbaycana elektrik avadanlıqlarının ixracı artıb
Azərbaycan Prezidenti: Əgər biz vaxtilə müstəqil ölkə olsaydıq, Azərbaycan dünyanın ən zəngin ölkəsinə çevrilə bilərdi
Mingəçevir Dövlət Universitetində təqaüdə ayrılan iki qocaman müəllimlə görüş keçirilib (FOTO)
Cəlilabadda fərdi ev yanıb
“İrsimiz məsuliyyətimizdir” adlı layihənin ilk tədbiri keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bu gün ölkə iqtisadiyyatının əsas hissəsi neft-qaz sektoru ilə bağlıdır və uzun illər belə olacaq
HDQ komandanı: Sosial şəbəkədə yayılan məlumatların heç bir əsası yoxdur və spekulyativ xarakter daşıyır
Bakıda avtomobillərin səsboğucu sistemlərini oğurlayan şəxsi polislər saxlayıb (FOTO/VİDEO)
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 24 min nəfəri keçib
Prezident İlham Əliyev: “Abşeron” qaz-kondensat yatağının yeni mərhələsi başlayır
Finlandiyanın Nokia şirkəti Azərbaycanın mobil operatoru haqqında yazıb
Oğuzda heyvanların kütləvi zəhərlənməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Külli miqdarda vergini ödəməkdən yayınan şirkət rəhbərinin istintaqı yekunlaşıb
Ekspert: İşləyən pensiyaçılar üçün yeni pensiya kapitalı formalaşacaq
“Dənizin təmizliyi özümüzdən başlayır” devizi altında təmizlik aksiyası keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Neftçilərimizin əməyi Azərbaycan xalqının maraqlarına xidmət edir
Türkiyədə 6 futbol hakimi koronavirusa yoluxub
Azərbaycan neftinin qiymətləri dəyişib
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
Paşinyanın arvadı növbəti dəfə qadınlar üçün hərbi təlimlər keçirəcək - Ermənistan ordudakı problemləri "həll" etməyə çalışır
Çay haqqında bilmədiklərimiz
Bağlanan 4 bank üzrə əmanətçilərə ödənilən kompensasiyanın məbləği açıqlanıb
ABŞ-da etiraz aksiyasında atışma - Ölənlər var
Bütün xəbərlər