Bakı. Trend:
Son illərdə Azərbaycanın iqtisadi gündəliyində ən diqqətçəkən istiqamətlərdən biri sənayeləşmə və qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi siyasətidir. Qlobal enerji bazarlarında dəyişkənlik, geosiyasi risklər və dünya iqtisadiyyatında artan qeyri-müəyyənliklər fonunda ölkələrin yalnız təbii resurslara əsaslanan modeldən uzaqlaşaraq, dayanıqlı və çoxşaxəli iqtisadi struktura keçidi həyati zərurətə çevrilib. Azərbaycan da bu çağırışları vaxtında düzgün qiymətləndirərək, istehsala, sənayeyə və ixrac yönümlü iqtisadiyyata əsaslanan yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Azərbaycan artıq istehlak edən yox, istehsal edən ölkə modelinə doğru inamla irəliləyir.
Bunu Trend-ə politoloq Azər Qarayev deyib.
"Bu kontekstdə bu ay Sumqayıt Sənaye Parkında istifadəyə verilən və təməli qoyulan yeni müəssisələr sadəcə ayrı-ayrı iqtisadi layihələr deyil, bütövlükdə ölkənin gələcək iqtisadi modelinin konkret ifadəsidir. Güzgü istehsalı, karton və qablaşdırma sənayesi, polipropilen kisələr kimi sahələr ilk baxışdan kiçik görünə bilər. Lakin əslində bu sahələr sənaye ekosisteminin əsas sütunlarını təşkil edir və yüzlərlə digər sektorun inkişafına təkan verir. Azərbaycanda sənaye parkları və sənaye məhəllələri konsepsiyası ölkənin iqtisadi siyasətində strateji alət kimi formalaşıb. Dövlət bu sahəyə təkcə təşviqedici deyil, həm də sistemli yanaşma tətbiq edir: infrastruktur yaradılır, güzəştlər verilir, maliyyə və institusional dəstək göstərilir. Nəticədə sahibkarlar üçün risklər azalır, investisiya mühiti daha proqnozlaşdırılan olur", - o bildirib.
Politoloq qeyd edib ki, bu yanaşmanın real nəticələri artıq açıq şəkildə görünür.
"Sumqayıt, Qaradağ, Pirallahı, Mingəçevir, Balaxanı, Hacıqabul, Ağdam və Cəbrayıl ərazilərini əhatə edən sənaye parkları təkcə istehsal məkanları deyil, həm də yeni texnologiyaların, peşəkar kadrların və ixrac yönümlü biznes modellərinin cəmləşdiyi iqtisadi mərkəzlərə çevrilib. Burada yaradılan müəssisələr bir-biri ilə əlaqəli şəkildə fəaliyyət göstərərək, ölkə daxilində əlavə dəyər zəncirini formalaşdırır. Güzgü istehsalı zavodu, karton və qablaşdırma müəssisələri, polipropilen kisə fabrikləri - bunların hamısı idxaldan asılılığın azaldılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Uzun illər ərzində bu kimi məhsulların böyük hissəsi xaricdən gətirilirdi. Bu isə həm valyuta itkisi, həm də təchizat zəncirlərindən asılılıq demək idi. Yeni istehsal sahələrinin yaradılması ilə Azərbaycan daxili bazarın tələbatını yerli məhsulla ödəmək imkanı qazanır. Bu, xüsusilə böhran dövrlərində strateji əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal ticarətdə baş verən fasilələr, logistika problemləri və qiymət artımları fonunda daxili istehsal iqtisadi təhlükəsizliyin əsas dayağına çevrilir. Eyni zamanda, bu müəssisələr yalnız daxili bazar üçün deyil. Onların məhsulları artıq onlarla ölkəyə ixrac olunur. Bu isə qeyri-neft ixracının artması, milli valyutanın möhkəmlənməsi və ölkənin beynəlxalq iqtisadi mövqelərinin güclənməsi deməkdir", - o bildirib.
A.Qarayev vurğulayıb ki, yeni zavodların açılması minlərlə insan üçün iş yeri deməkdir.
"Bu, sadəcə statistik göstərici deyil - hər bir iş yeri bir ailənin rifahı, bir gəncin gələcəyə inamı və cəmiyyətin sosial sabitliyi deməkdir. Xüsusilə regionlarda yaradılan sənaye məhəllələri paytaxta miqrasiyanın qarşısının alınmasında və yerli icmaların iqtisadi fəallaşmasında mühüm rol oynayır. Sənaye parklarında yaranan iş yerləri təkcə fiziki əmək deyil, eyni zamanda mühəndislik, texnologiya, logistika, marketinq və idarəetmə kimi sahələri də əhatə edir. Bu isə ölkədə peşəkar kadr bazasının genişlənməsinə və gənclərin müasir ixtisaslara yönəlməsinə stimul yaradır. Yeni müəssisələrin əksəriyyəti Çin, Almaniya, Türkiyə kimi ölkələrin qabaqcıl texnologiyaları əsasında qurulur. Bu, Azərbaycanda sənayenin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsi deməkdir. Avtomatlaşdırma, rəqəmsal idarəetmə, enerji səmərəliliyi və ekoloji standartlar artıq istehsalın ayrılmaz hissəsinə çevrilir. Bu da ölkə məhsullarının beynəlxalq bazarlarda rəqabət qabiliyyətini artırır. Yəni, söhbət təkcə çox istehsal etməkdən yox, keyfiyyətli və standartlara uyğun məhsul buraxmaqdan gedir", - o bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın sənaye siyasətinin əsas fərqləndirici cəhətlərindən biri dövlətlə biznes arasında formalaşan tərəfdaşlıq modelidir. Dövlət infrastruktur yaradır, güzəştlər verir, maliyyə dəstəyi göstərir. Sahibkar isə istehsal qurur, iş yeri yaradır, ixrac edir və vergi ödəyir.
"Vergi və gömrük güzəştləri, ucuz kreditlər, hazır sənaye sahələri bu modelin əsas dayaqlarıdır. Nəticədə ölkəyə həm yerli, həm də xarici investorların marağı artır. Sənaye parkları artıq “riskli layihə” deyil, “proqnozlaşdırılan gəlir” məkanı kimi qəbul olunur. Xüsusilə azad edilmiş ərazilərdə sənaye parklarının yaradılması yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Ağdam və Cəbrayıl istiqamətində formalaşan "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" təkcə iqtisadi layihə deyil, həm də sosial-siyasi reabilitasiyanın mühüm elementidir. Bu bölgələrdə istehsalın qurulması məcburi köçkünlərin qayıdışı, regionların dirçəlişi və iqtisadi həyatın bərpası üçün əsas zəmin yaradır", - o bildirib.
Politoloq qeyd edib ki, bu gün Azərbaycanda açılan hər yeni zavod, qurulan hər yeni xətt ölkənin gələcəyinə qoyulan sərmayədir.
"Bu, yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür. Bu, müstəqil qərarvermə imkanları, sosial sabitlik, regional güc və qlobal rəqabət qabiliyyəti deməkdir. Sumqayıtda açılan güzgü, karton və polipropilen müəssisələri bu böyük strategiyanın yalnız bir hissəsidir. Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycan artıq istehlak edən yox, istehsal edən ölkə modelinə doğru inamla irəliləyir. Bu yol isə uzunmüddətli rifahın, iqtisadi təhlükəsizliyin və milli inkişafın ən etibarlı təminatıdır", - A.Qarayev əlavə edib.