İranda keçirilən seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ müzakirələri gündəmdə qalacaq - İranın sabiq XİN rəhbəri (MÜSAHİBƏ)

İranda keçirilən seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ müzakirələri gündəmdə qalacaq - İranın sabiq XİN rəhbəri (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 30 may / Trend , müxbir D.Xatınoğlu /

Trend -un Fars redaksiyasının İranın sabiq rəhbəri İmam Xomeyninin müşaviri və sabiq xairici işlər naziri İbrahim Yəzdi (Ebrahim Yazdi) ilə müsahibəsi

- İranın Azadlıq hərakatının üzvlərindən olan və prezidentliyə namizəd Mir Hüseyn Musəvinin tərəfdarlarından İmad Behavərin həbsi ilə bağlı məlumatlar yayılıb. Siz İranda növbəti seçkilərdə seçki prosesinə müdaxilə və dövlət orqanlarının təzyiqləri barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bu məsələ müxtəlif səbəblərdən baş verir. Bu səbəblərdən biri budur ki, bir qrup seçki prosesini öz nəzarəti altında saxlamağa çalışır. Onlar 1997-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində olduğu kimi, seçkinin nəticələrindən, öz namizədlərinin seçkilərdə məğlubiyyətindən qorxurlar. Hər bir dövlətdə belə şərait yarandığı zaman dövlət mövcud vəziyyətlə razılaşmır və proseslərə müdaxilə etməklə onun qarşısını almağa çalışır. Azadlıq hərəkatı üzvləri Behavər və Mötəmidimehrin həbsindən başqa digər hadisələrin də şahidi oluruq. Bizə mötəbər mənbələrdən xəbərlər çatır ki, seçki qərargahlarına hücumlar olur, namizədlərin şəkilləri əsas xiyabanlardan yığışdırılır və bu kimi hərəkətlər mövcuddur. Bu cür hərəkətlərin tək səbəbi - həmin qrup seçkilərdə məğlub olmaqdan qorxur.

- 4 il öncə keçirilən prezident seçkilərinin əksinə olaraq budəfəki seçkilərdə partiya və təşkilatlar tərəfindən seçkilər baykot olunmadı. Sizcə, bunun əsas səbəbi nədədir?

- Bu məsələnin səbəbi boykot taktikasının İrandakı seçkilərdə təsirsiz olmasıdır. Müxtəlif ölkələrdə fərqli şəraitdə seçkilərin boykot edilməsi təsirli ola bilər. Siyasi partiyalar boykot amilindən əhalinin seçkilərdə iştirak edib-etməməliri üçün istifadə edə bilər. Yəni partiyaların mövqeyi əhalinin səsvermə ilə bağlı mövqeyinə təsir edə bilər. Belə olduqda siyasi xadimlər və partiya rəhbərləri seçkilərlə bağlı boykot tətbiq edə bilər. Onlar bu amildən seçkilərin demokratik keçirilməsini təmin etmək məqsədilə öz təzyiq vasitələri kimi istifadə edə bilərlər, lakin İranda bu vasitədən istifadə etmək mənasızdır. Ona görə ki, İranda əhali səsvermədə siyasi xadimlər və partiyaların mövqeyinə görə iştirak etmir. Bu baxımdan İranda seçkiləri boykot etmək əks reaksiya ilə üzləşə bilər. Siyasi düşərgələr əhalini seçkilərdə aktiv iştirak etməyə çağırmalıdır. Seçkiləri boykot etmək müsbət nəticə vermir, bəlkə boykotçuların ziyanına da olur. Biz bunu İranda keçirilən bələdiyyə seçkilərində, parlament və ya prezident seçkilərində müşahidə etmişik. Əhalinin seçkilərdə fəaal iştirak etməməsi bir qurup şəxsin səsvermədə qələbə qazanmasına səbəb olur. Necəki 2005-ci il prezident seçkilərində bəzi partiya və düşərgələr seçkiləri boykot etdi, əhali qeyri-fəal iştirak etdi və nəticədə Əhmədinejad seçkiləri qazandı. Hazırda Əhmədinejadı tənqid edən və onun prezident olmasını istəməyən şəxslər başa düşüblər ki, seçkilərin boykot edilməsi əks təsir göstərir. Bu baxımdan bu dəfə seçkilərin zəif şəkildə boykot olunduğunu görürük və ötən seçkiləri boykot edən şəxsələrin əksəriyyəti hazırkı seçkilərdə aktiv iştirak edirlər.

- İranda prezident seçkilərində iştirak edən namizədlərdən Musəvi, Kərrubi və Rezayi Əhmədinejadın ünvanına sərt tənqidlər səsləndirilər. Onlar Əhmədinejadın İranı böhranla üz-üzə qoyduğunu və uçuruma apardığını iddi ediblər. Siz bu məsələni necə qiymətləndirirsiniz və həqiqətənmi Əhmədinejad hökuməti İranda böyük böhrana səbəb olub?

- Bəli, İran bir sıra böhranlarla üzləşib, bu böhranlar Əhmədinejad hökuməti dövründə başlamayıb. Lakin Əhmədinejadın hökuməti dövründə iqtisadi böhran nəzarətdən çıxıb. Ötən dörd il ərzində İranın tanınmış iqtisadçılarından 50 nəfər prezident Əhmədinejada məktub ünvanlayaraq bu haqda ona xəbərdarlıq edib və onun yürütdüyü siyasətin iqtisadi böhranlar törədəcəyini bəyan ediblər. Bu iqtisadçıların bəziləri Əhmədinajadın hökumətində işləmiş və bəziləri isə parlamentdə və ya digər orqanlarda onu dəstəkləyən şəxslər olub. Əhmədinejadın hökumətinin yürütdüyü siyasətin İranda iqtisadi böhranlara səbəb olması ilə bağlı hamı eyni fikirdədir.

- İranda prezidentliyə namizədlərin əksəriyyəti neft gəlirlərinin əhali arasında bərabər şəkildə bölünməsi haqda vədlər veriblər. Lakin iqtisadçı ekspertlərin əksəriyyəti bunun İranda infilyasiyanı yüksək həddə çatdıracağı barədə bildirib. Sizcə, bu vədlərin həyata keçirilməsi nə dərəcədə həqiqətə uyğundur və əhalinin səsverməsinə nə qədər təsir edə bilər?

- Bu kimi iqtisadi islahatın aparılması nəticəsizdir. Əhali arasında iqtisadi bərabərlik yaratmaq məqsədi ilə neft gəlirlərinin əhaliyə bərabər şəkildə paylanılmasını düşünmək hazırkı böhran şəraitində sadəlövhlükdir.

Bu məsələnin seçkilərdə təsirinə gəldikdə isə deyə bilərəm ki, bu kimi vədlər əhalinin bir qismində öz təsirini göstərir, lakin namizədlər düşünməsinlər ki, bu kimi vədlərlə əhalini özlərinə tərəf meyilləndirə biləcəklər. Bu kimi məsələlərin təsiri daha çox əhalinin siyasi anlayışının olmamasından irəli gəlir. Fikrimcə, baxmayaraq ki, belə vədlərin verilməsi əhalinin bir qisminə təsir edəcək, ümumilikdə, təsirsiz olacaq.

- ABŞ Prezidenti Barak Obama İranla müzakirələrin bu ölkədəki seçkilərdən sonra davam etdirilməsini istəyib, İran Prezidenti Əhmədinejad da buna oxşar fikir söyləyib. İrandakı seçkilərdən sonra yeni hökumətin qərarlaşması üçün 4-5 ay vaxt lazım olacaq. Siz seçkilərdən sonra İran və ABŞ münasibətlərinin yaxşılaşdırılması prosesini necə görürsünuz?

- Barak Obama ABŞ Prezidenti seçildikdən sonra İranla əlaqələrin yaxşılaşdırılmasında maraqlı olduğunu bəyan etdi. Digər tərəfdən, Əhmədinejad hökumətinin də müzakirələrin başlanması üçün maraqlı olması ilə bağlı fikirlər səsləndirildi. Bəlkə də Əhmədinejad bu müzakirələrin seçkilərdən öncə keçirilməsində daha maraqlı idi. Ona görə ki, bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, müzakirələr seçkilərdən öncə keçirilsəydi Əhmədinejadın yenidən prezident seçilmə şansı daha çox olacaqdı. Lakin müxtəlif səbəblərdən bu məsələ baş tutmadı və seçkilərdən sonraya saxlanıldı.

Fikrimcə, İrandakı seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İranda ABŞ-la müzakirələr aparmaq üçün qərar qəbul edənlər bu məsələ yanə də müsbət baxacaqlar. İranda Əhmədinejad və ya digər namizədin prezident olmasının bu məsələ ilə bağlı heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu məsələdə son qərarı prezident deyil, Milli Təhlükəsizlik Şurası qəbul edir. İranda Konstitusiyaya əsasən, xarici siyasəti İranın Milli Təhlükəsizlik Şurası müəyyənləşdirir və İranın rəhbəri təsdiq edir. Fikrimcə, İranda keçirilən seçkilərdən sonra kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ arasında müzakirələr gündəmdə qalacaq.

Xəzərdə zəlzələ olub
Xəzərdə zəlzələ olub
Ağstafada raket aşkarlanıb (FOTO)
Ağstafada raket aşkarlanıb (FOTO)
Göygöldə gizlədilən tapança və 1 ədəd süngü-bıçaq aşkarlandı
Göygöldə gizlədilən tapança və 1 ədəd süngü-bıçaq aşkarlandı
Loading Bars
Xəbər lenti
Sumqayıtda xüsusi karantin rejimini pozduğu üçün 100-ə yaxın şəxs cərimələnib (FOTO)
Azərbaycanda 6200-dan çox 3-4 yaşlı uşaq onlayn tədrisə cəlb edilib (FOTO)
ÜST-ün Baş direktoru Azərbaycan Prezidentinə məktub ünvanlayıb
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi onlayn iclas keçirib
Şakir Rəhimov: Dövlətimiz pandemiyanın təsirini azaltmaq üçün zəruri tədbirlər görür
Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin onlayn iclası keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Qoy Uca Tanrı Azərbaycan xalqını qorusun və hər birinizə möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik və uzun ömür bəxş etsin! (VİDEO)
Aprelin 2-də dolların manata qarşı məzənnəsi
İqtisadi sektorlar və sahibkarlar üçün geniş və əhatəli dövlət dəstəyi proqramları hazırlanıb (VİDEO)
Yasamalda xüsusi karantin rejimini pozaraq internet klub işlədən şəxs cərimələndi (FOTO)
Sahib Məmmədov: Fəaliyyətini şəffaf quran, işçilərlə əmək müqavilələri bağlayan sahibkarlar dəstəkdən daha çox faydalanacaqlar
Lənkəranda xüsusi karantin rejimi qaydalarına nəzarət davam etdirilir (FOTO)
Sərhədyanı və dağlıq ərazilərdə yaşayan gənclərə güzəştli kreditlər veriləcək - FƏRMAN
FHN koronavirus təhlükəsi ilə bağlı fərdi gigiyena tələblərinə əməl etməyi tövsiyə edir (VİDEO)
Səhiyyə Nazirliyi əlcəklərin istifadəsi ilə bağlı məlumat yayıb
Cərrah-transplantoloq Mircəlal Kazımi canlı yayımda çıxış edəcək
Siyəzəndə kimsəsiz insanlara yardımlar edilir, xüsusi karantin rejiminə nəzarət gücləndirilir (FOTO)
Türkiyədə zəlzələ baş verib
Xəzərdə zəlzələ olub
Azəri-Çıraq-Günəşli və Şahdəniz üzrə gəlirlər açıqlanıb
Gazelli Group bütün uşaq evi və internatları antiseptik vasitələrlə təmin etdi
Azərbaycan Prokurorluğunun kollektivi Ələddin Sultanovun vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib
Prezident İlham Əliyev Şamil Ayrımı “Dostluq” ordeni ilə təltif edib
Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin onlayn iclası keçirilib
Təhsil Nazirliyi: Saxta məlumatları sosial şəbəkədə bir-birinizə ötürməyin
“Virtual qəbul otağı”nda növbəti canlı yayım olub
Bakıda karantin rejimini pozan kafenin sahibi həbs edildi, müştəriləri cərimələndi (FOTO)
Naqif Həmzəyev gəncləri ”5 kitab danış, 1 kitab qazan”mağa dəvət etdi (FOTO)
UNEC əməkdaşının koronovirusa həsr etdiyi karikatura dünyanın ən yaxşı TOP 10-da (FOTO)
Sergey Markov: Azərbaycan əhalinin koronavirusdan qorunması məqsədi ilə ciddi addımlar atıb
Xüsusi karantin rejimini pozan şəxslər cərimə ediliblər (FOTO)
Möhlət Müslümov: Yaşından və statusundan asılı olmayaraq hər kəs xüsusi karantin rejiminə riayət etməlidir
Bələdiyyələrin su təsərrüfatı müəssisələrinə yeni vəzifə verilir
Ağstafada raket aşkarlanıb (FOTO)
Göygöldə gizlədilən tapança və 1 ədəd süngü-bıçaq aşkarlandı
ARDNF ötən ay 1 928,3 milyon dollar valyuta satıb
Baş Dövlət Yol Polisi Bakı-Sumqayıt yolunda yaranmış sıxlığa aydınlıq gətirdi (FOTO/VİDEO)
DSX: Düşmən tərəfi hərbi və mülki nəqliyyat vasitə­lərini və vətəndaşları atəşə tutub
“Petkim” koronavirus fonunda tibb məhsulları üçün xammal istehsalına diqqət ayırıb
Ağdaşda karantin rejimini pozan 2 nəfər həbs edilib, 11 obyekt sahibi cərimələnib (FOTO)
Fikrət Yusifov: Dövlətdən öz zərərlərini bağlamaq üçün dəstək alan hər bir sahibkar daha dürüst olmağa borcludur
Almaniyada yaşayan azərbaycanlı rəssam: Əziz həmyerlilərim, özünüzü və yaxınlarınızı qoruyun (VİDEO)
ETSN-də yeni təyinat olub
Sevinc Fətəliyeva: Beynəlxalq birlik işğal olunmuş Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma seçkiləri birmənalı şəkildə qəbul etmir
Aydın Hüseynov: Həyatda qalmaq istəyiriksə, qaydalara mütləq riayət etməliyik
Uşaqlara koronavirus barədə nə danışaq? - Komitə açıqladı (FOTO)
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda distant təhsilə start verilib
Azərbaycanda 61 yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb - Operativ Qərargah
BMT-nin baş katibindən təklif: Dünya iqtisadiyyatının 10 faizi həcmində pul çap edilsin
İran koronavirus diaqnozu testləri ixrac edə bilər
İspaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 100 mini ötdü
Uşaq verilişləri zaman energetik içkilərin reklamı qadağan edilir
Böyük Britaniya Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma “seçkiləri” tanımır
Umayra Tağıyevaya yeni vəzifə verildi
Dövlət tərəfindən 292 mindən çox vergi ödəyicisinə dəstək veriləcək
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 3 mini keçdi
Rəsmi Berlin Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma "seçkilər"i və onun nəticələrini tanımır
Azərbaycanda xidmət sahələrində çalışan 87 min nəfərin əməkhaqqısı ödəniləcək
Sosial xidmət müəssisəsində ciddi profilaktik işlər aparılır (FOTO)
Qaradağda avtomobil aşdı: İki qardaş hadisə yerində öldü
Təhsil Nazirliyi: Dərslər sentyabrın 15-dək təxirə salınmayıb
Azərbaycanda ƏDV müvəqqəti ləğv edilir
Rabitəbank müştərilərinə xoş xəbər! Müddəti tamamlanan kartların vaxtını uzadır!
Aprel ayına olan hava proqnozu açıqlandı
BMT qurumları ÜST-lə birgə koronavirusla bağlı bəyanat yaydı
Elektrik enerjisindən güzəştli istifadə limiti artırılır
Azərbaycanda KİV-lərlə bağlı yeni qaydalar müəyyən edilir
Teledərslərin sabahkı cədvəli açıqlanıb
Əhalinin geniş təbəqələrinə sosial dəstək birdəfəlik ödənişlərdə özünü əks etdirə bilər - Elşad Məmmədov
İranda daha iki rəsmi şəxs koronavirusdan öldü
“Azersun Holding” jurnalistlərə təşəkkür videoçarxı hazırladı (VİDEO)
Rusiyada daha 440 nəfər koronavirusa yoluxdu
İqtisadiyyat Nazirliyi koronavirusun təsirinin azaldılması məqsədilə hazırlanmış proqramların detallarını açıqladı
A-Qroup tənha yaşlılara yardım etdi (FOTO)
Hesab.az-dan Visa Kart sahiblərini sevindirən kampaniya!
"Atəşgah" Sığorta Qrupu müştəri - əməkdaş arasında məsafəni qoruyaraq iş prosesini yeni yanaşma ilə davam etdirir
Piter Teys: Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma “seçkilər” misli görünməmiş təxribat aktıdır
NATO Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma "seçkiləri" tanımır
Moody's “Bank Respublika”nın stresə davamlılığını qeyd edib
Sabah Bakıda intensiv yağış yağacaq
Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna daxil olan vəsait açıqlandı
İranda 8 apreldən sonra bütün fəaliyyətlər bərpa edilə bilər
Milli Məclisin Əmək və Sosial siyasət komitəsinin onlayn iclası keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Bizim hamımız, demək olar ki, hər birimiz görülən tədbirləri, sərf olunan əməyi dəstəkləməsək, vətəndaş, sadəcə insan məsuliyyəti nümayiş etdirib dəqiq təlimatlara ciddi və qeyd-şərtsiz riayət etməsək, göstərilən səylər gözlənilən nəticəni verməyə bilər
İƏT işğal olunmuş Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma "seçkilər"i tanımır
Göygöldə 10 ədəd subartezian quyusu qazılacaq - SƏRƏNCAM
Əli Əhmədov: Dağlıq Qarabağda qondarma “seçki” tanınmır və tanına bilməz
Ötən gün 15 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb
Brilliant Dadaşova: İnsanlar qanunlara riayət edə bilmirlərsə, nəticələrinə hazır olmalıdırlar
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 600 nəfərə çatır
Koronavirus Tehranda faciəyə səbəb ola bilər
Tələbələrin məsafədən təhsili üçün yeni imkan yaradılıb
PAŞA Sığortadan sığortalılar üçün tamamilə ödənişsiz "Psixoloji konsultasiya" xidməti!
Erkan Özoral: İşğal olunmuş Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma "seçkilər"i heç bir şəkildə tanımayacağıq
Azərbaycan həkimləri Türkiyə universitetində koronavirusla əlaqədar təlim keçəcək
AmCham koronavirusla mübarizəyə dəstək verir
Təhsil Nazirliyi teledərslərin vaxtının az olmasının səbəbini açıqlayıb
Tərtərdə 10 cəbhəyanı kəndi birləşdirən yol yenidən qurulur (FOTO)
Türk Şurası Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma "seçkilər"i pisləyir
Tailandda koronavirusla bağlı 1 aprel zarafatı edən şəxslər həbs olunacaq
Bütün xəbərlər