İranda keçirilən seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ müzakirələri gündəmdə qalacaq - İranın sabiq XİN rəhbəri (MÜSAHİBƏ)

İranda keçirilən seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ müzakirələri gündəmdə qalacaq - İranın sabiq XİN rəhbəri (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 30 may / Trend , müxbir D.Xatınoğlu /

Trend -un Fars redaksiyasının İranın sabiq rəhbəri İmam Xomeyninin müşaviri və sabiq xairici işlər naziri İbrahim Yəzdi (Ebrahim Yazdi) ilə müsahibəsi

- İranın Azadlıq hərakatının üzvlərindən olan və prezidentliyə namizəd Mir Hüseyn Musəvinin tərəfdarlarından İmad Behavərin həbsi ilə bağlı məlumatlar yayılıb. Siz İranda növbəti seçkilərdə seçki prosesinə müdaxilə və dövlət orqanlarının təzyiqləri barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bu məsələ müxtəlif səbəblərdən baş verir. Bu səbəblərdən biri budur ki, bir qrup seçki prosesini öz nəzarəti altında saxlamağa çalışır. Onlar 1997-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində olduğu kimi, seçkinin nəticələrindən, öz namizədlərinin seçkilərdə məğlubiyyətindən qorxurlar. Hər bir dövlətdə belə şərait yarandığı zaman dövlət mövcud vəziyyətlə razılaşmır və proseslərə müdaxilə etməklə onun qarşısını almağa çalışır. Azadlıq hərəkatı üzvləri Behavər və Mötəmidimehrin həbsindən başqa digər hadisələrin də şahidi oluruq. Bizə mötəbər mənbələrdən xəbərlər çatır ki, seçki qərargahlarına hücumlar olur, namizədlərin şəkilləri əsas xiyabanlardan yığışdırılır və bu kimi hərəkətlər mövcuddur. Bu cür hərəkətlərin tək səbəbi - həmin qrup seçkilərdə məğlub olmaqdan qorxur.

- 4 il öncə keçirilən prezident seçkilərinin əksinə olaraq budəfəki seçkilərdə partiya və təşkilatlar tərəfindən seçkilər baykot olunmadı. Sizcə, bunun əsas səbəbi nədədir?

- Bu məsələnin səbəbi boykot taktikasının İrandakı seçkilərdə təsirsiz olmasıdır. Müxtəlif ölkələrdə fərqli şəraitdə seçkilərin boykot edilməsi təsirli ola bilər. Siyasi partiyalar boykot amilindən əhalinin seçkilərdə iştirak edib-etməməliri üçün istifadə edə bilər. Yəni partiyaların mövqeyi əhalinin səsvermə ilə bağlı mövqeyinə təsir edə bilər. Belə olduqda siyasi xadimlər və partiya rəhbərləri seçkilərlə bağlı boykot tətbiq edə bilər. Onlar bu amildən seçkilərin demokratik keçirilməsini təmin etmək məqsədilə öz təzyiq vasitələri kimi istifadə edə bilərlər, lakin İranda bu vasitədən istifadə etmək mənasızdır. Ona görə ki, İranda əhali səsvermədə siyasi xadimlər və partiyaların mövqeyinə görə iştirak etmir. Bu baxımdan İranda seçkiləri boykot etmək əks reaksiya ilə üzləşə bilər. Siyasi düşərgələr əhalini seçkilərdə aktiv iştirak etməyə çağırmalıdır. Seçkiləri boykot etmək müsbət nəticə vermir, bəlkə boykotçuların ziyanına da olur. Biz bunu İranda keçirilən bələdiyyə seçkilərində, parlament və ya prezident seçkilərində müşahidə etmişik. Əhalinin seçkilərdə fəaal iştirak etməməsi bir qurup şəxsin səsvermədə qələbə qazanmasına səbəb olur. Necəki 2005-ci il prezident seçkilərində bəzi partiya və düşərgələr seçkiləri boykot etdi, əhali qeyri-fəal iştirak etdi və nəticədə Əhmədinejad seçkiləri qazandı. Hazırda Əhmədinejadı tənqid edən və onun prezident olmasını istəməyən şəxslər başa düşüblər ki, seçkilərin boykot edilməsi əks təsir göstərir. Bu baxımdan bu dəfə seçkilərin zəif şəkildə boykot olunduğunu görürük və ötən seçkiləri boykot edən şəxsələrin əksəriyyəti hazırkı seçkilərdə aktiv iştirak edirlər.

- İranda prezident seçkilərində iştirak edən namizədlərdən Musəvi, Kərrubi və Rezayi Əhmədinejadın ünvanına sərt tənqidlər səsləndirilər. Onlar Əhmədinejadın İranı böhranla üz-üzə qoyduğunu və uçuruma apardığını iddi ediblər. Siz bu məsələni necə qiymətləndirirsiniz və həqiqətənmi Əhmədinejad hökuməti İranda böyük böhrana səbəb olub?

- Bəli, İran bir sıra böhranlarla üzləşib, bu böhranlar Əhmədinejad hökuməti dövründə başlamayıb. Lakin Əhmədinejadın hökuməti dövründə iqtisadi böhran nəzarətdən çıxıb. Ötən dörd il ərzində İranın tanınmış iqtisadçılarından 50 nəfər prezident Əhmədinejada məktub ünvanlayaraq bu haqda ona xəbərdarlıq edib və onun yürütdüyü siyasətin iqtisadi böhranlar törədəcəyini bəyan ediblər. Bu iqtisadçıların bəziləri Əhmədinajadın hökumətində işləmiş və bəziləri isə parlamentdə və ya digər orqanlarda onu dəstəkləyən şəxslər olub. Əhmədinejadın hökumətinin yürütdüyü siyasətin İranda iqtisadi böhranlara səbəb olması ilə bağlı hamı eyni fikirdədir.

- İranda prezidentliyə namizədlərin əksəriyyəti neft gəlirlərinin əhali arasında bərabər şəkildə bölünməsi haqda vədlər veriblər. Lakin iqtisadçı ekspertlərin əksəriyyəti bunun İranda infilyasiyanı yüksək həddə çatdıracağı barədə bildirib. Sizcə, bu vədlərin həyata keçirilməsi nə dərəcədə həqiqətə uyğundur və əhalinin səsverməsinə nə qədər təsir edə bilər?

- Bu kimi iqtisadi islahatın aparılması nəticəsizdir. Əhali arasında iqtisadi bərabərlik yaratmaq məqsədi ilə neft gəlirlərinin əhaliyə bərabər şəkildə paylanılmasını düşünmək hazırkı böhran şəraitində sadəlövhlükdir.

Bu məsələnin seçkilərdə təsirinə gəldikdə isə deyə bilərəm ki, bu kimi vədlər əhalinin bir qismində öz təsirini göstərir, lakin namizədlər düşünməsinlər ki, bu kimi vədlərlə əhalini özlərinə tərəf meyilləndirə biləcəklər. Bu kimi məsələlərin təsiri daha çox əhalinin siyasi anlayışının olmamasından irəli gəlir. Fikrimcə, baxmayaraq ki, belə vədlərin verilməsi əhalinin bir qisminə təsir edəcək, ümumilikdə, təsirsiz olacaq.

- ABŞ Prezidenti Barak Obama İranla müzakirələrin bu ölkədəki seçkilərdən sonra davam etdirilməsini istəyib, İran Prezidenti Əhmədinejad da buna oxşar fikir söyləyib. İrandakı seçkilərdən sonra yeni hökumətin qərarlaşması üçün 4-5 ay vaxt lazım olacaq. Siz seçkilərdən sonra İran və ABŞ münasibətlərinin yaxşılaşdırılması prosesini necə görürsünuz?

- Barak Obama ABŞ Prezidenti seçildikdən sonra İranla əlaqələrin yaxşılaşdırılmasında maraqlı olduğunu bəyan etdi. Digər tərəfdən, Əhmədinejad hökumətinin də müzakirələrin başlanması üçün maraqlı olması ilə bağlı fikirlər səsləndirildi. Bəlkə də Əhmədinejad bu müzakirələrin seçkilərdən öncə keçirilməsində daha maraqlı idi. Ona görə ki, bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, müzakirələr seçkilərdən öncə keçirilsəydi Əhmədinejadın yenidən prezident seçilmə şansı daha çox olacaqdı. Lakin müxtəlif səbəblərdən bu məsələ baş tutmadı və seçkilərdən sonraya saxlanıldı.

Fikrimcə, İrandakı seçkilərdə kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İranda ABŞ-la müzakirələr aparmaq üçün qərar qəbul edənlər bu məsələ yanə də müsbət baxacaqlar. İranda Əhmədinejad və ya digər namizədin prezident olmasının bu məsələ ilə bağlı heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu məsələdə son qərarı prezident deyil, Milli Təhlükəsizlik Şurası qəbul edir. İranda Konstitusiyaya əsasən, xarici siyasəti İranın Milli Təhlükəsizlik Şurası müəyyənləşdirir və İranın rəhbəri təsdiq edir. Fikrimcə, İranda keçirilən seçkilərdən sonra kimin qələbə qazanmasından asılı olmayaraq, İran və ABŞ arasında müzakirələr gündəmdə qalacaq.

Aprelin 20-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Aprelin 20-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Azərbaycanda büdcə kəsiri azalacaq - BVF
Azərbaycanda büdcə kəsiri azalacaq - BVF
“ƏDV geri al” çərçivəsində istehlakçılara 60,2 milyon manat geri qaytarılıb
“ƏDV geri al” çərçivəsində istehlakçılara 60,2 milyon manat geri qaytarılıb
Loading Bars
Xəbər lenti
C.Naxçıvanski adına hərbi liseydə ilk möhtəşəm yubiley tədbiri keçirilib (FOTO/VİDEO)
Bakı Ali Neft Məktəbində “Post-COVID dönəmində ali təhsil və tədqiqat” mövzusunda vebinar (FOTO)
BNA tanınmış reperə vəzifə verilməsi məsələsinə aydınlıq gətirdi
Bu il Azərbaycana gələnlərin sayı açıqlanıb
Paşinyan iki nazir müavinini vəzifədən azad edib
Bir sıra tibb müəssisələrində yoxlamalar başlanıldı (FOTO/VİDEO)
Məcburi köçkün məktəblərinin dislokasiyası tez-tez dəyişir - Təhsil Nazirliyi
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda "Aqro Dairy" MMC-nin aqroparkının təqdimatında iştirak edib
Həftədə 500 qaziyə psixoloji yardım göstərilir - Səhiyyə Nazirliyi
Rumıniya və Azərbaycan ticarət münasibətlərinin inkişafı üçün böyük potensiala malikdir – XİN
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda fermer Elşən Xəlilovun pambıq tarlasında səpin prosesini izləyib
Prezident İlham Əliyev Hacıqabul-Muğan avtomobil yolunun yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilməsi tədbirində iştirak edib
AFFA Super Liqanın yaradılmasına münasibət bildirdi
Balaxanı Sənaye Parkının rezidenti beynəlxalq mükafata layiq görülüb (FOTO)
Aptekonline.az-da "Biolane" brendinin seçilmiş məhsullarına möhtəşəm ENDİRİM!
Toyların keçirilməsinə bu şərtlər daxilində icazə verilə bilər - AÇIQLAMA
Birinci sinfə qeydiyyat bu tarixdən başlanılır
Nobel Oil Services Direktorlar Şurasını daha da gücləndirib
Azərbaycan Türkiyədən mebel idxalını artırıb
Prezident İlham Əliyev Hacıqabul Sənaye Məhəlləsinin açılışında iştirak edib
Prezident İlham Əliyev Hacıqabul rayonuna səfər edib
Türkiyə şirkətləri Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirəcək yeni yolun layihəsini hazırlayır
Kürdəmirin həbsdə olan icra başçısının işi məhkəməyə göndərildi
Malayziya qəzetində dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəviyə dair məqalə dərc olunub
İsrailli jurnalistlərin Qarabağ səfəri davam edir (FOTO)
Almaniya koronavirusun tədqiqi üçün 1,6 milyard avro ayıracaq
Cəlilabadda avtoxuliqanlar saxlanılıb
Ağsuda vətəndaşları əlillik düzəltmək adı ilə aldadan şəxs saxlanıldı
Avronest Parlament Assambleyasının komitə iclası keçirilib
Xaçmaz polisi narkotik becərən şəxsi yaxalandı
Deputat Sevil Mikayılovanın təşəbbüsü ilə Xudatda ərzaq sovqatı paylanılıb (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşır
Nazirlik növbəti “fişinq” hücumu barədə xəbərdarlıq edib
"Qarabağ" yatağı ilə bağlı yekun qərar nə vaxt veriləcək? - SOCAR-dan açıqlama
Evdən çıxan daha 7 koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Ötən gün 26 yanğından 9 nəfər xilas edilib, 2 nəfər xəsarət alıb
Ermənilər Qərbi Azərbaycanda xalqımıza məxsus bir dənə də abidə saxlamayıb - Tarixçi
Aprelin 22-də bütün müavinət, təqaüd və kompensasiyalar ödəniləcək - DSMF
Ustanı cərəyan vuraraq öldürüb
Bərdədə koronavirusa yoluxan həkim küçədə saxlanıldı
“Eurasia Review”: İkinci Qarabağ müharibəsi Ermənistan üçün ciddi iqtisadi problemlər yaradıb (FOTO)
Aprelin 29-30-da keçiriləcək imtahanlara buraxılış vəsiqəsinin verilməsinə başlanılıb
Aprelin 20-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 530 nəfər yoluxub
ABŞ Dövlət Departamenti koronavirusa görə ziyarət edilməsi tövsiyə olunmayan ölkələrin siyahısını genişləndirəcək
STAR NEZ 600 milyon dollara yaxın dəyəri olan investisiyaları 2022-ci ildə başa çatdıracaq - "SOCAR Türkiyə"
Bu klublar Çempionlar Liqasından kənarlaşdırılmayacaq - Peres
İsrail milyonlarla peyvənd dozasını gətirmək üçün "Pfizer" şirkəti ilə müqavilə imzaladı
İndoneziya sahillərində 6,0 bal gücündə zəlzələ baş verib
Meksika mətbuatında erməni təcavüzünün nəticələri və regionda münaqişə sonrası vəziyyətdən danışılıb
Rusiyada evdə qaz partlaması nəticəsində 8 nəfər yaralanıb
Dünyada ötən sutka koronavirusa 724 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Boksçumuz dünya birinciliyində yarımfinala yüksəlib
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 48 947 nəfər sağalıb
Azərbaycanda bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar məlum olub
Avropa Şurasının prezidenti Gürcüstana səfər edəcək
Sərbəst güləşçimiz Avropa çempionatının finalına yüksəlib
"CureVac" şirkəti İsveçrədə COVID-19- qarşı peyvəndinin sertifikatlaşdırılması üçün müraciət edib
Türkiyənin yeni səfiri Bakıdan görüntülər paylaşıb (FOTO)
Bakıda yol qəzası baş verib, tıxac yaranıb
ÜST koronavirus səbəbindən fövqəladə vəziyyəti üç ay uzadıb
Azərbaycan iqtisadiyyatına son 3 ayda yatırılan investisiyanın həcmi açıqlanıb
Azərbaycanda 3 ayda ÜDM-nin həcmi 18 milyard manatı ötüb
“Azercell Telekom” MMC-yə yeni prezident təyin olunub
COVID-19-la bağlı dünyada fövqəladə vəziyyət rejimini daha üç ay uzadılıb
Azərbaycanda bu il qaz hasilatının əsas artımı "Şahdəniz" yatağının payına düşəcək
C.Naxçıvanski adına hərbi liseyin 50 illik yubileyi münasibətilə silsilə tədbirlərə start verilib
“Can Azərbaycan” Respublika yaradıcılıq müsabiqəsinin yekun virtual sərgisi keçiriləcək
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 6,5 milyard dolları ötüb
Bu il 395 nəfər daimi yaşamaq üçün Azərbaycana gəlib
Azərbaycan qazının Bolqarıstana nəqlini nəzərdə tutan layihə üzrə işlər barədə məlumat açıqlanıb
Azərbaycan Prezidentinin ADA Universitetində keçirilmiş beynəlxalq konfransdakı çıxışı dünya mediasının gündəmində
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
"MOL Group" AÇG yataqlar blokuna 120 milyon dollara yaxın əsaslı investisiya yatırıb
Şəmkirdə ev yanıb
Bir neçə kafe və restoranda kobud pozuntular aşkarlanıb - SİYAHI
Gədəbəydə çörək sexində nöqsanlar aşkarlandı (FOTO)
Azərbaycan neft məhsullarının ixracını artırıb
“Din və ideoloji təhlükəsizlik” kitabının onlayn təqdimatı keçirilib (FOTO)
"Əsas Məsələ”də Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın bölgədə yaratdığı yeni reallıqlar müzakirə olunub (VİDEO)
İsrailli jurnalistlərin Ağdama səfəri başa çatıb (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Bakı sakini qohumunun evindən 70 min manat oğurladı (FOTO/VİDEO)
Ağdam rayonunun İsmayılbəyli kəndi (FOTO/VİDEO)
Makronun səfər etdiyi şəhərdə atışma olub - Yaralanan var
Ermənistan kommunikasiya xətlərinin açılmasını ləngidir - Deputat
Ağdamda məscidlərin dağıdılmasını görmək üzücüdür - İsrailli jurnalist (VİDEO)
Mayın 9-dan 16-dək ictimai nəqliyyat işləməyəcək
Ramazan bayramı ilə əlaqədar iş günlərinə və karantin rejiminə dəyişiklik edildi
Erməni vəhşiliklərinin tayı-bərabəri yoxdur - Arye Qut (VİDEO)
Qaradağ və Nəsimidə qaz xətləri yenilənir (FOTO)
Ermənistan radioaktiv maddələrdən təhdid kimi istifadə edir - Arzu Nağıyev
Azərbaycan və Belarus 9 milyon dollarlıq müqavilə imzalayıb
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Şirvanda əməliyyat keçirilib: 4 nəfər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda 995 nəfər COVID-19-a yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
“AccessBank”dan yeni əmanətçilərə bonus hədiyyə!
“Enerji təminatı məsələləri” üzrə İşçi Qrupunun növbəti iclası keçirilib
İsrailli jurnalistlər Ağdamda ermənilərin dağıtdığı iki məscidi ziyarət ediblər - Trend TV-nin REPORTAJI
"YAŞAT" Fondu daha bir şəhid anası və qazinin əməliyyat xərclərini ödədi (FOTO)
Bakıda evdən külli miqdarda pul oğurlayan narkotik alverçiləri saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Bütün xəbərlər