Bakı. Trend:
Suriya Əsəd rejiminin keçmiş kimyəvi silah proqramı ilə bağlı avadanlıqların məhv edilməsinə başlayıb.
Bu barədə ölkənin BMT-dəki daimi nümayəndəsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında məlumat verib.
Bu addım Bəşər Əsədin hakimiyyətdən devrilməsindən təxminən iki il sonra atılan mühüm simvolik addım kimi qiymətləndirilir.
“Bu, keçmiş rejimdən azad olunduğumuz vaxtdan bəri həyata keçirilən ilk məhvetmə əməliyyatıdır”, – Suriyanın BMT-dəki səfiri İbrahim Olabi bildirib və bunu “tarixi məqam” adlandırıb.
Suriyanın kimyəvi silahları məsələsi ölkədəki vətəndaş müharibəsinin ən qaranlıq səhifələrindən biri ilə sıx bağlı olaraq qalır. 2013-cü il avqustun 21-də paytaxt Dəməşqin ətrafındakı Şərqi Quta bölgəsində Suriya hökumətinin həyata keçirdiyi iddia edilən kimyəvi hücum nəticəsində ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, 1 400-dən çox insan həlak olmuşdu. Hücumdan sonra ağızlarından köpük gələn hərəkətsiz kişi, qadın və xüsusilə uşaqların görüntüləri bütün dünyanı sarsıtmışdı.
Vaşinqton və Moskvanın təzyiqi ilə Dəməşq daha sonra Kimyəvi Silahların Qadağan edilməsi Təşkilatına (KSQT) qoşulmuş və zəhərli maddə ehtiyatlarını bəyan edərək onların məhv edilməsi üçün təhvil verməyə razılıq vermişdi. Lakin beynəlxalq müfəttişlər sonradan Əsəd rejiminin kimyəvi silah proqramının bütün elementlərini açıqlamadığını və araşdırmaların aparılmasına çoxsaylı maneələr yaratdığını bildirmişdilər.
2021-ci ildə KSQT Suriyanı səsvermə hüququndan məhrum etmişdi. Bu qərar təşkilatın Suriya hərbi hava qüvvələrinin müxalifət qüvvələrinin nəzarətində olan yaşayış məntəqələrində öz əhalisinə qarşı sarin və xlor qazından istifadə etdiyi qənaətinə gəlməsindən sonra verilmişdi.
2024-cü ilin sonlarında Bəşər Əsədin hakimiyyətdən getməsindən sonra Suriyanın yeni hakimiyyəti Əsəd dövründən qalan kimyəvi silahların məhv edilməsi üçün KSQT ilə əməkdaşlıq etməyə öhdəlik götürüb.
Yeni hakimiyyət, xüsusilə, KSQT müfəttişlərinə ölkədə daimi fəaliyyət göstərməyə, şübhəli obyektləri sənədləşdirməyə, hələ də mövcud olan ehtiyatların təhlükəsizliyini təmin etməyə və 13 il davam edən müharibə zamanı törədilmiş hücumlarla bağlı şahid ifadələri toplamağa icazə verib.
