İran və Türkiyə: Dost, yoxsa rəqib?

Təmkin Cəfərov, Trend-in İran redaksiyasının icmalçısı

Regionda bir çox ortaq mənafeləri olan İran və Türkiyə rəsmiləri arasında son vaxtlar keçirilən görüşlərın sayı o qədər də az deyil.

Türkiyənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlunun yanvarın 4-də Tehrana səfərindən öncə verdiyi açıqlamada bir günlük səfəri zamanı İran rəsmiləri ilə ölkənin nüvə proqramı, Suriya və İraqda baş verən hadisələri müzakirə edəcəyini bildirib.

Türkiyə XİN rəhbərinin bu səfəri İrana qarşı beynəlxalq təzyiqlərin artdığı və Tehran-Ankara münasibətlərinin son aylarda gərginləşdiyi bir zamanda baş tutur.

İran və Türkiyə arasında əmtəə dövriyyəsi 2010-cu ildə 10 milyard dollar təşkil edib və iki ölkə rəsmiləri bu rəqəmin ildə 30 milyard dollara çatdırılmasında maraqlı olduqlarını bildiriblər.

Ötən illər ərzində Qərb ölkələri İranı nüvə proqramı ilə bağlı küncə sıxışdırmağa çalışsalar da, bunun əksinə olaraq, Türkiyə İranla iqtisadi əlaqələrini daha da genişləndirib.

Hazırda İrana qarşı sanksiyalar daha da artırılıb, xüsusilə də İran Mərkəzi Bankı və İran neftinə qarşı sanksiyaların tətbiq olunması iki ölkə arasında genişlənən iqtisadi münasibətlərə də təsir edir.

Türkiyənin enerji naziri ötən gün deyib ki, əgər yeni bir hadisə baş verməzsə, Türkiyə İranla neft ticarətini davam etdirəcək.

Türkiyə neftə olan təlabatının 30 faizini, yəni, sutkada 200 min bareldən çox nefti İrandan alır.

Beynəlxalq sanksiyalarla bağlı Hindistanın Ehtiyat Bankı [Reserve Bank of India] 2010-cu ilin dekabr ayından etibarən bu ölkənin İrandan idxal etdiyi neftin pulunun Asiya Klirinq Birliyi (Asian Clearing Union) sistemində ödənilməsini qadağan etdi, Hindistan şirkətləri yerli banklar vasitəsilə İrandan idxal edilən neftin pulunu ödəyə bilmədilər. Sonda ötən ilin avqust ayında Hindistan İrandan aldığın neftin pulunu (5 milyard dollara yaxın pulu) Türkiyənin "Halk Bank"ı vasitəsi ilə bu ölkəyə ödədi.

Ekspertlər hesab edirlər ki, İranın Mərkəzi Bankına və İran neftinə tətbiq olunan sanksiyalar bu ölkənin digər neft müştəriləri kimi, Türkiyəyə də təsir edir.

Məhz bu səbəbdən iqtisadi maraqlarını öndə tutan Ankara bu dönəmdə İrana lobbiçilik etməklə ABŞ-ın Tehrana qarşı sanksiyalarının yüngülləşdirilməsinə çalışır. Türkiyənin xarici işlər naziri Davudoğlunun bir ay ərzində ABŞ-a və Rusiyaya, eləcə də Fars körfəzi və Avropa İttifaqı ölkələrinə səfərləri nəzərdə tutulub.

"Biz bütün tərəflərlə və təşkilatlarla bir ay ərzində görüşlər keçirəcəyik. Ən əhəmiyyətli məsələ regionda gərginliyin azaldılmasıdır", - Davudoğlu İrana səfərindən öncə keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib.

İqtisadi sahələrdə əməkdaşlıqla yanaşı, İran və Türkiyə iki ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən PKK terror təşkilatı ilə mübarizədə də müştərək əməkdaşlıq edirlər.

Bütün bunlara baxmayaraq, regionun, demək olar ki, aparıcı gücü hesab edilən Tehran və Ankara arasında Suriya məsələsi ilə bağlı əsaslı fikir ayrılığı mövcuddur.

Suriyada müxalifətçilərə edilən təzyiqlər və onların öldürülməsi faktlarının artması ilə Türkiyə ötən aylar ərzində Bəşşar Əsəd rejimindən uzaqlaşıb və rəsmi Ankara hesab edir ki, ölkədə baş verənlərə nəzarət edə bilməyən Suriya prezidenti öz legitimliyini itirib.

İranın bəzi rəsmiləri Türkiyənin Suriya ilə bağlı mövqeyini və həmçinin Ankaranın Misiri Türkiyə siyasi modelinin tətbiqinə dəvət etməsini sərt tənqid ediblər.

Hətta İranın Ali Liderinin hərbi məsələlər üzrə baş müşaviri Yəhya Rəhim Səfəvi üç ay öncə "Türkiyənin siyasi rəhbərliyi İranla əlaqələrini şəffaf etməzsə, problemlə üzləşəcəklər" deyə Ankaraya xəbərdarlıq etmişdi. Səfəvi onu da qeyd etmişdi ki, Türkiyə İranla iqtisadi əlaqələrini genişləndirmək üçün bu ölkə ilə siyasətlərində uyğunluq yaratmalıdır.

İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (Sepah) digər bir komandiri də Ankaraya xəbərdarlıq edərək, İrana qarşı hərbi müdaxilə olunarsa, Tehranın öncə Türkiyə ərazisində NATO-nun yerləşdirəcəyi RƏM sistemlərini hədəfə alacağını bildirmişdi.

İran rəsmilərinin bu mövqelərinə Türkiyə rəsmiləri sərt reaksiya verdi və İslam Respublikasının XİN rəhbəri Əli Əkbər Salehi Türkiyə tərəfinə belə çıxışların ölkəsinin rəsmi mövqeyi olmadığını bildirdi.

Regionda son zamanlar baş verən bir çox siyasi hadisələr onu deməyə əsas verir ki, İran hazırkı çətin vəziyyətdə Türkiyəyə rəqib ölkə deyil, dost ölkə olmaqda maraqlıdır.

OPEK+ monitorinq komitəsinin nazirləri razılığa gələ bilməyiblər
OPEK+ monitorinq komitəsinin nazirləri razılığa gələ bilməyiblər
Azərbaycan MDB ölkələrinə məhsul ixracını artırıb
Azərbaycan MDB ölkələrinə məhsul ixracını artırıb
Azərbaycandan Türkiyəyə təbii qaz ixracı azalıb
Azərbaycandan Türkiyəyə təbii qaz ixracı azalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Hemilton "Formula-1" üzrə Bəhreyn Qran Prisinin qalibi oldu
Moskvada koronavirusdan daha 74 nəfər ölüb
Suqovuşana çəkiləcək avtomobil yolunun minalardan təmizlənilməsi əməliyyatı davam edir (FOTO)
Abşeronda yaşayış binasında baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Britaniyada koronavirusdan ölənlərin sayı 58 245 nəfərə çatıb
Meksikada silahlı hücum nəticəsində 2 nəfər ölüb, 16 nəfər yaralanıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 400 mini keçib
Rusiyalı həkimdən dünyaya daha bir epidemiya xəbərdarlığı
OPEK+ monitorinq komitəsinin nazirləri razılığa gələ bilməyiblər
Yoluxma sayı artmaqda davam edərsə, qaydalar sərtləşdirilə bilər - TƏBİB-dən xəbərdarlıq
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 564 mindən çox artıb
Argentinada güclü zəlzələ baş verib
Vətəni Xudayarın səsindən tanıyın (VİDEO)
Ceyhun Bayramov iranlı həmkarına başsağlığı verib
Qırğızıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 71 971 nəfərə çatıb
Azərbaycan gimnastlarının bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatında nəticələri məlum olub
Rusiya Federasiyasının sülhməramlı kontingentinin təminatı ilə bağlı fəaliyyətlər həyata keçirilir (FOTO/VİDEO)
Xalq rəssamı Tahir Salahovun həyat yoldaşı vəfat edib (FOTO/VİDEO)
Qurban Qurbanov koronavirusa yoluxub
Bakıda su hovuzuna düşən 2 azyaşlının meyitləri tapıldı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycan MDB ölkələrinə məhsul ixracını artırıb
Xalqın Ali Baş Komandanının ətrafında daha sıx birləşməsi bəzi hakimiyyət hərislərini təlaşlandırır - Siyasi ekspert
Ermənistan prezidenti Paşinyan hökumətinin istefasını tələb edib
Yaşayış yerini tərk edən aktiv koronavirus xəstəsini hansı cəza gözləyir?
Bakıda kommersiya obyektində yanğın olub
Abşeronda yaşayış binasında yanğın olub
Biz yaralılarımızı çiynimizə alıb irəli gedirdik, düşmən isə qoruxdan silahlarını atıb qaçırdı - Qarabağ qazisi
Azərbaycan diasporu yeni və çətin mərhələyə keçib: əsl mübarizə hələ qabaqdadır
Suqovuşan kəndinə gedən yolun mina və partlamamış sursatlardan təmizlənməsi işləri davam edir (FOTO)
Zərdabda yaşayış yerini qanunsuz tərk edən aktiv koronaviruslu xəstəyə cinayət işi açılıb
İranda sutka ərzində 389 nəfər koronavirusdan ölüb
Xırdalandakı uçquna görə, 9 məcburi köçkün ailəsi müvəqqəti ünvanda yerləşdirilib - Komitə
Daşkəsəndə karantin rejimini pozan iaşə obyektləri aşkarlanıb
Bugün sifariş əsasında “qara piar” aparan radikal müxalifətin hərisliyi ucbatından topraqlarımız işğal olunmuşdu - ŞƏRH
Koronavirus mutasiyaya uğrayıb - İranın səhiyyə naziri xəbardarlıq etdi
Azərbaycanda COVID-19-a 4 170 yeni yoluxma qeydə alınıb, 1 985 nəfər sağalıb, 38 nəfər vəfat edib
Yaponiya məlumatları yüksək sürətlə ötürmək üçün peyk buraxıb
Birinci Qarabağ müharibəsinin məğlub müxalifət qalıqları tarixi Qələbəni həzm edə bilmir - ŞƏRH
Rusiyada sutka ərzində 26 mindən çox insan koronavirusa yoluxub
Ağdam rayonunun Şahbulaq kəndi (FOTO/VİDEO)
Sabah Azərbaycanda yağış, qar yağacaq
Birinci Qarabağ müharibəsinin təcrübəsi göstərir ki, Azərbaycan dövləti şəhidlərimizin xatirəsini həmişə uca tutur - Politoloq
Gürcüstanda daha 4 426 nəfər koronavirusa yoluxub
Gələn ilin əvvəlindən övladlığa götürülən hər uşaq üçün müavinət təyin olunacaq
Şabranda yaşadığı ünvanı tərk edən “COVİD-19” xəstələri müəyyən edilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin Tələbə Elmi Cəmiyyətinin elmi-praktiki konfransı keçirilib (FOTO)
Qarabağ xalçalarının salnaməsi (FOTO)
Əfqanıstanda partlayış nəticəsində 21 nəfər həlak olub
İşğaldan azad olunmuş Kəlbəcər rayonunun kəndləri(FOTO/VİDEO)
Mayk Tayson və Roy Conson arasındakı döyüş heç-heçə ilə nəticələndi
Azərbaycandan Türkiyəyə təbii qaz ixracı azalıb
İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə təhsil infrastrukturunun qurulması ilə bağlı TƏKLİFLƏR
Abşeronda "Volkswagen" yanıb
Britaniyada bir gündə koronavirusa 15 871 yoluxma qeydə alınıb
Hemilton "Formula-1" üzrə Bəhreyn Qran Prisinin təsnifat mərhələsinin qalibi oldu
Qazaxıstanda koronavirusa daha 826 nəfər yoluxub
Nigeriyada onlarla "Boko Haram" silahlısı öldürülüb
BƏƏ-də ABŞ hərbçisi həlak olub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 62 milyon nəfəri ötüb
Fransada koronavirusa yoluxanların sayı 2,2 milyonu ötüb
Londonda polis 150-dən çox nümayişçini saxlayıb
Türkiyə XİN-i iranlı nüvə alimi Möhsün Fəxrizadənin öldürülməsini pisləyib
Futbol üzrə İspaniya çempionatında "Real" "Alaves"ə məğlub oldu
Tovuzda minik avtomobili yanıb
Parisdə keçirilən etiraz aksiyasında 46 min nəfər iştirak edib
Şirvanda mənzildə qadın meyiti aşkarlanıb
Hikmət Hacıyev Tərtər və Ağdama səfərindən foto və videogörüntülər paylaşdı
Moskvada koronavirusdan daha 72 nəfər ölüb
"Qarabağ" qaçqın və məcburi köçkünlər arasında sürgündə olan yeganə futbol klubu idi - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Azərbaycanda əmtəə qazının hasilatı artıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 396 mini keçib
Mustafa Şentop: Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməsi Tarixi İpək Yolunu canlandıracaq
“YARAT” “Öz adanı kəşf et” adlı sərgi layihəsini təqdim edir
Fransada etiraz aksiyalarında 37 polis xəsarət alıb
Dünyada koronavirusa rekord sayda yoluxma halı qeydə alınıb - ÜST
İƏT Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü ilə bağlı qətnamələr qəbul edilib
“Associated Press” Ermənistanın Gəncəyə raket hücumunun ağır nəticələri ilə bağlı reportaj yayıb (FOTO/VİDEO)
Beynəlxalq ictimaiyyət terrorizmin qarşısında dayanmalıdır - Zərif
ANAMA Füzulidə 4 mülki şəxsin minaya düşərək həlak olması ilə bağlı məlumat yaydı
Ağdam 27 il işğal altında qaldıqdan sonra (VİDEO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində turizm mövzusuna həsr olunan birgə layihənin üçüncü modul təlimi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan komandası bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatında bürünc medal qazanıb
Bəzən onu “Qafqazın Xirosiması” adlandırırlar - "France-24"in Ağdamdan reportajı
Azərbaycanın bədii gimnastika üzrə gənclər komandasının Avropa çempionatındakı çıxışının nəticələri məlum olub
Somalinin paytaxtında partlayış olub, 6 nəfər ölüb
Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndi (VİDEO)
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 28.11.2020 tarixli bölüm
Daxili İşlər Nazirliyinin mətbu orqanı “Polis” qəzeti adı altında nəşr ediləcək
Bu gün Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib (FOTO)
Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyindən xəbərdarlıq
Azərbaycanda ödəmə kartları ilə dövriyyə əhəmiyyətli dərəcədə artıb
Azərbaycanda COVID-19-a 4 212 yeni yoluxma qeydə alınıb, 1 760 nəfər sağalıb, 32 nəfər vəfat edib
Avropa Müsəlman Forumunun prezidenti və İdarə Heyətinin üzvləri Prezident İlham Əliyevi təbrik ediblər
BQXK TƏBİB-ə 10 ədəd “Döyüş yaralıları üçün tibbi yardım dəsti” ianə edib (FOTO)
AXC-nin xəyanəti ilə işğal edilmiş torpaqlarımız Prezident İlham Əliyevin düzgün siyasəti nəticəsində azad edildi - Deputat
“AzerGold” QSC-nin “Çovdar” mədənində ağacəkmə aksiyası keçirilib (FOTO)
Füzulidə 4 mülki şəxs minaya düşərək həlak olub - Baş Prokurorluq
Prezidentə yazırlar: Sizin rəhbərliyiniz altında Azərbaycan qüdrətli dövlətə çevrildi
Mariya Pavlovna Hüseynova Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Poltavada Azərbaycanla Ukraynanın birgə investisiya layihələri müzakirə edilib (FOTO)
Bütün xəbərlər