UNEC rektoru Ədalət Muradov: Milli ali təhsil sistemi bazar iqtisadiyyatı tələblərinə uyğun mütəxəssis hazırlamalıdır

UNEC rektoru Ədalət Muradov: Milli ali təhsil sistemi bazar iqtisadiyyatı tələblərinə uyğun mütəxəssis hazırlamalıdır

Bakı. Trend:

UNEC-in rektoru, professor Ədalət Muradov Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Azərbaycan İqtisadçılar İttifaqı və Auditorlar Palatasının birgə təşkil etdiyi “Kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə-iqtisadi inkişafın mühüm amili kimi” mövzusuna həsr olunan beynəlxalq elmi-praktiki konfransda çıxış edib.

UNEC rektoru, professor Ədalət Muradov çıxışı zamanı mütəxəssis hazırlığında əmək bazarının tələblərini açıqlayıb:

“​​…Müstəqillik əldə etdikdən sonra uzun müddət ərzində yaşadığımız dövrün fərqli özəlliyi kimi, planlı iqtisadiyyatdan bazar iqtisadiyyatına keçidi qabartdıq. Yəqin ki, bu doğrudur. Həm də o doğrudur ki, bu, demək olar ki, bütün postsovet ölkələrində baş verdi. Bu istiqamətdə müzakirələr, tədqiqatlar hələ də davam edir. Ancaq həqiqət həm də ondadır ki, bu zaman “maddi” iqtisadiyyatdan “bilik” iqtisadiyyatına, həm də rəqəmsal iqtisadiyyata keçid və bununla əlaqədar əmək bazarında baş vermiş dəyişikliklər, tələb olunan kompetensiyaların öyrənilməsi və formalaşdırılması diqqətdən kənarda qaldı. Etiraf edək ki, bu yeni çağırış ali təhsil tərəfindən qəbul edilməmiş qaldı. Başqa sözlə, ali təhsil müəssisələri müasir mütəxəssislərə olan yeni tələblərə qeyri-həssas qaldılar. Məhz bunun nəticəsində təhsil prosesində formalaşmış vərdişlərlə iş yerində tələb olunan vərdişlər arasında uyğunluq yaratmaq mümkün olmadı və bir sıra hallarda bu uyğunsuzluq hətta artdı. Rəqəmsal iqtisadiyyat təhsil qarşısında ciddi cağırışlar yaratmaqla yeni yanaşmaları zəruri edir.

​​…​​Rəqəmsallaşma əmək bazarını, təhsili köklü surətdə dəyişir. Rəqəmsallaşma həm də iqtisadiyyat elminin əsas paradiqması ətrafında ciddi müzakirələri qaçılmaz edir. Belə ki, iqtisadiyyat elmi məhdud resursların artan tələbi ödəmək üçün səmərəli istifadəni özündə ehtiva etdiyi halda, rəqəmsal iqtisadiyyatda resursların məhdudluğu haqqında danışmaq artıq ciddi qəbul edilmir. Çünki rəqəmsal iqtisadiyyatda resurslar doğrudan da məhdud deyil. Rəqəmsal iqtisadiyyat miqyas effektinin də aktuallığını itirir.

​​Rəqəmsallaşma prosesinin əsas amilləri yüksəkixtisaslı mütəxəssislərlə yanaşı, müvafiq iş yerlərinin mövcud olmasıdır. Bu, təhsil və rəqəmsal iqtisadiyyatın birgə fəaliyyətini tələb edir, bunu qaçılmaz edir.

​​Rəqəmsal iqtisadiyyat həm də təkrarlanan əməliyyatları yerinə yetirən peşələrə tələbin azalmasını, texnologiyaların sürətlə dəyişməsilə əlaqədar peşələrin həyat tsiklinin qısalmasını, mütəxəssisin çevikliyinin və adaptivliyinin artmasını şərtləndirir. Eləcə də, yumşaq vərdişlərə, yəni sosial və emosional intellektə malik olmağı, son nəticədə insanı texnikadan fərqləndirən bacarıqlara və “rəqəmsal çevikliyə”, yəni nəticəni yaxşılaşdırmaq məqsədilə yeni texnologiyaları tətbiq etmək bacarığı və istəyi olan mütəxəsisslərə tələbi artırır. Rəqəmsal iqtisadiyyat ayrı-ayrı ixtisasları deyil, kompetensiyaları ön plana çıxarır.

​​Rəqəmsal iqtisadiyyatın təsirinə dair iki rəqəm. ​​McKinsey hesablamalarına görə, iş yerlərinin avtomatlaşması hesabına dünya ÜDM-i 2030-cu ilə qədər 9 trilyon dollar arta bilər. 2030-cu ilə qədər dünya işçi qüvvəsinin təqribən 14 faizi öz peşəsini dəyişmək məcburiyyətində qalacaq.

​​Bütün bunlar ali təhsilimizi ciddi çağırışlarla üz-üzə qoyur.​

​​Nə etməli?

1. Rəqəmsal iqtisadiyyat üçün yüksəkixtisaslı mütəxəsisslər hazırlamaq üçün ən vacib istiqamətlər üzrə öyrədən proqramların tətbiqi üzrə işlərə başlamaq lazımdır. Birgə tədris proqramlarının həyata keçirilməsi vacibdir.

2. Yeni ixtisaslar ölkəyə gətirilməlidir. Bu gün, əmək bazarında ən çox çatışmayan kompetensiyalar kommunikasiya və əməkdaşlıq, tənqidi və kreativ təfəkkür, eləcə də özünü inkişafa və təhsilə, özünütənzimləmə vərdişlərinə orientasiyadır. Yeni ixtisaslar və kompetensiyalar bu istiqamətdə universitetlərin səlahiyyət və sərbəstliyinin artırılmasını tələb edir.

Rəqəmsal iqtisadiyyatın yaratdığı digər ciddi bir çağırış budur: milli ali təhsil sistemi mütəxəssis hazırlığında milli əmək bazarının tələblərini əsas tutmalıdır, yoxsa beynəlxalq əmək bazarının tələblərini? Düşünürük ki, milli əmək bazarının tələblərinə uyğun mütəxəssis hazırlığı vəzifəsi beynəlxalq əmək bazarı üçün rəqabətqabilliyətli mütəxəssis hazırlığı vəzifəsilə ziddiyət təşkil edir. Bu ziddiyyət milli əmək bazarının keyfiyyət tələblərilə beynəlxalq əmək bazarının keyfiyyət tələbləri arasında olan ciddi uyğunsuzluqdan qaynaqlanır. Bu baxımdan milli ali təhsil sistemi əmək bazarının tələblərindən daha çox, bazar iqtisadiyyatı tələblərinə uyğun müvafiq kompetensiyalara malik mütəxəssis hazırlamalıdır”.

Cənubi Koreyada yeni növ koronavirusa yoluxanların sayı artıb
Cənubi Koreyada yeni növ koronavirusa yoluxanların sayı artıb
Nigeriyada silahlılar kəndlərə hücum ediblər, çox sayda ölən var
Nigeriyada silahlılar kəndlərə hücum ediblər, çox sayda ölən var
Çində yeni növ koronavirusdan ölənlərin sayı 1665 nəfərə çatıb
Çində yeni növ koronavirusdan ölənlərin sayı 1665 nəfərə çatıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Fransanın cənubunda turist təyyarəsi qəzaya uğrayıb
Tamaşaçı: Belə möhtəşəm yarışların ölkədə keçirilməsi əladır
Bakıda fərdi evdə yanğın olub
Fransada mövsümi işçilər işsizlikdən sığorta islahatına qarşı çıxdılar
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 16.02.2020 tarixli bölüm
Aydın Quliyev: Dövlət başçısı Paşinyanı Minsk Qrupu həmsədrləri və dünya gücləri qarşısında çıxılmaz duruma saldı
Elmar Məmmədyarov Belçikaya səfərə yollanıb
Mətbuat Şurası MSK-nın qarşısında keçirilmiş icazəsiz aksiyada monitorinq aparıb
Sevil Mikayılova: Prezident İlham Əliyev Ermənistan hakimiyyətinin tarixi saxtakarlığını tutarlı faktlar və sənədlərlə bir daha ifşa etdi
İnzibati vəzifələr üzrə dövlət qulluğuna qəbul üçün test imtahanı keçirilib
Rafael Ağayev Karate 1 Premyer Liqa turnirinin qızıl medalını qazanıb
Şamaxıda zəlzələ olub
Xalqın arasına çıxa bilməyənlər indi gəlib MSK-nın qabağına çıxır – Siyavuş Novruzov
Cənubi Koreyada yeni növ koronavirusa yoluxanların sayı artıb
Bakıda qanunsuz piket cəhdi bəzi radikalların xarici sifariş yerinə yetirdiklərinin göstəricisidir - Bəhruz Quliyev
Elxan Ələsgərov: Paşinyan Dağlıq Qarabağla bağlı növbəti təbliğat yalanına əl atdı
Hikmət Hacıyev: Dünya ictimaiyyəti bir daha Ermənistanın acizliyini, yalana əsaslanan tezislərinin darmadağın olduğunu gördü
Bakıda MSK qarşısında toplaşmağa cəhd edənlər ərazidən uzaqlaşdırılıb
Dünya Kuboku çərçivəsində batut gimnastikası üzrə sinxron cütlüklər yarışında qaliblər mükafatlandırılıb (FOTO)
Dünya bazarında neftin qiymətinin sabit qalmasında Azərbaycanın müstəsna rolu var - Politoloq
Buraxılış və sınaq imtahanları başa çatıb
Belarus gimnastlar kişilər arasında sinxron cütlüklərin yarışında qalib gəliblər
Tamblinq yarışlarında qaliblər mükafatlandırıldı (FOTO)
Qadınlar arasında sinxron cütlüklərin yarışında rusiyalı gimnastlar birinci yerə çıxıblar
Tamblinqdə qadınlar arasında yarışlarda rusiyalı gimnast qalib gəldi
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Kubokunda final yarışları davam edir (FOTOREPORTAJ)
Tamblinqdə kişilər arasında yarışlarda mükafatçılar məlum oldu
Hikmət Babaoğlu: Prezident İlham Əliyev Dağlıq Qarabağın Azərbaycana aid olduğunu hamıya inandırmağı bacardı
Batut gimnastikasında fərdi proqramda qaliblər və mükafatçıların mükafatlandırma mərasimi olub (FOTO)
Fərdi proqramda çinli gimnast birinci yeri tutub (FOTO)
Bügünkü qanunsuz aksiya ilə bağlı saxlanılan yoxdur - Ehsan Zahidov
Batut gimnastikasında qadınlar arasında fərdi proqramda mükafatçılar məlum oldu
Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdirilən 2 Azərbaycan vətəndaşında koronavirus şübhəsi yoxdur - AÇIQLAMA
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Prezident İlham Əliyev Dağlıq Qarabağın Azərbaycan ərazisi olduğunu həm tarixi, həm də beynəlxalq hüquq kontekstində dünya ictimaiyyətinə çatdırdı - Arzu Nağıyev
"HaberGlobal": Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevdən Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyana tarixi sillə (VİDEO)
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Kubokunda yarışların ikinci günü başlayıb (FOTO)
Belarus batutçusu “SmartScoring” milli brendinin siması seçilib
Nigeriyada silahlılar kəndlərə hücum ediblər, çox sayda ölən var
Prezident İlham Əliyevin təcrübəsi, təzyiqi qarşısında Paşinyan çətin vəziyyətə düşdü - Bəxtiyar Əliyev
Çində yeni növ koronavirusdan ölənlərin sayı 1665 nəfərə çatıb
Salyanda birmərtbəli ev yanıb
Prezident İlham Əliyev Paşinyanın bütün yalanlarını faktlarla və məntiqlə ifşa etdi - Elman Məmmədov
İndoneziya sahillərində güclü zəlzələ olub
Atəşkəs snayper tüfənglərlə 22 dəfə pozuldu
Abşeronda 3 otaqlı ev yanıb
Prezident İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən tarixi həqiqətlər və faktlar qarşısında Paşinyan aciz durumda qaldı - Politoloq
Fərid Mustafayev Bakıda Dünya Kubokunun finalında mübarizəyə qoşulacaq
Bu gün peşə məktəblərində buraxılış imtahanları keçirilir
Oğuzda qapı-pəncərə sexi yanıb
Kolumbiya səfiri: Azərbaycanda idmana böyük diqqət göstərilir
Prezident İlham Əliyev: Ərazilərin azad edilməsi başlamasa, status üzərində razılığa gəlmək mümkün olmayacaq
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan rəhbərləri hər zaman danışıqların ən həlledici məqamında söhbəti davam etdirməmək üçün müəyyən bəhanə tapıblar
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağda heç bir erməni tarixi irsi yoxdur
Azərbaycan Prezidenti: ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrləri, nəhayət, Ermənistan tərəfinə çox aydın şəkildə izah etməlidirlər ki, Dağlıq Qarabağ Ermənistan deyil, Dağlıq Qarabağ müstəqil ölkə deyil!
Prezident İlham Əliyev: Sülh danışıqları nəticəsində əldə ediləcək istənilən həll yolu Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazi bütövlüyünün saxlanılmasını təmin etməlidir
Komediya şousu zamanı atışma olub: ölən var
Ruhani: Qadınlara yüksək vəzifələrdə işləmək imkanı verilməlidir
Qazaxda "VAZ" yanıb
Ərdoğan ilə Tramp arasında telefon danışığı aparılıb
Bakıda sinxron cütlər arasında batut gimnastikası üzrə yarışlarda finalçılar müəyyənləşib
Fərdi proqramda kişilər və qadınlar arasında batut gimnastikası və tamblinq üzrə yarışların finalçıları müəyyənləşib
Narkotik satmaqda şübhəli bilinən Bakı sakini saxlanılıb
Ayaz Mütəllibov: Paşinyanın dedikləri gülüncdür, mən heç vaxt Xocalı soyqırımında azərbaycanlıların iştirak etdiklərini deməmişəm
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın baş naziri BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin əsl mənasını uğursuz olaraq şərh edir
Prezident İlham Əliyev: Status məsələsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə qarışdırılmamalıdır
XİN: Vəziyyətin gərginləşməsinə xidmət edən qanlı təxribata görə bütün məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür
Prezident İlham Əliyev növbəti dəfə Paşinyanı çıxılmaz vəziyyətə saldı
Prezident İlham Əliyev: Minsk qrupunun həmsədrləri Ermənistana izah etməlidirlər ki, Dağlıq Qarabağ Ermənistan deyil
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın bütün liderləri mövcud status-kvonu müxtəlif yollarla saxlamağa çalışıblar
Prezident İlham Əliyev: Ermənilər işğal altındakı torpaqlarda mədəni irsimizi məhv ediblər
Paşinyan Prezident İlham Əliyevin qarşısında növbəti dəfə aciz durumda qaldı
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tərkib hissəsidir və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bütün beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınır
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan Azərbaycan ərazisinin 20 faizini işğal edib və mülki azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə aparıb
Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı panel müzakirələr keçirilib (FOTO) (YENİLƏNİB)
Münxendə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın görüşü olub (FOTO) (YENİLƏNİB)
Samux sakininin avtomobilindən narkotik və saxta pul götürüldü
Deputat: Onlar Azərbaycanın mövqeyindən çıxış etməyə məcburdur
Kolumbiya səfiri batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Kuboku çərçivəsində idmançılarla görüşüb (FOTO)
Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində etibarlı tərəfdaşa çevrilib – Pərvin Kərimzadə
Batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Kubokunda tamaşaçıların emosiyaları (FOTO)
Bakıda qadına qarşı soyğunçuluq edən şəxs saxlanıldı
Azərbaycan gimnastı Selcan Maqsudova Dünya Kubokunda öz proqramını təqdim edib (FOTO)
Dünyamalı Kərəmin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Pul və dönər aparatı oğurlayan keçmiş məhkum saxlanılıb
Hərbi qulluqçumuz şəhid oldu
Olimpiya çempionu: Bakıya yarışlara gələndə sanki evə gəlirik
9 evdən pul, qızıl-zinət və məişət əşyaları oğurlayanlar saxlanıldı
Rusiya gimnastı: Dünya Kubokunun təşkilatçılığı yüksək səviyyədədir, hər şey məni qane edir
Bakıda avtomobil qaçıran şəxs saxlanıldı
Beynəlxalq Muğam Mərkəzində şair Məmməd İlqarın yubileyi keçiriləcək
Ağstafada maşın aşıb: Sürücünün anası ölüb
Tamaşaçı: Azərbaycanda gimnastikanın bütün növləri fəal inkişaf edir
KOBİA-nın fəaliyyətinə dair tanıtım videosu hazırlanıb (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Litvanın dövlət başçısını təbrik edib
Fazil Nəcəfov “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib
İmişlidə camışı vuran maşın aşdı: Sürücü və bir sərnişin öldü
Norveç şirkəti: “Cənub Qaz Dəhlizi” qaz tədarükü mənbələrinin şaxələndirilməsi baxımından vacib rol oynayacaq
Külli miqdarda aksiz markası olmayan siqaretlər aşkarlandı (FOTO/VİDEO)
Culyetto Kyeza: Azərbaycan faktiki olaraq “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə Avropanın enerji xəritəsini dəyişir
Bütün xəbərlər