Manat sabit qalacaq

Bakı. Trend:

2027-ci ildə Azərbaycanda ABŞ dollarının manata qarşı məzənnəsinin 1,7 manat səviyyəsində qalacağı proqnozlaşdırılır.
Bu barədə Maliyyə Nazirliyinin açıqladığı “2027-ci il dövlət və icmal büdcələrinin ilkin göstəricilərinə dair Açıqlama” sənədində bildirilib.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda milli valyutanın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi 2018-ci il martın 7-dən etibarən 1 ABŞ dolları üçün 1,7 manat səviyyəsindədir.
Sənədə əsasən, İqtisadiyyat Nazirliyinin təqdim etdiyi makroiqtisadi proqnozlarda 2027-2030-cu illər üzrə manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi cari ilin səviyyəsində, yəni sabit götürülüb.
Azərbaycanın iqtisadi artım proqnozları
İqtisadiyyat Nazirliyinin cari ilin avqust ayında təqdim etdiyi proqnozlara əsasən, baza ssenarisində 2027-2030-cu illərdə neftin bir barelinin orta illik ixrac qiymətinin 65 ABŞ dolları olacağı fərz edilib.
Proqnoza görə, 2027-ci ilin sonuna Azərbaycanın ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) həcmi 141 milyard manat, o cümlədən qeyri-neft-qaz ÜDM-i 109,1 milyard manat təşkil edəcək.
2030-cu ildə isə ÜDM-in 169,1 milyard manata, qeyri-neft-qaz ÜDM-in 138,6 milyard manata çatacağı gözlənilir.
Ortamüddətli dövrdə ÜDM-in real artım tempinin orta hesabla illik 3,3 faiz, qeyri-neft-qaz ÜDM-in isə 4,4 faiz olacağı proqnozlaşdırılır. 2030-cu ildə qeyri-neft-qaz sektorunun ÜDM-də payının 82 faizə çatacağı gözlənilir.
Proqnozlara əsasən, 2030-cu ildə əhalinin gəlirlərinin 137,1 milyard manata, xərclərinin isə 134,1 milyard manata yüksələcəyi gözlənilir. 2027-ci ildə əsas kapitala yönəldilən investisiyaların 2,4 faiz, ortamüddətli dövrdə isə orta hesabla illik 2,2 faiz artacağı proqnozlaşdırılır.
2027-ci ildə inflyasiyanın 5,3 faiz olacağı gözlənilir
2027-ci ildə Azərbaycanda illik inflyasiyanın 5,3 faiz təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır.
Sənəddə qeyd olunub ki, İqtisadiyyat Nazirliyinin proqnozlarında cari il üzrə 5,7 faiz səviyyəsində gözlənilən orta illik inflyasiyanın tədricən azalaraq 2030-cu ildə 4,3 faizə enəcəyi nəzərdə tutulur.
Proqnoz hazırlanarkən cari ilin ötən dövründə faktiki inflyasiya səviyyəsi, dünya üzrə əmtəə və ərzaq qiymətlərinin dinamikası, bunun idxal qiymətlərinə təsiri, nominal effektiv məzənnə indeksinin dəyişməsi, manatın məzənnəsinin sabit qalması və tənzimlənən mal və xidmət tariflərindəki dəyişikliklərin təsirləri nəzərə alınıb.
2027-ci il büdcəsində neftin qiyməti 65 dollar götürülüb
Azərbaycanın 2027-ci il üçün dövlət və icmal büdcələrinin layihələri hazırlanarkən “Azeri Light” markalı xam neftin bir barelinin orta illik satış qiyməti 65 ABŞ dolları səviyyəsində götürülüb.
Bu göstərici 2026-cı il üçün nəzərdə tutulan qiymətlə eynidir.
2027-ci ildə dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 39 milyard 234 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Bu, ÜDM-in 27,8 faizinə bərabərdir.
Dövlət büdcəsi gəlirlərinin 15 milyard 480 milyon manatının və ya 39,5 faizinin neft-qaz sektorunun, 23 milyard 754 milyon manatının və ya 60,5 faizinin isə qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşəcəyi gözlənilir.
2027-ci ildə dövlət büdcəsinin xərcləri 42 milyard 400 milyon manat proqnozlaşdırılır. Bu, 2026-cı ilin təsdiq olunmuş göstəricisindən 696,4 milyon manat və ya 1,7 faiz çoxdur. 2025-ci ilin icra göstəricisi ilə müqayisədə isə artım 3 milyard 795,4 milyon manat və ya 9,8 faiz təşkil edir.
Dövlət büdcəsinin xərclərinin 26,4 milyard manatı və ya 62,3 faizi cari xərclərə, 13,8 milyard manatı və ya 32,5 faizi əsaslı xərclərə, 2,2 milyard manatı və ya 5,2 faizi dövlət borcuna və öhdəliklərinə xidmətlə bağlı xərclərə yönəldiləcək.
2027-ci ildə dövlət büdcəsinin kəsirinin 3 milyard 166 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Bu, 2026-cı ilin təsdiq olunmuş göstəricisindən 71,4 milyon manat və ya 2,3 faiz çoxdur. Büdcə kəsirinin ÜDM-ə nisbəti 2,2 faiz təşkil edəcək.
Kəsirin 2 milyard 751 milyon manatının borclanma, 275 milyon manatının vahid xəzinə hesabının qalığı, 140 milyon manatının isə özəlləşmədən daxilolmalar hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulur.
İcmal büdcənin gəlir və xərcləri
2027-ci ildə icmal büdcənin gəlirlərinin 47 milyard 608,8 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Bu, 2026-cı ilin təsdiq olunmuş göstəricisi ilə müqayisədə 2 milyard 639,5 milyon manat və ya 5,9 faiz çoxdur.
İcmal büdcənin xərclərinin isə 50 milyard 386,7 milyon manat təşkil edəcəyi gözlənilir. Bu, 2026-cı ilin təsdiq olunmuş göstəricisindən 1 milyard 547,4 milyon manat və ya 3,2 faiz çoxdur.
Beləliklə, 2027-ci il üzrə icmal büdcədə 2 milyard 777,9 milyon manat kəsir proqnozlaşdırılır.
Dövlət büdcəsi gəlirlərinin əsas mənbələri
2027-ci ildə Dövlət Vergi Xidmətinin xətti ilə dövlət büdcəsinə 18 milyard 430 milyon manat daxilolma nəzərdə tutulur. Bu məbləğ dövlət büdcəsi gəlirlərinin 47 faizini təşkil edəcək.
Dövlət Vergi Xidmətinin xətti ilə daxilolmaların 14 milyard 850 milyon manatının və ya 80,6 faizinin qeyri-neft-qaz sektorunun, 3 milyard 580 milyon manatının və ya 19,4 faizinin neft-qaz sektorunun payına düşəcəyi gözlənilir.
Dövlət Gömrük Komitəsi üzrə daxilolmaların 6 milyard 865 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır.
Bundan əlavə, dövlət büdcəsi gəlirlərinin 11 milyard 900 milyon manatının və ya 30,3 faizinin Dövlət Neft Fondundan transfert, 855 milyon manatının və ya 2,2 faizinin səhmlərində dövlətin payı olan müəssisələrdən alınan dividendlər, 599 milyon manatının və ya 1,5 faizinin büdcə təşkilatlarının büdcədənkənar daxilolmaları, 585 milyon manatının və ya 1,5 faizinin isə sair gəlirlər hesabına formalaşacağı nəzərdə tutulur.
Dövlət büdcəsində əsas xərclər
2027-ci ildə dövlət büdcəsindən ən böyük vəsaitin iqtisadi fəaliyyət, müdafiə və milli təhlükəsizlik, ümumi dövlət xidmətləri, təhsil və sosial müdafiə istiqamətlərinə yönəldilməsi nəzərdə tutulur.
Belə ki, iqtisadi fəaliyyət xərcləri 8 milyard 891 milyon manat, müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri 8 milyard 816,4 milyon manat, ümumi dövlət xidmətləri üzrə xərclər 5 milyard 506,3 milyon manat, təhsil xərcləri 5 milyard 98,2 milyon manat, sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri isə 4 milyard 916 milyon manat proqnozlaşdırılır.
Səhiyyə xərclərinin icmal büdcədə 3 milyard 962,8 milyon manat, o cümlədən dövlət büdcəsindən 2 milyard 82,6 milyon manat təşkil edəcəyi gözlənilir.
Məhkəmə hakimiyyəti, hüquq-mühafizə və prokurorluq üzrə xərclərin 3 milyard 433,6 milyon manat, kənd təsərrüfatı üzrə xərclərin 1 milyard 379,5 milyon manat, ətraf mühitin mühafizəsi üzrə xərclərin 438,7 milyon manat, mədəniyyət, incəsənət, informasiya, bədən tərbiyəsi və gənclər siyasəti üzrə xərclərin 645,2 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır.
Mənzil və kommunal təsərrüfatı üzrə xərclər 335 milyon manat, əsas bölmələrə aid edilməyən xidmətlər üzrə xərclər isə 857,6 milyon manat səviyyəsində nəzərdə tutulur.