Bakı. Trend:
Macarıstan Avropaya təbii qazın nəqli marşrutlarının və mənbələrinin şaxələndirilməsi üçün əsas layihə olan Cənub Qaz Dəhlizinin imkanlarının daha da genişləndirilməsinə fəal dəstək verməkdə davam edir.
Bunu Trend-ə özəl müsahibəsində Macarıstanın Xarici İşlər və Ticarət Nazirliyinin dövlət katibi Boqlarka İlleş Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının 11-ci nazirlər iclası və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurasının 3-cü nazirlər iclası çərçivəsində deyib.
"Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasında iştirakımız həm də onu göstərir ki, biz Qafqaz ölkələri ilə Avropa ölkələri arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın təşviqinə strateji maraq kimi baxırıq. Bizim üçün şaxələndirmə bir tədarük mənbəyini digəri ilə əvəz etmək demək deyil. Bizim üçün şaxələndirmə enerji balansımıza yeni mənbələr əlavə etmək deməkdir. Hər şey çox sadədir: qaz təchizatı üçün nə qədər çox mənbələr və marşrutlarımız olsa, enerji təhlükəsizliyimiz bir o qədər yüksək olar. Beləliklə, Azərbaycan bizim üçün çox mühüm əməkdaşlıq tərəfdaşıdır. 2023-cü ildə Macarıstan 100 milyon kubmetr Azərbaycan təbii qazına çıxış əldə edib və gələcəkdə idxal həcmini daha da artırmaq imkanı əldə edib. Korporativ nöqteyi-nəzərdən biz SOCAR və MVM arasında əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsini təklif edirik və dəstəkləyirik", - o bildirib.
İlleş qeyd edib ki, Macarıstan təkcə Macarıstanın özü və ya Mərkəzi və Şərqi Avropa regionu üçün deyil, bütün Avropa üçün əsas layihə olan Cənub Qaz Dəhlizinin tikintisini və potensialının genişləndirilməsini həmişə dəstəkləyib.
"Cənub-Şərqi Avropada qaz şəbəkəsinin tutumunun artırılması bizim üçün son dərəcə vacibdir. Bu sistemdə aradan qaldırılmalı olan çatımazlıqlar var, bəzi boru kəmərlərinin və interkonnektorların ötürücülük qabiliyyəti artırılmalıdır. Nəqliyyat marşrutlarının tutumu nə qədər çox olarsa, yeni enerji mənbələrinə çıxış əldə etmək şansımız bir o qədər çox olar. Biz dəfələrlə Avropa Komissiyasına müraciət etmişik ki, Cənub-Şərqi Avropada qaz nəqli infrastrukturunun inkişafı üçün konkret layihələr üçün məqsədyönlü maliyyə ayrılsın. Bununla belə, Avropa Komissiyası mənbələrimizi diversifikasiya etmək üçün bizə təzyiq göstərməsinə baxmayaraq, bu regionda infrastrukturun genişləndirilməsini maliyyələşdirməyə hazır deyil", - o bildirib.
Yaşıl Enerji Dəhlizi Layihəsi
İlleş qeyd edib ki, Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsi Avropaya elektrik enerjisi idxalının sabit, dayanıqlı və karbon-neytral yeni mənbələrini təmin etmək üçün çox vacibdir.
"Bu layihə həm də bizə bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, hidrogen sahəsində tədqiqat və inkişaf işlərinin aparılması, "yaşıl" enerjinin birja ticarətinin təşkili, Xəzər və Qara dəniz regionları ilə Avropa arasında qarşılıqlı əlaqənin inkişafı üzrə gələcək təşəbbüsləri uğurla həyata keçirməyə imkan verəcək. Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsinin Aİ-yə xarici “yaşıl” enerji mənbələrinin axınını təmin etməklə enerji təchizatının şaxələndirilməsi strategiyasına əhəmiyyətli töhfə verə biləcəyini nəzərə alaraq, Aİ-nin layihəyə real dəstək verməsi vacibdir", - o bildirib.
Dövlət katibi xatırladıb ki, nazirlərin 2025-ci il martın 10-da Budapeştdə keçirilən sonuncu görüşü layihənin həyata keçirilməsində daha bir əlamətdar hadisə olub.
"Yeni yaradılmış “Yaşıl Enerji Dəhlizi Enerji Şirkəti” birgə müəssisəsi texniki-iqtisadi əsaslandırmanın aparılması üzrə əməliyyat tapşırıqlarını öz üzərinə götürəcək və layihənin gələcək inkişafı ilə bağlı siyasi qərar bu ilin son rübündə verilə bilər. Biz həmçinin Bolqarıstanın layihəyə formal daxil edilməsi üçün əməliyyat mexanizmi barədə razılığa gəldik.
Layihə 2026-cı il üçün ENTSO-E Onillik Şəbəkə İnkişaf Planına (TYNDP) daxil edilməklə, 2027-ci ildən gec olmayaraq Aİ Ümumi Maraq Layihələri (PMI/PCI) siyahısına daxil edilə bilər. Bununla əlaqədar olaraq, 2025-ci il aprelin 1-dən mayın 9-dək Rumıniyanın Transelectrica şirkəti birgə müəssisə ilə əməkdaşlıq edərək ENTSO-E-yə layihənin planlaşdırılan infrastruktur elementlərini təqdim edəcək", - o əlavə edib.