Bakı.Trend:
Yeni enerji sistemi getdikcə daha çox bərpa olunan enerji mənbələrinə, hidrogenə və biokütləyə əsaslanacaq.
Bu barədə Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Beynəlxalq Agentliyin (IRENA) baş direktoru Françesko La Kamera Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində Trend-ə verdiyi özəl müsahibədə bildirib.
O qeyd edib ki, enerji keçidi artıq baş verir və sürətlənməkdə davam edir.
“Mövcud enerji böhranı bu prosesin daha da sürətlənməsinə töhfə verəcək. Hər il bərpa olunan enerji mənbələri istismara verilən güclərin həcminə görə yeni rekordlar müəyyən edir. Son illərdə yeni quraşdırılmış güclərin təxminən 90 faizi bərpa olunan enerji mənbələrinin payına düşüb. Biz qaçılmaz olaraq əsasən bərpa olunan enerji mənbələrinə söykənən, əlavə olaraq isə biokütlə və hidrogendən, xüsusilə də “yaşıl” hidrogendən istifadə olunan yeni enerji sisteminə doğru irəliləyirik.
Məsələ ondadır ki, bu proses Paris Sazişinin məqsədlərinə nail olmaq üçün tələb olunan sürətlə gedirmi? Temp yüksəkdir, lakin daha da sürətləndirilməsinə ehtiyac var. Bizim müşahidə etdiyimiz əsas maneələr infrastrukturla bağlıdır. Bizə bir-biri ilə əlaqələndirilmiş, çevik və balanslaşdırılmış şəbəkələr lazımdır. Bərpa olunan enerji sahəsi üçün daha əlverişli hüquqi mühit formalaşdırılmalıdır. Eyni zamanda insan kapitalının inkişaf etdirilməsi, yəni köhnə sistemdən yeni sistemə keçən işçilərin yenidən hazırlanması vacibdir. Bizim gördüyümüz üç əsas maneə bunlardır”, – deyə IRENA-nın baş direktoru bildirib.
La Kamera beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
“Xüsusilə, çoxtərəfli maliyyə institutlarının dəstəyi prioritet olaraq yeni enerji sistemi üçün zəruri olan infrastrukturun inkişafına yönəldilməlidir”, – deyə o qeyd edib.
IRENA-nın rəhbəri həmçinin enerji saxlanmasının mühüm rol oynadığı qarşılıqlı əlaqəli, çevik və dayanıqlı şəbəkələrin yaradılmasının vacibliyinə diqqət çəkib.
“Bizə həmçinin rəqəmsallaşma və süni intellekt kimi alətlər lazımdır ki, onlar tənzimlənən sistemin balanslı və çevik şəkildə fəaliyyət göstərməsini dəstəkləsin. Bütün bu elementlər infrastrukturun inkişafı vasitəsilə enerji keçidinin sürətləndirilməsi istiqamətində qarşılaşdığımız ilk çağırışın aradan qaldırılmasına kömək edə bilər. Eyni zamanda dövlət-özəl tərəfdaşlıqlarının gücləndirilməsi və investisiya risklərini azaldan siyasətlərin tətbiqi də vacibdir. Bizim fikrimizcə, bunlar enerji keçidinin sürətləndirilməsi üçün əsas prioritetlərdir”, – deyə o bildirib.
La Kameranın fikrincə, bu gün enerji təhlükəsizliyi bərpa olunan enerji mənbələri hesabına təmin oluna bilər.
“Əvvəllər hesab olunurdu ki, enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçısı fosil yanacaqlardır. Lakin son böhran göstərdi ki, fosil yanacaqlara əsaslanan sistem enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün ən yaxşı yol deyil. Biz fasilələr və pozuntular gördük. Yerli səviyyədə daha çox iştirakçının olduğu, mərkəzləşdirilməmiş enerji sisteminə keçmək daha məqsədəuyğundur və bu da bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid deməkdir. Bu gün enerji təhlükəsizliyi bərpa olunan enerji mənbələri hesabına təmin edilə bilər. Məhz buna görə də son illərdə ölkələr və özəl sektor bərpa olunan enerji sahəsinə fəal şəkildə investisiya yatırır və bunu davam etdirirlər. Çünki bu sahə enerji təhlükəsizliyinin və daha yüksək daxili müstəqilliyin əsas alətlərindən biridir. Bundan əlavə, dəyər baxımından bərpa olunan enerji mənbələri artıq sübut edib ki, elektrik enerjisi istehsalının ən ucuz üsuludur”, – deyə o vurğulayıb.
O qeyd edib ki, IRENA ölkələrə bərpa olunan enerjiyə keçid prosesində həm strateji planlaşdırma, həm də layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində kompleks dəstək göstərir.
“Ən yaxşı yanaşma ölkəni uzunmüddətli planlaşdırma prosesində dəstəkləməkdir. Biz ölkələrə BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyası (UNFCCC) çərçivəsində milli töhfələrinin hazırlanması və təqdim edilməsində kömək edirik. Planlaşdırma mərhələsində biz həmçinin layihələrin həyata keçirilməsinə və onların maliyyələşdirilməsinə dəstək veririk. Maliyyə platformamız da məhz bu məqsədə xidmət edir. Beləliklə, biz planlaşdırma mərhələsindən başlayaraq bərpa olunan enerji layihələrinin yerində tətbiqinədək ölkələrə dəstək göstərməklə maksimum effekt əldə etməyə çalışırıq”, – deyə La Kamera bildirib.
