Bakı. Trend:
Yeni tibbi araşdırmalara görə, autizm qadınlarda da kişilər qədər yayıla bilər, lakin oğlanlarda uşaqlıq dövründə diaqnoz qoyulma ehtimalı dörd dəfəyə qədər yüksəkdir.
Trend bu barədə xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
İsveçdə aparılan tədqiqatda 1985-2020-ci illər arasında İsveçdə doğulmuş insanların autizm diaqnozu göstəriciləri araşdırılıb. Araşdırmaya daxil edilən 2,7 milyon insanın 2,8 faizinə 2 - 37 yaş arasında autizm diaqnozu qoyulub.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, 20 yaşına qədər kişilər və qadınlar arasında diaqnoz nisbətləri demək olar ki, bərabərdir. Bu nəticə autizmin kişilər arasında daha çox yayıldığına dair əvvəlki fərziyyələri şübhə altına alır.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi Dr. Kerolin Fayf bildirib ki, nəticələr autizmin yayılmasında gender fərqinin əvvəl düşünüləndən daha az olduğunu göstərir:
“Qadın və qızlara çox zaman diaqnoz ya qoyulmur, ya da gec qoyulur”.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, uşaqlıq dövründə oğlanlara qızlardan orta hesabla üç il əvvəl diaqnoz qoyulur. Diaqnoz zamanı orta yaş qızlar üçün 15,9, oğlanlar üçün isə 13,1-dir. Ümumilikdə, oğlanlarda 10 yaşına qədər autizm diaqnozu qoyulma ehtimalı qızlara nisbətən üç-dörd dəfə daha çoxdur. Lakin yeniyetməlik dövründə qızlarda diaqnozların artması səbəbindən bu fərq 20 yaşına qədər demək olar ki, aradan qalxır.
Araşdırmada qeyd edilib ki, autizmli qızlara tez-tez əhval-ruhiyyə və şəxsiyyət pozğunluqları kimi fərqli psixiatrik diaqnozlar qoyulur və bu da əsas problemin gec müəyyən edilməsinə səbəb olur.
Nəticələrə münasibət bildirən Milli Autizm Cəmiyyətinin dəlil və tədqiqat rəhbəri Dr. Judith Brown vurğulayıb ki, gender heç vaxt autizm diaqnozu və düzgün dəstəyə çıxış üçün maneə olmamalıdır. Onun sözlərinə görə, qadınlar və qızlar autizm əlamətlərini daha çox “maskalamağa” meylli olduqları üçün onların çətinliklərini aşkar etmək daha mürəkkəb olur.