Bakı. Trend:
Son 45 ildə dünyada isti, quru və küləkli hava şəraitinin müşahidə olunduğu günlərin sayı təxminən üç dəfə artıb.
Trend bu barədə xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu tendensiya xüsusilə Amerika qitəsində daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Araşdırmalara görə, belə hava şəraiti meşə yanğınlarının yaranması və sürətlə yayılması üçün əlverişli mühit formalaşdırır. Tədqiqatçıların hesablamalarına əsasən, artımın yarıdan çoxu insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəlidir.
Qeyd edilir ki, qlobal istiləşmə dərinləşdikcə müxtəlif bölgələrdə yanğın riski eyni vaxtda artır. Bu isə yanğın təhlükəli günlərin çoxalmasına səbəb olur. Belə hallarda bir neçə region paralel şəkildə yanğın üçün əlverişli şəraitə malik olur və ölkələrin bütün yanğın ocaqlarını eyni anda nəzarət altına alması çətinləşir. Üstəlik, qonşu ölkələrin də oxşar problemlə üzləşməsi qarşılıqlı yardım imkanlarını məhdudlaşdırır.
Araşdırmaya əsasən, 1979-cu ildən sonrakı 15 il ərzində dünyada iri qlobal bölgələr üzrə ildə orta hesabla 22 sinxron yanğın hava günü qeydə alınıb. 2023 və 2024-cü illərdə isə bu göstərici ildə 60 gündən çox olub.
Qlobal artımın 60%-dən çoxu kömür, neft və təbii qazın yandırılması nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilir.
Regional göstəricilər də ciddi artımı təsdiqləyir. 1979–1988-ci illərdə ABŞ-ın kontinental hissəsində ildə orta hesabla 7,7 yanğın təhlükəli gün qeydə alındığı halda, son 10 ildə bu rəqəm 38 günə yüksəlib.
Cənubi Amerikada isə 1979–1988-ci illərdə orta göstərici 5,5 gün olduğu halda, son on ildə 70,6 günə çatıb. Təkcə 2023-cü ildə bu göstərici 118 gün təşkil edib.
14 qlobal bölgə üzrə aparılan təhlillərə əsasən, yalnız Cənub-Şərqi Asiyada belə günlərin sayında azalma müşahidə olunub. Tədqiqatçılar bunu bölgədə rütubətli hava şəraitinin üstünlük təşkil etməsi ilə izah edirlər.