Bakı. Trend:
Aralarında Kazio İşiquro, Filippa Qreqori və Riçard Osman kimi məşhur yazıçıların da olduğu təxminən 10 min yaradıcı insan müəllif hüquqlarının qorunması ilə bağlı kampaniyaya qoşulub.
Trend bu barədə xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
Məlumata görə, “This Book Was Stolen” (“Bu kitab oğurlanıb”) adlı kampaniyada minlərlə müəllif iştirak edib və kitabda yalnız onların adlarının siyahısı yer alıb. Nəşrin nüsxələri Böyük Britaniya hökumətinin müəllif hüquqları qanunvericiliyində təklif olunan dəyişikliklərin iqtisadi təsirini qiymətləndirməsindən bir həftə əvvəl, "London Book Fair" çərçivəsində iştirakçılara paylanıb.
Nazirlər 18 martadək həm iqtisadi təsirin qiymətləndirilməsi, həm də hüquqi islahatlarla bağlı məsləhətləşmələrin gedişi barədə məlumat təqdim etməlidirlər. Bu proses süni intellekt şirkətlərinin yaradıcı insanların əsərlərindən necə istifadə etməsi ilə bağlı narazılıqların artdığı bir vaxta təsadüf edir.
Kampaniyanın təşkilatçısı, bəstəkar və müəllif hüquqlarının müdafiəsi üzrə fəal olan Ed Nyuton-Reks bildirib ki, süni intellekt sənayesi icazəsiz və ödənişsiz götürülmüş əsərlər üzərində qurulub.
Onun sözlərinə görə, generativ süni intellekt məhz üzərində təlim keçdiyi insanların işi ilə rəqabət aparır və onların dolanışıq imkanlarını azalda bilər. Nyuton-Reks hökuməti ölkənin yaradıcılarını qorumağa və süni intellekt şirkətlərinin əsərlərin “oğurlanmasını” qanuniləşdirməməyə çağırıb.
Kitabın arxa üz qabığında isə belə yazılıb: “Böyük Britaniya hökuməti süni intellekt şirkətlərinin xeyrinə kitab oğurluğunu qanuniləşdirməməlidir”.
Eyni zamanda nəşriyyat sektoru sərgi çərçivəsində süni intellekt üçün lisenziyalaşdırma təşəbbüsü də irəli sürüb.
Generativ süni intellekt sistemlərinin, o cümlədən çatbotlar və görüntü generatorlarının hazırlanması üçün internetdən böyük həcmdə məlumat toplanır. Bu məlumatların bir hissəsi müəllif hüquqları ilə qorunan əsərlərdən ibarət olduğuna görə məsələ dünya üzrə yaradıcı mütəxəssislərlə texnologiya şirkətləri arasında ciddi mübahisələrə və məhkəmə iddialarına səbəb olub.
Məsələn, ötən il süni intellekt şirkəti Anthropic, yaratdığı Claude sisteminin təlimi üçün müəlliflərin əsərlərinin pirat nüsxələrindən istifadə edildiyi iddiaları ilə bağlı kollektiv məhkəmə işini həll etmək üçün təxminən 1,5 milyard dollar ödəməyə razılaşmışdı.
Britaniyalı yaradıcı şəxslər hökumətin əsas təklifinə də kəskin reaksiya veriblər. Bu təklif süni intellekt şirkətlərinə müəllif hüquqları ilə qorunan əsərlərdən sahibinin icazəsi olmadan istifadə etməyə imkan verə bilər, yalnız müəllif bu prosesdən imtina etdiyini əvvəlcədən bildirməlidir.
Etiraz edənlər arasında məşhur musiqiçi Elton John da var. O, müəllif hüquqları qanunvericiliyinin yumşaldılması ehtimalını tənqid edərək hökumətin mövqeyini “tam məğlubiyyət” adlandırıb.
Hökumət isə bildirib ki, məqsəd həm insan yaradıcılığını qoruyan, həm də innovasiyaya imkan verən balanslı müəllif hüquqları sistemi yaratmaqdır. Rəsmi sözçünün sözlərinə görə, hökumət yaradıcı sektorla məsləhətləşmələri davam etdirəcək və 18 martadək parlamentə yenilənmiş məlumat təqdim edəcək.