Qida zəhərlənməsi baş verdikdə BUNLARI EDİN

Qida zəhərlənməsi baş verdikdə BUNLARI EDİN

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycanda qida zəhərlənməsi hallarının araşdırılması zamanı çox zaman üzə çıxan fakt bu olur ki, insanlar konservləşdirilmiş, xüsusilə ev şəraitində hazırlanan konservləşdirilmiş məhsullardan zəhərlənirlər.

Buna dair son qeydə alınan fakt kimi isə İmişlidə bir ailədə baş verən hadisəni göstərə bilərik. Ev şəraitində hazırlanan konserv məhsulunu qəbul etdikdən sonra ailənin bir üzvü dünyasını dəyişib, iki nəfər isə qida zəhərlənməsi diaqnozu ilə xəstəxanada müalicə olunub.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) sədri Qoşqar Təhməzli bildirib ki, ötən il ərzində 585 nəfərin qida zəhərlənməsi faktı kliniki təsdiqini tapıb. Təsdiq olunmuş qida zəhərlənmələri əsasən məişət zəminində baş verib ki, bu da ümumi halların 87.7 faizini təşkil edib.

Belə halların baş verməməsi üçün dəfələrlə əhaliyə müraciət olunaraq kustar üsulla məhsul hazırlayan zaman həddindən artıq diqqətli olmaları, sanitar-gigiyena qaydalarına əməl etmələri tövsiyə olunsa da, qida zəhərlənməsi, xüsusilə məhz konservləşdirilmiş məhsullardan botulizm halları hələ də baş verir.

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, botulizm xəstəliyi Clostridium Botulinum bakteriyasının ifraz etdiyi toksinin (botulotoksin) törətdiyi, insan və heyvanlarda müşahidə edilən zəhərlənmədir. Clostridium Botulinum bakteriyası torpaqda yaşayır. Oradan bu bakteriyalar tərəvəzlərə, meyvələrə və suya düşür. Əgər ev şəraitində hazırlanan turşular, tərəvəz salatları, kompotlar, mürəbbələr və s. üçün hazırlanan meyvə və tərəvəzlər yaxşı təmizlənməsə, yuyulmasa, düzgün sterilizasiya olunmasa və daha sonra uyğun olmayan şəraitdə saxlanılsa, bu zaman insan botulizm xəstəliyinə tutula bilər.

AQTA-dan Trend-ə verilən məlumata görə, Clostridium Botulinum bakteriyası havasız mühitdə daha fəal çoxalır və məhz burada botulotoksin ifraz edir: “Havasız konserv bankaları bu bakteriyalar üçün ən “əlverişli” mühitdir. Botulotoksin insan orqanizminə düşdükdə, tez bir zamanda qanın axını ilə bütün orqanizmə yayılır və müxtəlif qrup əzələlərdə ifliclərə səbəb olur. Adətən, 10-12 saatdan sonra xəstədə qəflətən ürəkbulanması, qusma, ishal kimi əlamətlər meydana çıxır. Daha sonra insanda görmənin pozulması (gözlər önündə duman, tor, əşyaların konturlarının yayılmış olması), göz qapaqlarının aşağı enməsi, səsin xırıltılı olması, bəzən tam tutulması, udma refleksinin, nəfəsalmanın pozulması kimi ağır əlamətlər inkişaf edir. Xəstəyə vaxtında ixtisaslaşmış tibbi yardım edilməzsə, dünyasını dəyişə bilər”.

“Sağlamlığın Qorunması” İctimai Birliyinin sədri, həkim-konsultant Yazgül Abdiyeva Trend-ə bildirib ki, qida zəhərlənmələri - tərkibində bioloji və ya qeyri-bioloji toksinlər saxlayan ərzaqların qəbul edilməsi nəticəsində yaranan kəskin haldır (nadir hallarda xroniki ola bilər). Qida intoksikasiyası və ya qida toksikoinfeksiyası da adlandırılan bu halın ən geniş yayılmış formaları patogen mikroorqanizmlərlə və müxtəlif kateqoriyalı kimyəvi maddələrlə olan zəhərlənmələrdir. Bu formalara zəhərli bitki və bəzi heyvanların qida vasitəsi kimi qəbul edilməsi nəticəsində yaranan zəhərlənmələr də aiddir. Ona görə də qida zəhərlənmələri iki qrupa - bakterial və qeyri-bakterial zəhərlənmələrə bölünür. Bakterial qida zəhərlənmələri patogen mikroblar və ya onların toksinləri ilə yoluxmuş qidaların yeyilməsi zamanı baş verir. Qeyri-bakterial qida zəhərlənmələrinə qida vasitəsi kimi istifadə olunan heyvan (xüsusilə, zəhərli balıq məsulları), bitki (məsələn, zəhərli göbələklər) mənşəli qidalarla və ya kimyəvi maddələrlə zəhərlənmələr aiddir.

Qida zəhərlənməsinin əlamətlərindən danışan Y.Abdiyeva qeyd edib ki, zəhərlənmə ümumi intoksikasiya və qastroenterokolit əlamətləri ilə biruzə verir. Qidalanmadan bir neçə saat sonra kəskin surətdə başlayan ürək bulanma, halsızlıq, qarınüstü nahiyədə köpmə və ağrı hiss edilir, çox keçmədən bol qusma baş verir və bu, xəstənin vəziyyətini bir qədər yüngülləşdirir: “Qusma ishal ilə müşayiət olunur. Qarın nahiyəsində sancı şəklində ağrılar baş verə bilər. Çox vaxt temperatur yüksəlir, başağrısı və bütün bədəndə ağrı hiss olunur”.

Həkim qeyd edib ki, qida zəhərlənmələri zamanı tibbi yardım 3 mərhələdə aparılır. Birinci mərhələdə zəhəri orqanizmdən mümkün qədər qısa müddətdə çıxarmağa çalışmaq lazımdır. Zəhərlənmədən şübhələndikdə həkimə müraciət edənə qədər su qəbul edərək, qusmağa çalışmaq lazımdır: “Daha yaxşı olar ki, mədə ilıq qaynadılmış su və yaxud da iki faizli çay sodası məhlulu ilə yuyulsun, bağırsaqlar təmizləyici imalə olunsun. Həmçinin xəstəlik müddətində çoxlu miqdarda su içmək məsləhətdir. Orqanizmin rehidratasiyası məqsədilə ev şəraitində məhlul hazırlamaq olar. Bunun üçün bir litr ilıq suya bir çay qaşığı xörək duzu, bir çay qaşığı çay sodası və iki xörək qaşığı şəkər tozu qatmaq lazımdır. Qəbul edilən mayenin ümumi miqdarı 2-3 litrdən az olmamalıdır. İlk günlərdə qida qəbulu məhdudlaşdırılmalı, asan həzm olunan qidalar az-az və tez-tez yeyilməlidir”.

Y.Abdiyeva əlavə edib ki, tənəffüsün birdən-birə pozulması və əzələ zəifliyi, qan qarışıq güclü ishal, yüksək qızdırma, uzun müddət davam edən sulu ishal və orqanizmin susuzlaşması zamanı dərhal təcili yardım çağırılmalıdır. Çünki zəhərlənmə inkişaf etdikdə onu ev şəraitində müalicə etmək məsləhət deyil. Bu zaman çox pis ağırlaşmalar baş verə bilər: "Tibbi yardımın ikinci mərhələsində xəstəyə antidot verilməlidir - Antidot qəbul edilmiş zəhərin əksinə təsir göstərən, onun aktivliyini azaldan, onu orqanizmdən çıxaran maddədir. Zəhərlər müxtəlif olduğu kimi, antidotlar da müxtəlifdir. Demək olar ki, bütün qida zəhərlənmələrində istifadə oluna bilən antidot “Aktiv kömür” sayılır. Hər 10 kq bədən çəkisinə 1 tablet olmaqla “Aktiv kömür” dərman vasitəsini əzib, onu 1 stəkan suya qatıb içmək tövsiyə olunur. Çünki “Aktiv kömür” adsorbentdir, mədə-bağırsaq yolunda olan zəhərli maddələri özünə hopdurur, toksinlərin qana keçməsinin və zəhərlənmənin qarşısı alır. Digər antidotlar zəhərə müvafiq olaraq seçilməlidir”.

Həkim bildirib ki, tibbi yardımın üçüncü mərhələsində simptomatik müalicə aparılmalıdır. Bu mərhələ birbaşa olaraq zəhərin zədələdiyi orqanın funksiyasının bərpasına yönəldilir.

Onun sözlərinə görə, qida zəhərlənmələrinə vaxtında müdaxilə olunmasa, (xüsusən uşaqlarda, yaşlı şəxslərdə, xroniki xəstəliyi olan insanlarda) ağır nəticələrə, hətta ölümə səbəb ola bilər. Qida zəhərlənmələri zamanı ən təhlükəli hallardan biri botulizm hesab olunur. “Clostridium botulinum” adlı bakteriyanın neyrotoksik təsirli toksini olan botulotoksinin törətdiyi zəhərlənmə zamanı insanın sinir sisitemi zədələnir, əzələlər iflic olur və ən təhlükəlisi proqressivləşən kəskin tənəffüs çatışmazlığı yaranır ki, bu da ölümlə nəticələnə bilər. Belə hallarda xəstəyə vaxtında “botulizm əleyhinə zərdab”ın vurulması ağır nəticələrin qarşısını almış olur.

Y.Abdiyeva deyib ki, qida zəhərlənmələrinin qarşısını almaq üçün bəzi tövsiyələrə əməl etmək - son istifadə müddəti keçmiş, qoxusu və rəngi dəyişmiş, kiflənmiş qidaları, pasterizasiya edilməmiş süd və süd məhsullarından, tamlığı pozulmuş qablaşdırmada olan qidalardan istifadə etməmək, meyvə və tərəvəzləri axar su altında yaxşı yuduqdan sonra yemək lazımdır. Ət, toyuq, balıq, süd kimi tez xarab olan məhsulları müvafiq müddətdə və temperaturda bişirmək, yeməkləri gündəlik olaraq, bişirmək, bişirilmiş yeməyi bir dəfədən artıq olmayaraq isidib istifadə etmək, yumurtanı bişirmədən öncə yumaq, yeməkləri hazırlayarkən, bişirərkən, süfrəyə təqdim edərkən şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək vacibdir.

Meksikanın aparıcı radio kanalında Ermənistanın Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi müharibə cinayətləri barədə məlumat verilib (FOTO)
Meksikanın aparıcı radio kanalında Ermənistanın Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi müharibə cinayətləri barədə məlumat verilib (FOTO)
Soros planını həyata keçirmək mandatını almış Paşinyan Moskvaya arxa çevirir - İstiqamət Avropadır
Soros planını həyata keçirmək mandatını almış Paşinyan Moskvaya arxa çevirir - İstiqamət Avropadır
Almaniyanın “Deutsche Welle” telekanalında Ermənistanın Gəncəyə raket hücumu barədə reportaj yayımlanıb (FOTO)
Almaniyanın “Deutsche Welle” telekanalında Ermənistanın Gəncəyə raket hücumu barədə reportaj yayımlanıb (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Meksikanın aparıcı radio kanalında Ermənistanın Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi müharibə cinayətləri barədə məlumat verilib (FOTO)
Yunanıstan sahillərində 5,2 bal gücündə zəlzələ baş verdi
"Brent" markalı neftin qiyməti düşüb
"İnstagram"ın işində qüsurlar yaranıb
ANAMA cəbhəboyu ərazilərdə top mərmisi, raketlər, radiopelenqator və mərmi qalıqları aşkar edib (FOTO)
Türkiyədə zəlzələ baş verib
Moskvada koronavirusdan daha 66 nəfər ölüb
Fuat Oktay: Ermənistan işğalçıdır və işğal olunmuş Azərbaycan torpaqlarından çəkilməlidir
Avropa Şurasının başçısı koronavirusla əlaqədar təcili Aİ sammiti çağırır
İspaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyonu keçdi
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 308 mini ötüb
Soros planını həyata keçirmək mandatını almış Paşinyan Moskvaya arxa çevirir - İstiqamət Avropadır
Polşa koronavirusun üçüncü dalğasına hazırlaşır
Almaniyanın “Deutsche Welle” telekanalında Ermənistanın Gəncəyə raket hücumu barədə reportaj yayımlanıb (FOTO)
Paşinyan əli silah tuta bilməyən erməniləri ölümə göndərmək istəyir - Etirazlar başladı
Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı BMT qətnamələrinin icra olunması üçün petisiya hazırlanıb
Azərbaycan və Türkiyə XİN başçılarının telefon danışığı olub
Bu sevinci bizə yaşadan Ali Baş Komandana təşəkkür edirəm - Zəngilan sakini (VİDEO)
Erməni “Meydan”ı...
XİN Paşinyanın münaqişənin diplomatik həllinin olmadığı ilə bağlı bəyanatına dair açıqlama verib
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsi və 13 kəndi işğaldan azad edilib
Prezident İlham Əliyev: Füzuli rayonunun daha üç kəndi işğaldan azad edilib
Prezident İlham Əliyev: Cəbrayıl rayonunun daha 5 kəndi işğaldan azad edildi
Ermənistanın Rusiyaya növbəti xəyanəti - Bu dəfə NATO-ya doğru
Paşinyanın “Qarabağda diplomatik həll yolu yoxdur” açıqlaması Ermənistanın niyyətini ortaya qoyur - İbrahim Kalın
“Sığorta haqqının ümumi məbləğinin hesablanması Qaydası” təsdiqləndi
Mingəçevir Dövlət Universitetində onlayn Oriyentasiya Günü keçiriləcək
Azərbaycanlı ekspertlərin İngiltərə mətbuatında Qarabağ həqiqətləri barədə məqaləsi dərc edilib
Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə sistemi ilə bağlı Koordinasiya Şurası yaradılıb
Beynəlxalq hava limanında daşıma xidmətləri göstərən taksi sürücüləri yenidən hazırlıq keçməyəcəklər
Ermənistan Türkiyədən məhsul idxalını dayandırır
Azərbaycan uğurlu əməliyyatla torpaqlarını işğaldan azad edir - Pakistan səfiri
Döyüşlərdə iştirak edən şəxsi heyət üçün “Əsgərə məktub” layihəsi keçirilib (FOTO/VİDEO)
Ermənilər cəbhə bölgəsində vəziyyəti gərginləşdirməkdə davam edir
Düşmən artıq Azərbaycan Ordusunun üstünlüyünü etiraf etmək məcburiyyətində qalıb - MN
Düşmənin 30 illik müdafiə sistemi, texnika və muzdlu döyüşçüləri heç bir işə yaramır - Anar Eyvazov
İƏT-in Ombudsmanlar Assosiasiyasının prezidenti ilə Konstitusiya Məhkəməsində görüş keçirilib (FOTO)
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə yerləşən subartezian quyularının bərpasına başlanıb (FOTO)
Polşa azərbaycanlıları işğalçı Ermənistan ordusunun Gəncə terroruna etiraz edir (FOTO)
Kamran Əliyev Türkiyənin Baş Ombudsmanı ilə görüşüb (FOTO)
Dünya prokurorlarına müraciət ünvanlanıb
İllərdir formalaşmış hərbi büdcə döyüş meydanında öz bəhrəsini verir - Hərbi ekspert
İƏT Ombudsmanlar Assosiasiyasının prezidenti ölkəmizdə səfərdədir
Üzərində "Karabakh is Azerbaijan" yazıln promo avtomobillər London küçələrində (FOTO/VİDEO)
Hikmət Hacıyev Paşinyanın son açıqlamasına cavab verdi
Kamran İmanov: Ermənistanın törətdiyi vandalizm və barbarlıq hərəkətləri insanlığa qarşı cinayətdir (FOTO)
Gürcüstanda azərbaycanlıların yaşadığı kəndlərə qaz xəttləri çəkilir
25 müəssisəsdə kobud qayda pozuntuları aşkarlanıb
Oktyabrın 22-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Prezident İlham Əliyev Yaponiyanın “Nikkei” qəzetinə müsahibə verib (FOTO)
Azərbaycan könüllüləri erməni təcavüzündən zərər görmüş ailələrə baş çəkiblər (FOTO)
Paşinyan: Münaqişənin sülh yolu ilə həlli mümkün deyil
İcbari tibbi sığorta üzrə fərdi uçotun aparılması qaydası müəyyənləşib
Ermənistan ordusunun gücünü itirdiyini anlayan Paşinyan əhalini silahlanmağa çağırıb
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbələri təqaüdlərini Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna köçürdü
Qayanada yaşayan yeganə azərbaycanlıdan ikili standartlara etiraz (FOTO)
Nurlanə Əliyeva: Müşfiqin yadigarı - Dilbər Axundzadə (FOTO)
“AccessBank” hərbi qulluqçulara və cəbhə bölgəsinin sakinlərinə kömək edir (FOTO)
Ombudsman “Uşaq Hüquqları Aylığı”nın elan olunması ilə bağlı müraciət yayımlayıb
Bosniya və Herseqovinanın Rəyasət Heyətinin keçmiş üzvü Prezident İlham Əliyevə məktub göndərib
Tovuz sakinini küçədə döyüb öldürən şəxs saxlanıldı
Nurlanə Əliyeva: Qələbə bizimlədir (FOTO)
Ermənistana məxsus daha 3 PUA məhv edilib
Dənizdə dalğanın hündürlüyü 3 metrə çatıb - FAKTİKİ HAVA
DİN əhaliyə xəbərdarlıq edir
AZƏRTAC Ermənistanın Gəncəyə qanlı terror hücumları ilə bağlı dünyanın aparıcı xəbər agentliklərinə müraciət ünvanlayıb
Uzun illər işğal altında olan ərazilərimizdə yerləşən abidələrin əksəriyyəti ya erməniləşdirilib, ya da dağıdılıb - Dövlət Xidməti
Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad etməklə yanaşı, beynəlxalq hüququn tələblərini də yerinə yetirir - Deputat
Milli Məclis Dağlıq Qarabağla bağlı videoçarx hazırlayıb
Beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanda silahlanmaya vaxtında düzgün qiymət verməyib - Arzu Nağıyev
Ordubadda qədim abidələr aşkarlanıb
Səfirlik: Bəzi saytların dəqiq olmayan məlumatlar yayması Qətər-Azərbaycan əlaqələrinə təsir etməyəcək
Gürcüstanda silahlı şəxs bankda bir neçə nəfəri girov götürüb
“Həkimlərimizi tanıyın!” - neyrocərrah Elçin Abbaszadə
Ceyhun Bayramov Moskvada Sergey Lavrovla görüşüb
"Qarabağın məşhur müəllimləri" layihəsinə başlanılır
İranda sutka ərzində 312 nəfər koronavirusdan ölüb
Abşeronda COVİD-19 əleyhinə növbəti reyd keçirildi – sürücülər cərimələndi (FOTO)
Azərbaycanda 714 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 176 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
Koronavirusa yoluxanların sayını sıfırlamağa məcburuq
Azərbaycan və Türkiyənin birgə uğuru: TANAP "ilin layihəsi" beynəlxalq mükafatını aldı (FOTO)
Azərbaycan dünyanın hərb tarixinə yeni səhifələr yazır - Naqif Həmzəyev
Qarabağ müharibəsi bitdikdən sonra Ermənistanda uzunmüddətli böhran başlayacaq - Ekspert
Türk Şurası Gənclər Platforması Azərbaycanı dəstəkləyən bəyanat qəbul edib (FOTO)
Azərbaycan beynəlxalq hüququ, ədaləti əməldə təmin edir - Politoloq
Azərbaycan bu müharibədə qalibiyyətə məhkumdur! - Kamaləddin Qafarov
Düşmənin atıb qaçdığı növbəti hərbi texnikalar (FOTO/VİDEO)
Bu il özünüməşğulluq proqramına cəlb olunanların sayı 8 minə yaxındır
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Azərbaycan BMT qətnamələrinin icrasına özü başlamaq məcburiyyətində qaldı - Politoloq
Əfqanıstanda viza izdihamı - 11 ölü
Ermənistanda məhkumlardan intiharçı dəstələr yaradılır
Xudafərin körpüsünün Azərbaycan tarixində xüsusi yeri var - Deputat
Azərbaycan ordusu status kvonu dəyişdi - Deputat
“Geri dönüş” adlı kompozisiya hazırlanıb (VİDEO)
Belarusda MDB-nin İcraiyyə Komitəsində keçirilən tədbirdə Ermənistanın işğalçılıq siyasəti pislənilib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
ENGİNET şirkəti “Güc BİRLİKdədir” deyib Gəncədə yaralanan uşaqlara yardım göndərdi (FOTO)
Terrorçu Ermənistan hakimiyyəti cəzalandırılmalıdır - Sevil Mikayılova (VİDEO)
Zəngilanın işğaldan azad edilməsi ölkəmizin mineral resurs istehsalını və ixracını artıracaq
Bütün xəbərlər