Dünya maliyyə böhranının Azərbaycana təsiri - sorğu

Dünya maliyyə böhranının Azərbaycana təsiri - sorğu

Azərbaycan, Bakı, 22 sentyabr/ Trend , müxbirlər İ.Xəlilova, E.İsmayılov/Amerikanın maliyyə böhranı artmaqda davam edir və artıq yeni mərhələyə qədəm qoyub. Ötən həftə fond birjalarında aparılan sövdələşmələr aparıcı indekslərin son üç ildə ən aşağı minimal səviyyəsində qeydə alınıb. Dow Jones indeksi dörd faizdən çox, Nasdaq isə təminən beş dəfə azalıb. Bu dövr ərzində özünü daha dözümlü göstərmiş Morgan Stanley bankının səhmləri 24,2 faiz azalıb ki, bu da 1998-ci ildən bəri ən güclü azalma hesab edilir. Morgan Stanley, ötən həftə iflasa uğramasını bəyan edən Lehman Brothers-in taleyini yaşamamaq üçün Wachovia bankı ilə birləşmək üzrə danıqşıqlara başlayıb. Lehman Brothers böyüklüyünə görə Amerikanın dördüncü bankı sayılır. Birləşməyə digər namizədlər Britaniyanın HSBC, İspaniyanın Santader, Yaponiyanın Nomura Holdings bankları və Çinin CITIC Securities broker şirkətidir.

Amerika böhranının dalğası bütün dünyanı bürüyüb. ABŞ-dakı iqtisadi böhran Rusiyanın fond bazarlarına güclü zərbə vurub. Rusiya birjalarında səhmlərin ucuzlaşması nəticəsində, Rusiyanın maliyyə bazarları üzrə Federal xidmətinin tapşırığına əsasən, РТС və ММВБ fond birjalarında sövdələşmələr dayandırılıb.

Analitiklər hesab edirlər ki, bazarda vəziyyətin düzəlməsi üçün pul bazarındakı likvidlik böhranını dəf etmək lazımdır.

Dünya maliyyə bazarlarında cərəyan edən hadisələr müxtəlif ölkələrin Mərkəzi Banklarını onlara üz verən böhranın aradan qaldırılması üzrə tədbirlər görməyə vadar edir. Belə ki, ABŞ-ın Federal Ehtiyat Sistemi, Mərkəzi Avropa Bankı, Yaponiya Bankı və İngiltərə Bankı bazarlarda gərginliyin zəiflədilməsi üçün birgə fəaliyyət haqqında bəyan ediblər.

Trend agentliyi dünya maliyyə böhranının Azərbaycana təsiri barədə ekspertlər arasında sorğu aparıb.

Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının prezidenti Eldar İsmayılov:

- Hazırda beynəlxalxal maliyyə məkanında yeni arxitekturanın formalaşması prosesi gedir və bununla əlaqədar olaraq, dünyanın maliyyə məkanında strukturyaradan elementlərlə qarşılıqlı əlaqədə əhəmiyyətli dəyişikliklər baş verir. Bu, adətən, özlərinin maliyyə-iqtisadi maşınlarını hələ möhkəmlətməmiş inkişaf etməkdə olan ölkələrin maliyyə-kredit mexanizminə ciddi təsir göstərir. Onlar maliyyə məkanında baş verən struktur dəyişikliklərinə həssas reaksiya veririlər.

Azərbaycanın bank sektorundakı likvidliklə bağlı problemlərin müxtəlif səbəbləri var. Birincisi, hərdən bankların pul ehtiyatları ilə sərbəst davranması, hərdən isə, vəsaitlərin çatışmazlığı ilə bağlı çətinliklər dövrü olur. Hazırkı problemlər təkcə dünya maliyyə böhranı nəticəsində xarici börclarla deyil, həm də dünya bazarlarında neftin qiymətinin dəyişməsi ilə əlaqədardır. Digər tərəfdən, Gürcüstandan keçən neft və qaz boru kəmərlərinin, oradakı limanların dayanması nəticəsində Azərbaycana xeyli neft dollar vəsaitlərinin gəlməsinin qarşısını almış Gürcüstandakı münaqişə, vəsait məhdudluğuna gətirib çıxarıb.  

Bundan başqa, Azərbaycan iqtisadiyyatının sıx bağlı olduğu Rusiyada Gürcüstandakı hadisələrələ əlaqədar başlamış böhran, ölkədəki iqtisadi vəziyyətə də təsir göstərir. Heç kəs bilmirdi ki, Gürcüstandakı hadisələr ciddi nəticələrə gətirib çıxaracaq. Bundan sonra Qafqaz ərazisində fəal işləyən sərmayədarlar Qafqaz bazarlarında apardıqları əməliyyatlara ehtiyatla yanaşmağa başlayıblar ki, bu da ticarət əlaqələrinə təsir göstərir.

Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun (ADNF) icraçı direktoru Şahmar Mövsümov:

- Maliyyə bazarlarındakı indiki vəziyyətlə əlaqədar olaraq, 100-150 illik tarixə malik əksər iri struktur və maliyyə təşkilatları həyəcan içindədirlər. Onların əksəriyyəti iflas astanasındadır, lakin Azərbaycanın Dövlət Neft Fondu, həmişə olduğu kimi, öz səhmlərinin idarə edilməsinə mühafizəkarcasına yanaşır və biz vəsaitlərimizi yüksəkreytinqli qiymətli kağızlarda yerləşdiririk. Böhran dövrlərində belə qiymətli kağızlara tələbat yüksələcək və onların qiyməti artmağa başlayacaq. Bir qədər pis səslənsə də, ADNF bundan fayda götürəcək.

Neft qiymətlərinin azalması, Fondun büdcəsinin formalaşmasında mühafizəkar yanaşma seçiminin düzgünlüyünü sübut edib. Ötən il büdcə proqnozlarının hesablanmasında neftin bir barelinin qiyməti $50 təşkil edirdisə, bu il bir barel üçün $70 - dır.

Lakin dünya bazarlarında qiymətli kağızların dəyərinin azalması, onun aktivlərini idarə edən ADNF -in gəlirlərinə təsir göstərəcək. Bizim hesabalmalarmıza və Norveç Neft Fondundan alınmış məlumata görə, itkilər ilin əvvəlindən indiyədək  3-4 faiz təşkil edib.

Azərbaycan Maliyyə Nazirliyinin sığorta nəzarəti şöbəsinin müdiri Namiq Xəlilov:

- Maliyyə böhranının Azərbaycanın sığorta bazarına göstərə biləcək mənfi nəticələrini istisna etmək olmaz. Məlum olduğu kimi, Azərbaycanın sığortaçıları, müxtəlif xarici təkrar sığorta şirkətlərində sığorta edilmiş risklərinin bir hissəsini təkrar sığorta edirlər. Böhran nəticəsində bizim sığortaçıların təkrar sığortalanmasında iştirak edən hər hansı təkrar sığorta şirkəti iflasa uğrasa və sığorta ödənişi üzrə öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilməsə, bu onun Azərbaycan tərəfdaşlarını çox çətin maliyyə vəziyyətində qoyacaq. Təkrar sığorta ilə əlaqədar olan risklərin azaldılması üçün sığortaçılar öz təkrar sığorta proqramlarını diversifikasiya etməli, daha çox etibarlı təkrar sığortaçılar içində təkrar sığortanı bölüşdürməli, yalnız bir təkrar sığortaçıda risklərin təkrar sığortalanmasına diqqəti yönəltməməli və eləcə də, iri şəxsi kapitala malik olmalıdırlar.

MBASK Sığorta Şirkəti İdarə Heyətinin sədri Cəmil Məlikov:

- Dünya maliyyə böhranı Azərbaycanın iqtisadiyyatına artıq təsir göstərib. Yerli bankların kredit fəaliyyətində mövcud məhdudiyyətlər buna sübutdur. Hazırda yerli banklar həm istehlak, həm də sahibkar kreditləri verə bilmir. Hətta gələcəkdə banklar xarici kapital bazarlarından götürülmüş vəsaitlərin qaytarılması ilə bağlı problemlərlə də üzləşə bilərlər.

Kredit vəsaitlərinin artırılması imkanlarının olmaması təkcə bank sektoruna yox, vəsaitlərsiz işləyə bilməyən iqtisadiyyatın digər sahələrinə də təsir göstərəcək.

İctimai maliyyə üzrə monitorinq Mərkəzinin direktoru İnqilab Əhmədov:

- Biz dünya iqtisadiyyatına çox inteqrasiya etdikcə,  belə çalxalanma və böhranlı anları daha güclü hiss edəcəyik. Nə üçün? Birincisi, bizim xaricdən idarə edilən kifayət qədər maliyyə vəsaitlərimiz var. Ölkənin Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərindən başqa, Milli Bankın da təxminən belə böyük ehtiyatı var ki, onlar da xaricdən idarə edilir. Bu, maliyyə böhranlarının bizə daha çox risk gətirdiyi birinci məqamdır və biz buna çox ehtiyatla yanaşmalıyıq. İkinci məqam bizim sərmayə-cəlbedici ölkə olmağımızla bağlıdır. Buna görə də xaricdəki belə tərəddüd və maliyyə böhranları ilə risk edə bilmərik; bu, Azərbaycana gələn xarici şirkətlərin sərmayə axınını istər-istəməz dayandıracaq. Nəhayət, dünya maliyyə böhranı - bütün ölkələrdə iqtisadi artımın təbii azalmasıdır ki, bu da neft tələbatını azaldır, neftin qiymətini aşağı salır və bunu da biz bu gün görürük.

Biz neft hasil edən ölkəyik. Buna görə də, biz neftdən istifadə edən və bizdən neft alan əsas tərəfdaşlarımızın stabil iqtisadi artımında maraqlıyıq. Deməli, bu tərəfdən bizim artıq problemimiz var. Indi neftin bir barelinin qiyməti $90 civarındadır, bir neçə ay əvvəlsə, bu göstərici bir barel üçün $140 səviyyəsində olub. Belə nəticəyə gəlmək olur ki, Azərbaycana hər tərəfdən əngəllər yaranıb və biz ciddi itkiyə yol verə bilərik. Bu vəziyyətdə müsbət amil, Azərbaycanın dünya maliyyə institutlarına kapitalı, fond aktivləri və qiymətli kağızları ilə inteqrasiya etməməsidir. Əgər bu olsaydı, Rusiya kimi, birjaların bağlanmasına xidmət edərdi. Bizdə bu müşahidə edilmir, çünki bizim bazarın belə inkişaf etmiş seqmenti yoxdur.

Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin iqtisadiyyat və maliyyə-kredit siyasəti şöbəsinin keçmiş rəhbəri Oqtay Haqverdiyev:

- Dünya maliyyə böhranı Azərbaycanın iqtisadiyyatına, demək olar ki, təsir göstərməyəcək; ölkə dünyanın qiymətli kağızlar bazarında fəal iştirak etmir. İstisna xarici banklarda saxlanılan ölkənin valyuta ehtiyatları ola bilər və yalnız onlar iflasa uğraya bilərələr. Hətta bu halda da, Azərbaycan pullarını itirməyəcək, çünki onun vəsaitləri zəmanətlə qoyulub və sığorta edilib.

Iqtisadi Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbəri Qubad İbadoğlu:

- Dünya maliyyə böhranı Azərbaycandan yan keçə bilməz. Çünki Azərbaycanın valyuta ehiyatları beynəlxalq səviyyədə tanınmış banklarda və maliyyə bazarlarında yerləşdirilərək, onların idarəçiliyinə verilib və qiymətli kağızlara yatırılıb. Təbii ki,  bu proses Azərbaycanın kapitalına və idarə edilməsinə təsir göstərə bilər. Azərbycan bu prosesin aradan qaldırılması üçün əməkdaşlıq etdiyi maliyyə tərəfdaşlarının vəziyyətini diqqətlə izləməli və vaxtında çevik qərarlar qəbul etmək üçün vəziyyətin dinamikasını göstərən operativ məlumata malik olmalıdır.

Sahibkarlıq və bazar iqtisadiyatının inkişafına yardım Fondunun prezidenti, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin keçmiş prezidenti (1992- 1993 - cü illər) Sabit Bağırov:

- Əlbəttə, dünya maliyyə böhranı Azərbaycandan yan keçməyəcək.Bundan, bank və sərmayə şirkətləri daxil olmaqla, əksər maliyyə strukturları zərər çəkəcək. Biz yadda saxlamalıyıq ki, Milli Bank və Dövlət Neft Fondunun idarə etdiyi vəsaitlər yüksəkreytinqli xarici baklarda yerləşdirilib. Lakin kimsə zəmanət verə bilməz ki, bu yüksəkreytinqli bank və maliyyə institutları böhranın nəticəsi ilə üzləşməyəcək. Indi likvidlik böhranı müşahidə edilməkdədir, mənə elə gəlir ki, bütün bunlar nəzərə alınmaqla, hökumətimiz, Dövlət Neft Fondu və Mərkəzi Bankın rəhbərliyi prosesləri diqqətlə izləməli və vaxtında qərarlar qəbul etməlidirlər.    

Bu böhranla dünya bazarlarında neftin qiymətinin azalması da bağlıdır. Bütün bunlar cəm  halında baş verir, neftin qiymətinin azalması isə, təbii olaraq, Azərbaycanın gəlirlərini azaldır.

BVF Azərbaycanda inflyasiya ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
BVF Azərbaycanda inflyasiya ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Sahibkarlara 60 milyon manatdan çox güzəştli kredit verilib - Mikayıl Cabbarov
Sahibkarlara 60 milyon manatdan çox güzəştli kredit verilib - Mikayıl Cabbarov
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Loading Bars
Xəbər lenti
BMT Şimali Koreyanın raket sınaqlarından narahatdır
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 27 352 nəfər sağalıb
Sabirabadda birmərtəbəli ev yanıb
Çempionlar Liqası: "Mançester Siti"dən darmadağın, "Şerif" ilk dəfə məğlub oldu (ƏLAVƏ OLUNUB)
Türkiyə parlamenti Mali və Mərkəzi Afrika Respublikasında hərbi missiyanın mandatını uzadıb
Azərbaycan XİN Zəngilanın işğaldan azad olunmasının ildönümü ilə bağlı paylaşım edib (FOTO)
Zəfər xronikası 20 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Zəngilanın işğaldan azad olunduğunu açıqlayıb (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 20 oktyabr
Mir Şahinin vaxtı - XÜSUSİ BURAXILIŞ (VİDEO)
ABŞ-da təyyarə qəzaya uğrayıb, xəsarət alanlar var
Fuad Qəhrəmanlının qızına təcavüzdə təqsirləndirilən şəxs saxlanıldı
Səfir Vaqif Sadıqov etimadnaməsini Belçikanın Kralına təqdim edib
Həkimlər Saakaşvilini xəstəxanaya yerləşdirməyi tövsiyə ediblər
Ermənistana təhvil verilən erməni hərbçilərin adları məlum oldu
Macarıstanla qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin perspektivləri müzakirə olunub
Qarabağın dark turizm potensialı: erməni barbarlığını dünya daha yaxından görəcək
BVF Azərbaycanda qeyri-neft ÜDM üzrə proqnozu yüksəldib
Azərbaycanda statistik məlumatların istehsalı üzrə beynəlxalq modelin tətbiqi planlaşdırılır
TAP qaz qiymətlərinin artımının qarşısını qismən alır
Azərbaycanda minik avtomobillərinin istehsalı artıb
İranın Astara gömrüyü üzərindən tranziti azalmayıb, əksinə, 300 faiz artıb - İranlı rəsmi
Energetika naziri 2-ci “Kəmər və Yol Energetika Nazirləri Konfransı”nda çıxış edib
BVF 2021-ci ildə Azərbaycanda ÜDM-nin 20 faizdən çox artımını proqnozlaşdırır
Mingəçevir Dövlət Universitetinin tələbəsinin təşəbbüsü ilə “Qəlb gözü” layihəsi reallaşdırılıb (FOTO)
Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ilə ixrac 45 faizdən çox artıb
Bakıda ötən ay təkrar mənzil bazarında qiymətlər ucuzlaşıb
Prezident İlham Əliyev Xorvatiyanın xarici və Avropa işləri üzrə nazirini qəbul edib (VİDEO)
Azərbaycan 5 erməni hərbçini Ermənistana qaytardı
Jurnalist Elnur Əşrəfoğlu koronavirusdan vəfat etdi
Məhərrəm Əliyev: Qalib Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bundan sonra da xalqımızın, dövlətimizin və Müzəffər Ali Baş Komandanımızın etimadını şərəflə doğruldacaq (MÜSAHİBƏ)
Zakir Həsənov yeni yaradılan komando hərbi hissəsində olub (FOTO/VİDEO)
Bakıda daha bir orta məktəb distant tədrisə keçib
Prezident İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana başsağlığı verib
BTC ilə nəql olunan neftin həcmi açıqlanıb
Sanitar və fitosanitar tədbirlərin gücləndirilməsi məqsədilə vebinar keçirilib
Azərbaycan Dillər Universitetində “Özbək dili günü”nə həsr olunan konfrans keçirilib (FOTO)
Azərbaycandan 100 assistent Türkiyədə tədris-tədqiqat proqramında iştirak edəcək
Azərbaycanla Slovakiya arasında saziş imzalandı, Birgə İşçi Qrup yaradılacaq (FOTO)
Rusiyaya bir sıra bitkiçilik məhsullarının ixracında artım müşahidə olunub - AQTA
Bakıda anası tərəfindən dayəyə verilən azyaşlı sığınacağa yerləşdirilib
Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan İşçi Qrupunun iclası - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
“PAŞA Bank”dan 250 000 AZN-dək girovsuz biznes kreditlərini banka gəlmədən onlayn əldə edin!
Gürcüstanın Baş naziri Əli Əsədovu təbrik edib
Azərbaycan hasilat sənayesində şəffaflığın təmin olunması üzrə bütün beynəlxalq səyləri dəstəkləyir - Nazir
Oktyabrın 20-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Türk lirəsi ucuzlaşsa da Bakıda satılan Türkiyə malları niyə ucuzlaşmır?
Qanunsuz balıq ovlayanlar saxlanılıb
Prezident İlham Əliyevin səfərləri göstərir ki, “Böyük Qayıdış” üçün bütün potensial imkanlar səfərbər olunub - Vüqar Rəhimzadə
“Mədəniyyət” telekanalına yeni rəhbər təyin olunub
Bakıda yaşayış binasında yanğın olub
Bakıda koronavirusa görə bağça bağlandı
Rezidenturaya boş qalan yerlərə qəbulun nəticələri açıqlanıb
Metronun "Koroğlu" stansiyasında koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Neftçalada qardaşını qətlə yetirən şəxsin işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 102 nəfər koronavirusa yoluxub, 15 nəfər vəfat edib
AccessBank tender elan edir
Yelo Bank “Qan ver, həyat bəxş et” aksiyasını keçirdi
BVF Azərbaycanda inflyasiya ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Nüfuzlu sığorta şirkətinə qarşı mediada qarayaxma kampaniyasına başlanılıb
Azad olunmuş ərazilərdə yaradılacaq milli parkların yerləri müəyyənləşib
Azərbaycan Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində Ermənistana qarşı tələblərini səsləndirib
Ələtdə Vətən müharibəsi şəhidi Abdullayev Balazadənin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
İctimai nəqliyyatda gediş haqqının bahalaşması ilə bağlı müraciət etməmişik - BNA
Milli Məclisin mümayəndə heyəti Yunanıstana gedir
TDƏŞ-ə üzv ölkələrin dövlət orqanları arasında Anlaşma Memorandumu təsdiqləndi
Məhərrəm Əliyev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
BMT rəsmisi aclıqla mübarizə üçün İlon Maskdan 6 milyard dollar istədi
Hirkan Milli Parkında "Təbiətin keşiyində" adlı eko-skaut düşərgəsi keçirilib (FOTO)
Xalqımızın hər bir nümayəndəsi Vətən müharibəsində qələbəyə öz töhfəsini verdi – Deputat
Sumqayıtda narkotik alverçisi olan qadın və daha 11 nəfər saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Valeh Ələsgərov 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib
Macarıstan şirkətləri Qarabağın yenidənqurulması ilə bağlı EXPO-da iştirak edəcəklər
Teatr direktoru mənimsəməyə görə işdən çıxarılıb - Nazirlik
“Yüksəliş” müsabiqəsinin qalibləri üçün mentorluq proqramına start verilir
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 5,8 milyonu keçib
Ata Abdullayev məhkəmədə ağladı
Samsung Galaxy Z Fold3 və Z Flip3 satışları bütün rekordları qıraraq, inanılmaz nəticələr göstərib (FOTO)
Minneapolisdə körpü Azərbaycan bayrağının rəngləri ilə işıqlandırılıb (FOTO)
Vəzifəli şəxslərdən pul tələb edənlərin işi məhkəməyə göndərildi
Rusiya Dövlət Dumasında 10-dan çox deputat koronavirusa yoluxub
Qanunsuz işləyən baytarlıq aptekinin rəhbəri məsuliyyətə cəlb olunub
Azərbaycanda reklam bazarının mövcud vəziyyəti müzakirə edilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universiteti şəhid məzun Kənan Abdullayevi anıb (FOTO)
Gədəbəy və Şamaxıya dolu yağıb - Faktiki hava
Slovakiya Azərbaycanla münasibətlərin dərinləşməsində maraqlıdır - Nazir
Sahibkarların kredit faizlərinin 62 milyon manata yaxını dövlət tərəfindən ödənilib
Azərbaycan azad edilən ərazilərinin bərpası ilə yanaşı, yeni imkanları da nəzərdən keçirir - Nazir
Meyxanaçı Cavid Sumqayıtlının siyasi qafiyələrə görə həbs olunması ilə bağlı iddialar yalandır - DİN
Elan saytlarında kirayə ev axtaranları belə aldadırlar
Məktəblər bağlanır? - Nazirlikdən AÇIQLAMA
“BBC World News” telekanalında “Azərbaycanı kəşf et – gələcəyə gedən yol” adlı videoçarx yayımlanır (FOTO/VİDEO)
Distant təhsil problemin həlli yolu ola bilməz - Naqif Həmzəyev
Yaxın vaxtlarda Slovakiyadan Azərbaycana minatəmizləmə maşınları gətiriləcək
Azərbaycan Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılmasının tərəfdarıdır - Nazir
Azərbaycanla Slovakiya arasında iqtisadi əməkdaşlıq haqqında sazişin imzalanması nəzərdə tutulur
Sabahdan Bakıda bal yarmarkası başlayır
Müəlliflik hüququ ilə qorunan məhsullara nəzarət markalarının tətbiqi üzrə tədbirlər davam edir
Azərbaycan və Slovakiya XİN rəhbərləri mətbuat konfransı keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanın İrandan Rusiyaya ixraca mane olduğu barədə məlumatlar doğru deyil - DGK
Bütün xəbərlər