Bakı. Trend:
2025-ci ilin sonuna qədər TANAP 17,04 milyard kubmetr təbii qaz nəql edib.
Bu barədə Trans-Anadolu Təbii Qaz Boru Kəməri (TANAP) üzrə 2025-ci il üçün Davamlılıq Hesabatında deyilir.
Hesabata görə, ümumi həcmin 11,43 milyard kubmetri Avropaya, daha 5,60 milyard kubmetri isə Türkiyəyə çatdırılıb.
Müqayisə üçün, 2024-cü ildə nəql həcmi 17,349 milyard kubmetr təşkil edib ki, bunun 5,6 milyard kubmetri Türkiyəyə, 11,7 milyard kubmetri isə Avropaya çatdırılıb. Beləliklə, ümumi tədarük həcmi illik müqayisədə 1,8 faiz azalıb.
2018-ci ilin ortalarında kommersiya əməliyyatlarının başlanmasından bəri TANAP Türkiyəyə ümumilikdə 36,41 milyard kubmetr təbii qaz çatdırıb. 2020-ci ilin sonlarında Avropaya başlanan qaz ixracının ümumi həcmi 2025-ci ilin sonuna qədər 54,17 milyard kubmetrə çatıb.
TANAP hər il 16 milyard standart kubmetr qaz nəql edir, o cümlədən 10 milyard kubmetr Avropa bazarı və 6 milyard kubmetr Türkiyə bazarı üçün.
Hesabatda qeyd olunur ki, TANAP regionun enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır və fəaliyyətini aşağı karbonlu iqtisadiyyat prinsiplərinə uyğunlaşdırmağa, enerji keçidini asanlaşdırmağa çalışır.
"TANAP bu əsas funksiyanı əməliyyatlarının və investisiyalarının ətraf mühitə və icmaya təsirlərinin qarşısını almaqla və minimuma endirməklə, eləcə də əməliyyatlarının müsbət təsirlərini maksimum dərəcədə artırmaqla yerinə yetirmək niyyətindədir. 2025-ci ildə TANAP-ın metan emissiyaları profili əsasən havalandırma emissiyalarından (98,58 faiz), ardınca stasionar yanma mənbələrindən (0,94 faiz) və qaçaq emissiyalardan (0,36 faiz) ibarət olub", - sənəddə deyilir.
TANAP, Türkiyədə Neft və Qaz Metan Tərəfdaşlığı (OGMP) 2.0 təşəbbüsünə qoşulan ilk təşkilat olub. Bu təşəbbüs, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) himayəsi altında neft və qaz sektorunda ölçülə bilən hesabatlılığın tətbiqi və metan emissiyalarının azaldılmasına yönəlib.
Hesabata görə, 2025-ci ildə ümumi istixana qazı (İQ) emissiyaları 6,77 faiz, İQ emissiyalarının intensivliyi 5,06 faiz, metan emissiyalarının intensivliyi isə 52,5 faiz azalıb. Stasionar yanacaq yanma prosesləri emissiyaların əsas mənbəyi kimi qalaraq ümumi emissiyanın 89,86 faizini təşkil edib.
Sənəddə tullantıların idarə olunmasına xüsusi diqqət yetirilir. TANAP əməliyyatlarının ətraf mühitə təsirini minimuma endirmək üçün tədbirlər həyata keçirir. Hesabat dövründə şirkət 106,95 ton təhlükəli tullantı və 321,39 ton təhlükəsiz tullantı istehsal edib. Dəqiq uçotu təmin etmək üçün tullantıların idarə olunması sistemi şirkətin ətraf mühit şöbəsi tərəfindən davamlı olaraq izlənilir.
Hesabat dövründə heç bir təhlükəli tullantı təkrar emal edilməyib. Lakin, metal qırıntılarının utilizasiyası prosedurunun bir hissəsi olaraq, əhəmiyyətli miqdarda material "qırıntı" kimi təsnif edilib ki, bu da onların istehsal dövrünə qaytarılmasına imkan verib və dairəvi iqtisadiyyat prinsiplərini dəstəkləyib. Bütün təhlükəsiz tullantıların təkrar emalı əməliyyatları TANAP-ın obyektlərindən kənarda həyata keçirilir. Həmçinin qeyd olunur ki, təkrar emal 26,14 ton təhlükəsiz tullantıların basdırılmasının qarşısını alıb. Bu tullantılar əsasən podratçılar vasitəsilə lisenziyalı təkrar emal müəssisələrinə göndərilən kağız və plastikdən ibarətdir.
Bundan əvvəl TANAP-ın baş texniki xidmət meneceri Yavuz Bozdoğan Trend-ə eksklüziv müsahibəsində bildirib ki, yeni korroziyadan qorunma texnologiyalarının tətbiqi boru kəmərinin etibarlılığını 70 faizdən çox artırıb.
"Boru kəmərinin bütövlüyü Risk Əsaslı Yoxlama (RƏY) metodologiyasından istifadə edərək müntəzəm risk qiymətləndirmələri, ACVG (Dəyişən Cərəyan Gərginlik Qradiyenti) və DCVG (Düzgün Cərəyan Gərginlik Qradiyenti) korroziya monitorinq texnologiyalarından, katod mühafizə sistemlərindən və daxili diaqnostika vasitələrindən istifadə etməklə təmin edilir. Kəmiyyət baxımından bu texnoloji həllərin tətbiqi bizə fasiləsiz daşınmanın etibarlılığını 70 faizdən çox artırmağa imkan verir", - deyə o qeyd edib.
