Ərəblərin İran kabusu - Trend News-un icmalçısı

Ərəblərin İran kabusu  - Trend News-un icmalçısı

Rufiz Hafizoglu, Trend -un Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri

Yaxın Şərqdəki ərəb dövlətləri arasında Vaşinqtonun ən sadiq müttəfiqi Səudiyyə Ərəbistanının tarixində ilk dəfə olaraq dinc məqsədli nüvə elektrik stansiyasının tikmək istəyində olması regionda yeni hadisələrin baş verəcəyindən xəbər verir. Maraqlı məsələ ondadır ki, İslam dünyasının "rəmzi"nə çevrilmiş Səudiyyə Ərəbistanında nüvə stansiyasının tikilişinə regionun nüvə dövləti olan İsrail belə etiraz etmədi. Hətta bir çox yəhudi ekspertlər Səudiyyə Ərəbistanının nüvə proqramını soyuqqanlıqla qarşılayaraq, bunun İsrail üçün heç bir təhlükə doğurmadığını da əminliklə söylədilər. İsrail Milli Təhlükəsizlik İnstitutunun nüvə siyasəti üzrə analitiki Yefraim Askulai də (Ephraim Asculai) Səudiyyənin bu layihəsinin İsrailin təhlükəsizliyini təhdid etmədiyini bildirib.

Təbii ki, ABŞ-ın dəstəyi ilə İranın nüvə fəaliyyətinə qarşı yaradılan bir layihə İsrail üçün heç vaxt təhlükə mənbəyi ola bilməz. Çünki həm regionun sünni ərəb dövlətləri, həm də İsrail üçün vahid təhlükə mənbəyi olan İranın nüvə proqramı var .

Səudiyyə Ərəbistanının tarixində ilk dəfə nüvə elektrik stansiyasının inşasına məhz indi başlaması və İsrailin buna qəti etiraz etməməsi bir o qədər də yeni bir şey deyil. Çünki bu ilin may ayında Misir və İordaniyaya səfərindən sonra İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə proqramının region üçün təhlükəli olduğunu və İsrailin bu problemə qarşı ərəb dünyası ilə əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bildirmişdi. Lakin yəhudi Baş nazirin belə bir təklifi hələ o vaxt ərəb ölkələri tərəfindən etirazla qarşılanmışdı. Hətta Ərəb Dövlətləri Liqasının Baş katibi Amru Musa rəsmi açıqlama verərək, nüvə baxımından İranın deyil, İsrailin ərəb dünyası üçün təhlükəli olduğunu bildirdi. "Nə üçün İranın nüvə proqramı məsələsi müzakirə obyektinə çevrildiyi halda İsrailin nüvə proqramına heç kim etiraz etmir?" - deyə Musa kəskin etiraz etmişdi. Daha sonra isə Baş katib ABŞ Prezidenti Obamaya ismarıc ünvanlayaraq, İrandan daha çox İsrailin həyata keçirdiyi nüvə proqramının müzakirə edilməsinin vacibliyini və bir çox ərəb ölkəsinin İranın nüvə proqramı ilə bağlı heç bir narahatlıq keçirmədiyini bildirmişdi. Lakin daha sonra, 2009-cu ilin avqust ayında Səudiyyə Ərəbistanının nüvə elektrik stansiyasının inşasına qərar verməsindən sonra Amr Musa İranı ərəb dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etdi. Bu ittihamın arxasında isə əsaslı faktlar dururdu.

Bir o qədər də uzaq olmayan tarixə nəzər salsaq, İordaniya rəsmilərinin İraq İranın təsirinə düşdükdən sonra Yaxın Şərqdə İran, İraq, Suriya, Livan və Fələstin olmaqla "Şiə ayparası"nın yarandığı barədə fikirlər səsləndirdiklərini görərik. "Şiə ayparası" təhlükəsi İraqda ABŞ və koalisiya qoşunlarına qarşı mübarizə aparan "Mehdi Ordusu" ilə daha da gündəmə gəldi. ABŞ "Mehdi Ordusu"nu razı salmaq üçün İranla üç raundda danışıqlar aparmağa məcbur oldu və bu danışıqlar öz müsbət nəticəsini verdi.

2008-ci ildə Yəməndə yerli şiələrlə hökumət qüvvələri arasında baş verən silahlı toqquşma ənənəvi sünni ərəb ölkələrini "Şiə ayparası" üzərində daha ciddi düşünməyə vadar etmişdi. Toqquşmalardan bir il sonra yenə də Yəməndə yerli şiələrlə hökumət qüvvələri arasında daha şiddətli toqquşmalar baş verdi. Bu dəfə sünni "müdafiəçisi" Səudiyyə Ərəbistanı məsələyə qeyri-rəsmi münasibət bildirərək, Yəmən ordusuna şiə qiyamçılarına qarşı mübarizədə silahlı dəstək göstərdi. Çünki ölkənin cənubunda ikinci İraqın yaranmasına imkan vermək olmazdı. Yəmənin itirilməsi isə Səudiyyə Ərəbistanının Ədən körfəzinə çıxışını itirməsi ilə yanaşı, "Şiə ayparası"nın daha da genişlənməsi ilə nəticələnə bilər.

Təbii ki, Səudiyyə rəsmiləri Yəmən ordusuna göstərilən silahlı dəstəyi inkar etdilər və Yəmən Prezidenti Əli Abdulla Saleh də Səudiyyə ordusunun Yəmən ordusuna şiə qiyamçılarına qarşı dəstək verdiyini təkzib etdi.

Hadisələrdən bir ay sonra isə Yəmən Prezidenti Qətərin "Əl-Cəzirə" telekanalına verdiyi müsahibədə maraqlı bəyanatla çıxış etdi. "Yəməndə baş verən hadisələrdə (Şiə qiyamçıları və ordu arasındakı toqquşmada) iranlıların və Müqtəda Sədrə sadiq qüvvələrin əli var. Rəsmi olaraq İran hökumətini ittiham etmirəm, lakin Müqtəda Sədrin və İrana bağlı bəzi qüvvələrin şiə qiyamçılarına yüz min dollar maddi dəstək verməsi haqda əlimizdə sənədlər var", - Yəmən Prezidenti bəyan etdi.

Bütün bunlar yaxın vaxtlarda regionda ciddi siyasi dəyişikliklərin olacağına bir işarətdir. Bu dəfə Ərəb dövlətləri İranın regiona təsirini imkan daxilində minimuma endirməyə çalışacaqlar. Region nəhənglərinin döyüş meydanına isə Fələstin və Livandan savayı, Yəmənin də əlavə olunacağı ehtimal edilir.

Əslində, Ərəb dövlətlərinin İran təhlükəsi son illər yaranmayıb, 1979-cu ildə İranda İslam İngilabının qurulması və bu ingilabın qonşu müsəlman ölkələrə keçməsi ilə belə bir təhlükə gündəmə gəlmişdi.

İran İslam İnqilabı müsəlmanlar arasında sözün əsl mənasında dirçəlişin başlanması kimi qəbul edilirdi. Hətta maraqlısı odur ki, İslam İnqilabından sonra Türkiyədə bir çox sünni camaat inqilab lideri Ayətullah Xomeyniyə beyət edərək, onu özünə imam seçdi.

Ərəb dövlətlərinin Tehrandan ehtiyatlanmasının əsas səbəbinə gəlincə isə onu söyləmək olar ki, bu dövlətlər İranın nüvə proqramının ABŞ və İsrailə qarşı deyil sünni ərəb dövlətlərinə qarşı olduğunu düşünürlər.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Azərbaycan Prezidenti: Bölgəmizdə yeni reallıq yarandı, bu reallığı biz yaratdıq
Azərbaycan Prezidenti: Bölgəmizdə yeni reallıq yarandı, bu reallığı biz yaratdıq
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, imzalayacaqdı, başqasının buna nə dəxli var?
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, imzalayacaqdı, başqasının buna nə dəxli var?
Prezident İlham Əliyev: Bəyanata əgər kimsə müdaxilə etmək istəsə, bizim sərt mövqeyimizi görəcək
Prezident İlham Əliyev: Bəyanata əgər kimsə müdaxilə etmək istəsə, bizim sərt mövqeyimizi görəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycan Prezidenti: Bölgəmizdə yeni reallıq yarandı, bu reallığı biz yaratdıq
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, imzalayacaqdı, başqasının buna nə dəxli var?
İsveçrədəki azərbaycanlılar “Le Temps” qəzetinə etiraz məktubu ünvanlayıblar
Prezident İlham Əliyev: Bəyanata əgər kimsə müdaxilə etmək istəsə, bizim sərt mövqeyimizi görəcək
COVID-19 əleyhinə təbliğat tədbirləri Abşeronun kənd və qəsəbələrini də əhatə edir (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 40 mini keçdi
Azərbaycan Prezidenti: Həmişə deyirdim ki, Laçın, Kəlbəcər və Şuşa Azərbaycana qayıtmasa, razılaşma ola bilməz
Xüsusi zolaqlar təcili yardım avtomobillərinin gecikmədən hərəkətinə imkan yaradacaq - BNA
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hesab edirdi ki, bütün Laçın onlara dəhliz kimi verilməlidir, bəzi Qərb dairələri bu mövqeyi dəstəkləyirdi
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi erməni işğalçı qüvvələrindən təmizlənib
Prezident İlham Əliyev: Meşə sahələrimizin böyük hissəsi toxunulmaz qalıb, çünki düşmən o meşələrə dırmaşa bilməyib
Azərbaycan Prezidenti: Çalışacağıq ki, keçmiş məcburi köçkünləri işğaldan azad edilmiş rayonlarımıza qısa müddət ərzində qaytaraq
Prezident İlham Əliyev Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə xalqımızı təbrik edib
Binəqədi rayonunda xanım sürücünün yolunu kəsən şəxs 20 sutka həbs edildi
Prezident İlham Əliyev xalqa müraciət edir - CANLI
Xüsusi zolaqlara icazəsiz daxil olan sürücülər 40 manat cərimələnəcək
Azərbaycan Qarabağda xristian məbədlərinin mühafizəsini təmin edə biləcək - Səfir
Laçın azad edilməklə dövlət sərhədlərimizin tam bərpası təmin edildi - Deputat
Quş qripi ilə bağlı monitorinqlərə başlanılıb (FOTO)
AzTU-nun professoru vəfat edib
Laçında yenidən üçrəngli şanlı Bayrağımız dalğalanır - Spiker
Dövlət 13 mindən çox tələbənin təhsil haqqını ödəyib
Rusiya-Türkiyə Ortaq Monitorinq Mərkəzinin qurulması ilə bağlı saziş imzalandı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Bakıda 10 küçə və prospektdə xüsusi avtomobil zolağı yaradılacaq (FOTO)
Azərbaycanda 4G istifadəçiləri artıb
BirKart-la taksit əməliyyatları edin, 100 AZN qazanın
Neft Fondu ötən ay 500 milyon dollar valyuta satıb
DİN-dən aşıq Namiqlə bağlı açıqlama
Laçın Qarabağın inkişafında əsas dəstəkləyici faktor kimi - Rayona iqtisadi baxış
Azərbaycanda indiyə qədər İİV infeksiyasından 1082 nəfər ölüb
Laçınlılar doğma yurdlarına kiçik ailə biznesləri ilə qayıdacaqlar (FOTO)
AzerTelecom şirkətinin Xəzərin dibi ilə rəqəmsal infrastruktur layihəsi “Türkmentel 2020” konfransında müzakirə edilib (FOTO)
Laçında komendant postlarının yaradılması ilə bağlı işlərə başlanılıb (ÖZƏL)
Laçın rayonunun təhsil statistikası açıqlanıb
Astarada torpağa basdırılmış narkotik aşkarlanıb
Gəncədə evdən icazəsiz çıxan 5 koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Qazaxda koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlandı
Azərbaycan qalib ölkədir – Türkiyə hökuməti
Üç rəngli bayraq Azərbaycanın bütün torpaqlarında dalğalanacaq - Hüseyn Altınalan
Balakəndə koronavirus xəstəsi barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO)
Laçında Azərbaycan bayrağı qaldırılıb (VİDEO)
Laçında rekreasiya, içki sənayesi və turizm üçbucağı yaradıla bilər
Bir gündə 28 koronavirus xəstəsi saxlanıldı, 19 nəfərə cinayət işi başlandı
Xırdalan dairəsi yaxınlığındakı körpünün tikintisi yekunlaşdırılıb (FOTO)
Laçının işğalına son qoyulması Böyük Qələbənin son hərbi-siyasi akkordlarıdır - ŞƏRH
STAR neft emalı zavoduna xam neft emalı artıb
Dekabrın 1-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Ermənilərin yandırdıqları meşələrin bərpası 100-150 il zaman tələb edəcək - Ekspert
Kolumbiya televiziyası erməni təcavüzünün nəticələrini işıqlandırıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda kommunal tipli yaşayış binasında yanğın olub
Ceyhan terminalından 194 milyon barelə yaxın AÇQ nefti nəql edilib
Füzulidə her şey dağıdılıb - Rusiyanin "Dojd" telekanalının reportajı (VİDEO)
ABŞ-ın Viskonsin ştatının qubernatoru Cosef Baydenin qalib olmasını təsdiq edib
"Moderna" şirkəti ABŞ-da COVID-19 peyvəndinin istifadəsi üçün sorğu göndərib
Xorvatiyanın baş naziri koronavirusa yoluxdu
"OPEK plus" ölkələri görüşü 3 dekabr tarixinə qədər təxirə saldı
Moskvada koronavirusdan daha 76 nəfər ölüb
Bakıda "Opel" yanıb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 496 mindən çox artıb
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Laçın rayonuna daxil olub (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 404 mini keçib
Bu gün Laçın rayonu Azərbaycana qaytarılır
Nəriman Məmmədov “Kinematoqrafiya uğurlarına görə” beynəlxalq mükafatı ilə təltif olunub (FOTO)
Tələbələrin ölümü ilə nəticələnən qəzanın görüntüləri yayılıb (VİDEO)
Türkiyə Parlamenti beynəlxalq hüququn müdafiəçisi kimi çıxış etdi
Rusiya ilə Dağlıq Qarabağ üzrə Monitorinq Mərkəzinin detalları müzakirə olunur - Hulusi Akar
Türkiyə koronavirusa qarşı tədbirləri sərtləşdirir
OPEK neft hasilatının səviyyəsinə dair qərarı 2021-ci il 1 dekabra qədər təxirə saldı
Bir sıra hökumət başçıları Baş nazir Əli Əsədovu doğum günü münasibətilə təbrik edib
Nazirlik qazi Kənanı himayəsinə götürdü, anasını isə işlə təmin etdi (FOTO)
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinə təşəkkür edib
“CIFAL” qrupunun prezidenti Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
Gürcüstanda zəlzələ olub
Ceyhun Bayramov Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Günay Əfəndiyeva ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan plastik istifadəsinin azaldılmasını hədəfləyir
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Sülhməramlı kontingent üçün növbəti maddi-texniki təminat vasitələri Azərbaycana gətirilib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda Rusiyalı həmvətənlərin ictimai təşkilatlarını Əlaqələndirmə Şurası Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
Mingəçevir Dövlət Universitetində tələbələrlə silsilə görüşlər keçirilib (FOTO)
Türkiyəli deputat Şamil Ayrım Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Deputatlar bələdiyyələrdə yaradılmış gender əsaslı komissiyalar üçün seminar-təlimlərdə iştirak ediblər
Distant təhsilin müddəti uzadıldı - QƏRAR
Türkiyəli minaaxtaranlar işğaldan azad edilmiş Azərbaycan torpaqlarında əməliyyatlara başlayıb
28 obyektdə zəruri qayda və tələblərin pozulduğu müəyyən olunub
Yetkinlik yaşına çatmayanların işləri və hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyanın yeni tərkibi təsdiqlənib
Ceyhun Bayramov moldovalı həmkarı ilə telefonla danışıb
Türkmən Həkimləri Dərnəyinin sədri Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
18 rayonda şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə yeni evlər verildi (FOTO)
Yerevanda etiraz aksiyasında iştirak edənlər hücuma məruz qalıb (FOTO)
Yüklərin Azərbaycandan daşınması artıq yeni mərhələnin başlanmasının işarəsidir - Deputat
25 minə yaxın şagird məktəbdənkənar fəaliyyət üzrə onlayn dərslərdə iştirak edib
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi artıb
Paşinyan Putinlə görüşə nail ola bilmədi - Səfər ləğv edildi
Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinə yeni rəis təyin edildi
Azərbaycanda 2 981 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 226 nəfər sağalıb, 31 nəfər vəfat edib
FHN-in Laçında yerləşəcək binasının lövhəsi hazırdır
Dekabrın 1-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Prezidentə yazırlar: Siz bu xalqın inamını özünə qaytardınız, onu bir yumruq kimi birləşdirdiniz
“Bərdə” gəmi-bərəsi təmirdən sonra istifadəyə verilib
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyətə müraciət edib
Bütün xəbərlər