Bakı.Trend:
Dünya Bankı Azərbaycanın qazpaylayıcı şəbəkəsində metan emissiyalarının azaldılmasına yönəlmiş layihənin təsdiq edilmə tarixini təxirə salıb.
Bankın rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, "Azerigas Gas Leak Detection and Repair Facility" layihəsinin təsdiqi əvvəlcədən planlaşdırılan 28 iyul əvəzinə avqustun 6-na ertələnib. Layihə üzrə nəzərdə tutulan maliyyələşmənin həcmi 15 milyon ABŞ dolları təşkil edir.
Layihənin məqsədi “Azəriqaz”ın idarə etdiyi qazpaylayıcı şəbəkədə sızma nəticəsində yaranan metan emissiyalarını azaltmaq və şirkətin aktivlərinin idarə edilməsi potensialını gücləndirməkdir.
Bankda bildirilib ki, layihə qrant alan tərəf tərəfindən həyata keçiriləcək maliyyə mexanizminin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu mexanizm "Azəriqaz" qazpaylayıcı sistemində qaz sızmalarının aşkarlanması və aradan qaldırılması (LDAR) işlərinin maliyyələşdirilməsinə xidmət edəcək.
Layihə “Azəriqaz” qazpaylayıcı sistemində qaz sızmalarının aşkar edilməsi və təmiri üçün alıcı tərəfindən idarə olunan maliyyə mexanizminin yaradılmasını nəzərdə tutur. Mexanizm Məşəldə Yanma və Metanın Azaldılması üzrə Qlobal Tərəfdaşlığın (GFMR) trast fondunun ilkin qrantı ilə işə salınacaq. SOCAR qrant alan və qrant hesabı sahibi kimi çıxış edəcək, “Azəriqaz” isə layihənin gündəlik icrasına və idarə olunmasına cavabdeh olan yeganə benefisiar və icraçı qurum kimi fəaliyyət göstərəcək. Metan emissiyalarının mərhələli şəkildə azaldılmasına yönəlmiş razılaşdırılmış sızmaların aşkar edilməsi və təmiri fəaliyyətləri üçün SOCAR-dan “Azəriqaz”a vəsait yenidən ayrılacaq.
Dünya Bankının məlumatına əsasən, layihə "Azəriqaz"ın Bakıda qaz sızmalarının baza səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi üzrə pilot proqramı çərçivəsində əldə etdiyi təcrübəyə əsaslanacaq.
"Qaz sızmalarının aradan qaldırılması üzrə işlər əvvəlcədən razılaşdırılmış seçim meyarlarına uyğun olaraq "Azəriqaz" tərəfindən təklif ediləcək və icra olunacaq. Təklif olunan tədbirlər xərclər, mürəkkəblik dərəcəsi, səmərəlilik və digər müvafiq meyarlar üzrə prioritetləşdiriləcək ki, qoyulan hər bir ABŞ dollarına maksimum emissiya azaldılması təmin olunsun. Uzunmüddətli effekt əldə etmək məqsədilə təklif olunan maliyyə mexanizminin əsas elementlərindən biri qaz sızmaları aradan qaldırıldıqdan sonra əldə olunan qaz qənaətindən yaranan maliyyə faydasının böyük hissəsinin yenidən həmin mexanizmə yönəldilməsi olacaq. Bu isə gələcəkdə "Azəriqaz"ın aktivlərinin gələcəkdə modernləşdirilməsi üçün əlavə kapitalın cəlb edilməsinə imkan yaradacaq", – deyə bankdan bildirilib.
Bundan əvvəl Azərbaycanın neft-qaz sektorundakı mənbə Trend-ə bildirmişdi ki, ölkə energetika sektorunun bütün dəyər zənciri boyunca metan emissiyalarının azaldılmasına yönəlmiş bir sıra təşəbbüsləri həyata keçirir.
"Methane AI platformasının metan emissiyalarının rəqəmsal idarə olunması üçün tətbiqi, Azərbaycanın emissiyaların monitorinqi, hesabatlılığı və şəffaflığının artırılması məqsədilə OGMP 2.0 təşəbbüsünə qoşulması bu səylərin tərkib hissəsidir. Digər layihələr sırasında qaz sızmalarının aşkarlanması və aradan qaldırılması proqramı (LDAR), "TotalEnergies" ilə birgə həyata keçirilən pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə metan emissiyalarının qiymətləndirilməsi layihəsi, "Oil and Gas Climate Initiative" (OGCI) çərçivəsində "GHGSat" peyk texnologiyaları vasitəsilə metan emissiyalarının monitorinqi, eləcə də bp ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilən "Advancing Global Methane Reductions" (AGMR) təşəbbüsü də yer alır", – deyə mənbə bildirib.
Bundan başqa, Avropa Komissiyasının Enerji üzrə Baş Direktorluğunun baş direktoru Kristina Lobillo Borrero Trend-ə eksklüziv müsahibəsində metan emissiyalarının azaldılmasının əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb.
"Azərbaycan Qlobal Metan Andına qoşulub və SOCAR 2024-cü ildən bəri Neft və Qaz Metan Tərəfdaşlığı 2.0 proqramının iştirakçısı olub. Bu, emissiyaların ölçülməsi, hesabat verilməsi və yoxlanılması, sızmaların aşkarlanması və aradan qaldırılması, həmçinin müntəzəm məşəl yandırılması və qaz emissiyalarının azaldılması sahələrində praktik əməkdaşlıq üçün möhkəm təməl yaradır. Bu, yalnız iqlim siyasəti ilə bağlı deyil. Bu, həm də səmərəliliyin artırılması, itkilərin azaldılması və neft-qaz sektorunun modernləşdirilməsi məsələsidir",-deyə o bildirib.
