Bakı. Trend:
2026-cı ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda istehlak qiymətləri indeksi (inflyasiya) ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,6 faiz artıb.
Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata əsasən, bu göstərici 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında qeydə alınan 5,7 faizlik inflyasiya səviyyəsindən 0,1 faiz bəndi aşağıdır.
Beləliklə, oktyabr ayının yekunlarına əsasən, ölkədə illik inflyasiyanın artım tempində cüzi zəifləmə müşahidə olunub.
İstehlak qiymətləri indeksinin 5,6 faiz artması o deməkdir ki, 2026-cı ilin ilk 10 ayında istehlak bazarında qiymətlər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə orta hesabla 5,6 faiz yüksəlib.
Beynəlxalq maliyyə qrupu "ING Group"un noyabrın 10-na olan proqnozlarına görə, inflyasiyanın 2026-cı ilin üçüncü və dördüncü rüblərində illik ifadədə 5,7 faiz səviyyəsində olacağı gözlənilir. Təşkilat 2026-cı il üzrə orta illik inflyasiyanı da 5,7 faiz səviyyəsində qiymətləndirir.
Proqnozlara əsasən, 2027-ci ildə inflyasiyanın tədricən zəifləməsi gözlənilir. Belə ki, həmin ilin birinci və ikinci rüblərində illik inflyasiyanın 5,5 faiz, üçüncü və dördüncü rüblərində isə 5,4 faiz təşkil edəcəyi ehtimal olunur. Nəticədə 2027-ci il üzrə orta illik inflyasiyanın 5,6 faiz olacağı proqnozlaşdırılır.
Bununla belə, "ING Group" 2028-ci ildə inflyasiyanın yenidən yüksələrək 6 faizə çatacağını gözləyir.
Mərkəzi Bankın inflyasiya proqnozu necədir?
Azərbaycan Mərkəzi Bankı da ortamüddətli dövrdə inflyasiyanın hədəf diapazonunda qalacağını proqnozlaşdırır.
Mərkəzi Bankın oktyabr proqnozlarına əsasən, baza ssenarisi üzrə illik inflyasiyanın həm 2026-cı ilin, həm də 2027-ci ilin sonunda 5,9 faiz olacağı gözlənilir. İyul proqnozu ilə müqayisədə 2026-cı il üzrə inflyasiya gözləntisi 0,2 faiz bəndi aşağı, 2027-ci il üzrə isə 0,1 faiz bəndi yuxarı dəyişdirilib.
Qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın baza ssenarisi dövlət tərəfindən tənzimlənən qiymət və tariflərin sabit qalmasını nəzərdə tutur.
Tənzimləyici qurumun qiymətləndirməsinə görə, inflyasiya ilə bağlı əsas risklər beynəlxalq iqtisadi mühitdən qaynaqlanır. Qlobal geosiyasi qeyri-müəyyənlik şəraitində enerji və ərzaq qiymətlərinin yüksəlməsi, eləcə də bu bahalaşmanın Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşları vasitəsilə daxili bazara ötürülməsi inflyasiya üçün əhəmiyyətli risk olaraq qalır.
Mərkəzi Bank hesab edir ki, xarici qiymət dəyişikliklərinin ölkə iqtisadiyyatına təsirinin miqyası digər amillərlə yanaşı, manatın nominal effektiv məzənnəsinin dinamikasından da asılı olacaq. Növbəti dövrdə inflyasiya proqnozlarının yenilənməsi əsasən qeyd olunan risklərin nə dərəcədə reallaşmasından asılı olacaq.
Eyni zamanda, mövcud fiskal və pul siyasəti şəraitində daxili tələbin inflyasiya təzyiqlərini əhəmiyyətli dərəcədə artıracağı gözlənilmir.
Ərzaq məhsulları üzrə qiymət artımı daha yüksəkdir
Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı ilin sentyabrında 12 aylıq inflyasiya 5,5 faiz təşkil edib. Bu, avqust ayı ilə müqayisədə 0,2 faiz bəndi aşağıdır.
İllik qiymət artımının strukturuna nəzər saldıqda ən yüksək göstəricinin qida məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları qrupunda qeydə alındığı görünür. Belə ki, bu məhsullar üzrə illik inflyasiya 6,9 faiz təşkil edib.
Ödənişli xidmətlərin qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,1 faiz, qeyri-qida məhsullarının qiymətləri isə 3,6 faiz artıb. İllik baza inflyasiya 4,9 faiz səviyyəsində qeydə alınıb.
Beləliklə, sentyabr ayında ümumi inflyasiyanın 5,5 faiz olmasına baxmayaraq, ərzaq məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları üzrə qiymət artımı ümumi göstəricidən daha yüksək olub.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının inflyasiya üzrə hədəf diapazonu 4±2 faiz, yəni 2-6 faiz təşkil edir. Mövcud göstəricilər illik inflyasiyanın bu diapazonda olduğunu göstərir. "ING Group"un proqnozlarında da yaxın iki il ərzində inflyasiyanın əsasən bu həddə yaxın səviyyələrdə qalacağı, 2028-ci ildə isə 6 faizə yüksələ biləcəyi ehtimal olunur.
