Azərbaycanlıları döyərək zorla evlərindən çıxardılar - 1988-ci il hadisələrinin canlı şahidi erməni cinayətkarlığından danışır

Azərbaycanlıları döyərək zorla evlərindən çıxardılar - 1988-ci il hadisələrinin canlı şahidi erməni cinayətkarlığından danışır

Bakı. Ceyhun Ələkbərov - Trend:

20-ci əsrdə Ermənistandan azərbaycanlıların sayca 3-cü, 1988-89-cu illər deportasiyası nəticəsində 220 mindən artıq azərbaycanlı erməni vəhşiliyinə tab gətirə bilmədiyindən doğma yurd-yuvalarını tərk edib. Bundan sonra ermənilər Qərbi Azərbaycandan azərbaycanlıların izini itirmək məqsədilə buradakı qəbiristanlıqları, tariхi mədəni abidələri, dini müəssisələri, məktəb, хəstəхana və digər binaları darmadağın edib. Təkcə 1988-ci ildən sonra Qərbi Azərbaycanda ermənilər azərbaycanlılara məхsus 2000-dən artıq qəbiristanlıq dağıdıb.

Həmin hadisələrə şahidlik edən 1948-ci il təvəllüdlü Məmmədov Əli Əbdüləzim oğlu Trend-ə bu tarixdə azərbaycanlıların başına gətirilən dəhşətlərdən danışdı. Çəmbərək rayonunun Göyçə mahalının Ağbulaq kənd sakini olmuş Əli Məmmədov kənd məktəbində riyaziyyat müəllimi olub. Onun sözlərinə görə, deportasiya vaxtı kənd camaatı böyük şiddətlə üzləşərək zorla evlərindən çıxarılıb:

"Çəmbərəyin digər kəndlərində prosesə üç ay əvvəl başlanmışdı. Həmin kəndlərdə olduğu kimi, bizə də öncədən xəbərdarlıq olunmuşdu ki, deportasiya ediləcəksiniz. Bununla bağlı hətta 5-6 min əlisilahlı şəxs kəndlərə yerləşdirilmişdi. Mərkəzi televiziya və İrəvan televiziyası elan etdi ki, azərbaycanlılar Ermənistandan çıxarılmalıdır. 1988-ci il noyabr ayının 26-da səhər-səhər işdə bizə deyildi ki, bir-iki günə digər kəndlərdə baş verənlər sizin də başınıza gələcək. Beləliklə, artıq noyabrın 28-i həmin hadisələr bizim kəndə də yaşandı və əlisilahlı şəxslər insanları öz evlərindən məcbur şəkildə çıxarmağa başladılar. Doğma elini, isti evini tərk etmək istəməyənlərə qarşı zorakılıq tətbiq olundu. Onları döyərək zorla evlərindən çıxarırdılar. Bir anın içində evlərə basqın edən silahlı şəxslər uşaq, qoca demədən hər kəsi ev-eşiyindən didərgin etdilər. Bişməmiş yeməklərimiz belə ocağın üzərində qaldı".

Əsasən 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Ermənistanın azərbaycanlılar yaşayan kəndlərinin əhalisini sıxışdırması, kəndlərə ərzaq göndərilməməsi, elektrik xətlərinin kəsilməsi və silahlı basqınlar edilməsi nəticəsində Ermənistanı tərk edən ailələrə yollarda divan tutulmuş, əmlakları qarət edilmiş, özləri isə qətlə yetirilmişlər.

Ə.Məmmədov deyir ki, Ermənistanda milli zəmində baş verən cinayətlərin əksəriyyəti əsasən azərbaycanlı əhalinin öz yaşayış məntəqələrini tərk etməyə məcbur olduqları vaxt baş vermişdi:

"Məcbur şəkildə uşaqları da götürüb soyuq havada çətin yolları, dağları aşaraq Gədəbəyin İvanovka kəndinə gəldik. Həmin ərəfədə demək olar ki, bütün kənd Gədəbəyə axın etməyə başlamışdı. Gədəbəydə olduğumuz müddətdə yenidən Göyçə mahalına qayıtmağa cəhd etdim. Ən azından orada qalan mal-qaranı, şəxsi sənədləri almaq üçün tanıdığım yollarla gizlicə evimə getdim. Ancaq ora çatdıqda gördüm ki, evim artıq erməni qəsbkarları tərəfindən zəbt olunub, bütün əmlak və mal-qaramızdan öz malları kimi istifadə edirlər. Evdə olan adamlardan sənədlərimi, mal-qaramı tələb etdim, əvəzində isə rədd cavabı aldım".

1988-ci ildə Qərbi Azərbaycan ərazisində 261 azərbaycanlı kənd və qəsəbəsi boşaldılıb ki, onlardan da xalis azərbaycanlılar yaşayan kənd və qəsəbələrin sayı 172-si, azərbaycanlılarla başqa millətlərin yanaşı yaşadığı qarışıq kənd və qəsəbələrin sayı isə 89-dur.

Bundan başqa, daha 6 şəhərdə digər millətlərlə yanaşı, azərbaycanlılar da yaşamışlar. Bu yaşayış məntəqələrində isə soydaşlarımızın sayı 49 min 928 ailədə 250 min nəfər olub. Bu yaşayış məntəqələrinin adı və bu məntəqələrin demoqrafik göstəriciləri indiyə kimi heç bir mənbədə tam şəkildə verilməyib.

Əli Məmmədov deyir: "Gədəbəyə qayıtmağın mümkünsüz olduğunu başa düşdüyümdən yaxında yerləşən digər kəndə getdim, ora tam boşaldılmamışdı, bir neçə azərbaycanlı hələ də orada yaşayırdı. Bir müddət o kənddə qaldım və az sonra xəbər aldıq ki, burada da eyni proses baş verəcək. Buna görə də bir maşın tapıb bir neçə kənd sakini ilə yenidən Gədəbəyə yola düşdük. Bir müddət ailəmlə İvanovkada qaldıqdan sonra Gəncəyə köçdük".

Müvafiq sənədlər və şahidlərin verdikləri ifadələr əsasında 1990-cı ildə Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyətində tərtib edilmiş siyahıya əsasən, 1988-1990-cı illər ərzində Ermənistanda 216 nəfər azərbaycanlı vəhşicəsinə qətlə yetirilmiş və ya millətlərarası münaqişə zəminində baş vermiş hadisələr nəticəsində həlak olmuşdur. Həmin siyahıya əsasən, 52 nəfər aldığı xəsarət nəticəsində ölmüş, 34 nəfər işgəncə ilə öldürülmüş, 20 nəfər odlu silahla qətlə yetirilmiş, 15 nəfər yandırılmış, 8 nəfər maşınla vurulmuş, 9 nəfər yollarda qəzaya uğradılmış, 7 nəfər həkim qəsdi nəticəsində, 9 nəfər dəhşətli hisslərdən keçirdiyi infarkt nəticəsində ölmüş, 2 nəfər intihar etmiş, bir nəfər asılmış, 2 nəfər maşın partladılması nəticəsində, bir nəfəri elektrik cərəyanı ilə, bir nəfəri suda boğub öldürmüşdülər, 6 nəfər itkin düşmüş, 20 nəfər xəstəxanadan yoxa çıxmış, 48 nəfər isə dağlarda borana düşüb həlak olmuşlar.

1988-ci ilin noyabr ayının sonları Ermənistanda azərbaycanlıların sonuncu deportasiyasının son mərhələsi idi. Amasiya rayonunda blokada şəraitində qalan 10 min nəfərdən artıq azərbaycanlı əhali istisna olmaqla, Ermənistanda demək olar ki, azərbaycanlı qalmamışdı. Ermənilər tariхən azərbaycanlılara, türklərə qənim kəsildikləri halda bu faktlar gizlədilib, dünya ictimaiyyəti isə bu məsələlərə diqqətsizlik göstərib.

Milli Məclisdə Kanada parlamentarisinin addımı pislənildi
Milli Məclisdə Kanada parlamentarisinin addımı pislənildi
Ermənistan snayper tüfəngləri ilə atəşkəsi pozub
Ermənistan snayper tüfəngləri ilə atəşkəsi pozub
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 23 dəfə pozub
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 23 dəfə pozub
Loading Bars
Xəbər lenti
Tibb işçiləri üçün “MD Reference” adlı mobil tədbiq istifadəyə verilir
Dini qurumlara maliyyə yardımı ayrıldı - SƏRƏNCAM
ABŞ Konqresinin üzvü Azərbaycanın Respublika Günü ilə bağlı bəyanat verib
Dövlət orqanlarında vakant inzibati vəzifələrin tutulması üçün ümumi müsahibə elan edilib
Azərbaycanda daha bir kənd koronavirusa görə xüsusi nəzarətə götürüldü (FOTO)
Formula 1-in 2020-ci il mövsümünün ilk 8 mərhələsinin təqvimi açıqlanıb
Masallı rayon prokuroru vəzifəsindən azad edildi
Bəhruz Quliyev: Ölkəmiz istənilən fors-major hallardan minimum itkilərlə çıxmaq gücündə və zəmindədir
Pandemiya vəziyyəti hələ də davam etdiyindən virusla mübarizə hər kəsin gündəlik həyat tərzinə çevrilməlidir - Sədaqət Vəliyeva
Özündə və ya ailə üzvlərində koronavirusun olmasını gizlədən abituriyentlərin imtahan nəticələri ləğv edilə bilər
Bakıda məktəb direktoruna cinayət işi açıldı
“Türk Hava Yolları” beynəlxalq reysləri bərpa edir
Bir sıra dövlət müəssisələrinin maliyyə vəziyyəti ürəkaçan deyil - Samir Şərifov
Koronavirusa qəsdən yoluxdurmanın üsulu tapılıb
Karantin rejiminin iqtisadiyyata mənfi təsirləri qaçılmaz idi - Samir Şərifov
Rusiyada 5 rahibə koronavirusun qurbanı olub
Samir Şərifov: Hazırda dövlət büdcəsinin icrası ilə bağlı hər hansı bir problem yoxdur
Tahir Mirkişili: Ötən il iqtisadiyyatı idarəetmə mexanizmində köklü struktur və kadr dəyişiklikləri aparılıb
Aİ xaricdə hərbi əməliyyatların maliyyələşdirilməsi üçün fond yaradacaq
Samir Şərifov: Neft sektorundan asılılığımızın azaldılması istiqamətində əməli tədbirlər görülməkdədir
AzMİU və Poltava Milli Texniki Universitetinin birgə konfransı yekunlaşıb (FOTO)
ABŞ-da naməlum şəxs avtomobili polislərin üzərinə sürüb
Paytaxtı içməli su ilə təmin edən anbar və nasosxanalar necə təmizlənir? (FOTO)
Salyanda avtomobil yolu yenidən qurulur (FOTO)
İranda daha 64 nәfәr koronavirusdan ölüb
Azərbaycanda uçuşlar bərpa edilir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
Sevinc Hüseynova: Koronavirus pandemiyası ilə mübarizədə müsbət nəticələrin əldə olunması vətəndaşların davranışlarından da çox asılıdır
Bərdədə anası və bacısını qətlə yetirən şəxs saxlanıldı
Prezidentə yazırlar: Siz xalqa arxa-dayaq olduğunuz kimi, xalq da hər zaman Sizinlədir
Beynəlxalq Bank İnnovasiya Mərkəzi yaradır
Bakıda "Mall"arın yeni iş qaydası: Bu şəxslərin girişi qadağandır
İxtisarlala bağlı xəbərlər həqiqəti əks etdirmir - Mədəniyyət Nazirliyindən AÇIQLAMA
AQTA-nın növbəti laboratoriyası milli və beynəlxalq akkreditasiyadan keçdi (FOTO)
Baş Prokurorluq daha bir şirkət rəhbərinin korrupsiya əməllərini ifşa etdi
Sabah 38 dərəcəyə qədər isti olacaq
İstanbul polisi xüsusi əməliyyat keçirdi
Rabitəbankın aktivləri 1 milyard manata yaxınlaşır(FOTO)
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum oldu
İşəgötürənlər üçün yeni tələblər təsdiq edildi: Qaydaları pozanlar cərimələnəcək
Ünvanlı sosial yardımın verilmə müddəti 1 ilə endirildi
Gürcüstanda virusa yoluxanların sayı 796 nəfərə çatıb
Milli Məclis maska taxmamağa görə cərimələri son oxunuşda təsdiq etdi - MƏBLƏĞLƏR
Vitse spiker: Azərbaycanda şəhid və qazi ailələrinə dövlətin və Prezidentin xüsusi qayğısı var
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 5 mini keçib
Sumqayıtda müasir işıqlandırma sistemlərinin quraşdırılmasına 6 milyon manat ayrılıb
Milli Məclisdə Kanada parlamentarisinin addımı pislənildi
Ermənistanda bir gündə 500-dən çox yoluxma qeydə alındı
Delta Group C.O. şirkəti aztəminatlı ailələrə yardım edib (FOTO)
“Sabahın Sahibkarları”na Ziraat Bank dəstəyi davam edir (FOTO)
Azərbaycan Qazaxıstana alüminium profil ixracına başladı (FOTO)
“Boeing” “Embraer”i məhkəməyə verdi
Masallıda 17 ilanın öldürüldüyü ev nəzarətə götürüldü - İcra Hakimiyyəti
BŞTİ-də vətəndaşların qəbulu iyunun 15-dək dayandırılır
Azərbaycan XİN İtaliyanı təbrik etdi
Alma, şaftalı və nektarində xəstəliklər aşkarlandı (FOTO)
Astarada çətənə bitkiləri yetişdirən şəxs saxlanıldı
Yerə daha bir asteroid yaxınlaşır
Xalçaçılıq üçün yararlı yun növlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı tədqiqat aparılıb (FOTO)
Bakıda internet klubda karantin qaydalarını pozan 25 nəfər cərimələndi
AMEA işçiləri üçün “günaşırı” iş sisteminin tətbiqinə başlanılıb (ÖZƏL)
9 işəgötürən barədə hüquq-mühafizə orqanları araşdırma aparır
Bakıda iri ticarət mərkəzlərindən spirtli içkilər oğurlayan şəxs yaxalandı
Azərbaycanda Mərakeş çəyirtkələrinin qışlaq yerləri - Ceyrançöl, Haramı və...
Gənc oğlan küçədə bıçaqlandı
"LADA" su kanalına aşdı - Sürücü öldü
İyunun 2-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Keçmiş məhkum küçədə qadına hücum etdi
Ermənistan snayper tüfəngləri ilə atəşkəsi pozub
Paytaxtda küçədə narkotik satan şəxs yaxalandı
Bakıda zəncirvari qəza tıxaca səbəb oldu
Deputatlar bu gün üç mühüm məsələ üçün toplaşır
Bakıda "VAZ" yanıb
Azərbaycan şirkətləri Ukraynada karbohidrogen yataqlarının işlənməsində iştirak edə bilər
"Kolizey" yenidən ziyarətçiləri qəbul etməyə başladı
Ismayıllıda itkin düşən şəxsin axtarışları başa çatıb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Roman Abramoviç İsraildə ən bahalı villanı alıb
Tramp ABŞ-dakı iğtişaşları daxili terror aktları adlandırıb
Türkiyədə jandarma avtomobili uçuruma düşdü, ölənlər var
Kamçatka sahillərində 5.0 bal gücündə zəlzələ baş verib
Tunis sərhədlərini iyunun 27-də açır
ABŞ-da təyyarə qəzaya uğrayıb, ölənlər var
Şəmkirdə 120 mm-lik top mərmisi aşkarlanıb (FOTO)
Futbol üzrə İtaliya çempionatında qalan matçların təqvimi açıqlanıb
Nyu-Yorkda komendant saatı elan edilir
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın vaxtında gördüyü tədbirlər sayəsində biz minimum itki vermişik
Yevlaxda Beynəlxalq Uşaq Günü münasibətilə aksiya keçirilib (FOTO)
Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 2 624 nəfərə çatıb
ÜST: Dünyada sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 123 min artıb
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Şamaxıda "UAZ" yanıb
Arzu Nağıyev: Keçirilən aksiyalar Birləşmiş Ştatların gələcəyi üçün təhdid yaradır (VİDEO)
Azərbaycan Prezidenti: Bizim borcgötürmə ilə bağlı strategiyamız çox mühafizəkardır və bu, bizə öz milli valyutamızda borc götürməyə imkan verəcəkdir
UNEC-də ciddi struktur dəyişiklikləri edilib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan 30 ölkəyə dəstək verib
Prezident İlham Əliyev: Ehtiyatları qorumaq və artırmaq bizim başlıca iqtisadi hədəfimiz olub
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 129 minə yaxınlaşır
Prezident İlham Əliyevə Respublika Günü münasibətilə təbriklər gəlməkdə davam edir
"Qarabağ" məşqləri bərpa etdi (FOTO)
AFFA I Divizion və Gənclər Liqası ilə bağlı qərarını açıqlayıb
Şəkinin mərkəzində tutulan ayı volyerdə müşahidə altındadır
Bütün xəbərlər