Azərbaycanlıları döyərək zorla evlərindən çıxardılar - 1988-ci il hadisələrinin canlı şahidi erməni cinayətkarlığından danışır

Azərbaycanlıları döyərək zorla evlərindən çıxardılar - 1988-ci il hadisələrinin canlı şahidi erməni cinayətkarlığından danışır

Bakı. Ceyhun Ələkbərov - Trend:

20-ci əsrdə Ermənistandan azərbaycanlıların sayca 3-cü, 1988-89-cu illər deportasiyası nəticəsində 220 mindən artıq azərbaycanlı erməni vəhşiliyinə tab gətirə bilmədiyindən doğma yurd-yuvalarını tərk edib. Bundan sonra ermənilər Qərbi Azərbaycandan azərbaycanlıların izini itirmək məqsədilə buradakı qəbiristanlıqları, tariхi mədəni abidələri, dini müəssisələri, məktəb, хəstəхana və digər binaları darmadağın edib. Təkcə 1988-ci ildən sonra Qərbi Azərbaycanda ermənilər azərbaycanlılara məхsus 2000-dən artıq qəbiristanlıq dağıdıb.

Həmin hadisələrə şahidlik edən 1948-ci il təvəllüdlü Məmmədov Əli Əbdüləzim oğlu Trend-ə bu tarixdə azərbaycanlıların başına gətirilən dəhşətlərdən danışdı. Çəmbərək rayonunun Göyçə mahalının Ağbulaq kənd sakini olmuş Əli Məmmədov kənd məktəbində riyaziyyat müəllimi olub. Onun sözlərinə görə, deportasiya vaxtı kənd camaatı böyük şiddətlə üzləşərək zorla evlərindən çıxarılıb:

"Çəmbərəyin digər kəndlərində prosesə üç ay əvvəl başlanmışdı. Həmin kəndlərdə olduğu kimi, bizə də öncədən xəbərdarlıq olunmuşdu ki, deportasiya ediləcəksiniz. Bununla bağlı hətta 5-6 min əlisilahlı şəxs kəndlərə yerləşdirilmişdi. Mərkəzi televiziya və İrəvan televiziyası elan etdi ki, azərbaycanlılar Ermənistandan çıxarılmalıdır. 1988-ci il noyabr ayının 26-da səhər-səhər işdə bizə deyildi ki, bir-iki günə digər kəndlərdə baş verənlər sizin də başınıza gələcək. Beləliklə, artıq noyabrın 28-i həmin hadisələr bizim kəndə də yaşandı və əlisilahlı şəxslər insanları öz evlərindən məcbur şəkildə çıxarmağa başladılar. Doğma elini, isti evini tərk etmək istəməyənlərə qarşı zorakılıq tətbiq olundu. Onları döyərək zorla evlərindən çıxarırdılar. Bir anın içində evlərə basqın edən silahlı şəxslər uşaq, qoca demədən hər kəsi ev-eşiyindən didərgin etdilər. Bişməmiş yeməklərimiz belə ocağın üzərində qaldı".

Əsasən 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Ermənistanın azərbaycanlılar yaşayan kəndlərinin əhalisini sıxışdırması, kəndlərə ərzaq göndərilməməsi, elektrik xətlərinin kəsilməsi və silahlı basqınlar edilməsi nəticəsində Ermənistanı tərk edən ailələrə yollarda divan tutulmuş, əmlakları qarət edilmiş, özləri isə qətlə yetirilmişlər.

Ə.Məmmədov deyir ki, Ermənistanda milli zəmində baş verən cinayətlərin əksəriyyəti əsasən azərbaycanlı əhalinin öz yaşayış məntəqələrini tərk etməyə məcbur olduqları vaxt baş vermişdi:

"Məcbur şəkildə uşaqları da götürüb soyuq havada çətin yolları, dağları aşaraq Gədəbəyin İvanovka kəndinə gəldik. Həmin ərəfədə demək olar ki, bütün kənd Gədəbəyə axın etməyə başlamışdı. Gədəbəydə olduğumuz müddətdə yenidən Göyçə mahalına qayıtmağa cəhd etdim. Ən azından orada qalan mal-qaranı, şəxsi sənədləri almaq üçün tanıdığım yollarla gizlicə evimə getdim. Ancaq ora çatdıqda gördüm ki, evim artıq erməni qəsbkarları tərəfindən zəbt olunub, bütün əmlak və mal-qaramızdan öz malları kimi istifadə edirlər. Evdə olan adamlardan sənədlərimi, mal-qaramı tələb etdim, əvəzində isə rədd cavabı aldım".

1988-ci ildə Qərbi Azərbaycan ərazisində 261 azərbaycanlı kənd və qəsəbəsi boşaldılıb ki, onlardan da xalis azərbaycanlılar yaşayan kənd və qəsəbələrin sayı 172-si, azərbaycanlılarla başqa millətlərin yanaşı yaşadığı qarışıq kənd və qəsəbələrin sayı isə 89-dur.

Bundan başqa, daha 6 şəhərdə digər millətlərlə yanaşı, azərbaycanlılar da yaşamışlar. Bu yaşayış məntəqələrində isə soydaşlarımızın sayı 49 min 928 ailədə 250 min nəfər olub. Bu yaşayış məntəqələrinin adı və bu məntəqələrin demoqrafik göstəriciləri indiyə kimi heç bir mənbədə tam şəkildə verilməyib.

Əli Məmmədov deyir: "Gədəbəyə qayıtmağın mümkünsüz olduğunu başa düşdüyümdən yaxında yerləşən digər kəndə getdim, ora tam boşaldılmamışdı, bir neçə azərbaycanlı hələ də orada yaşayırdı. Bir müddət o kənddə qaldım və az sonra xəbər aldıq ki, burada da eyni proses baş verəcək. Buna görə də bir maşın tapıb bir neçə kənd sakini ilə yenidən Gədəbəyə yola düşdük. Bir müddət ailəmlə İvanovkada qaldıqdan sonra Gəncəyə köçdük".

Müvafiq sənədlər və şahidlərin verdikləri ifadələr əsasında 1990-cı ildə Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyətində tərtib edilmiş siyahıya əsasən, 1988-1990-cı illər ərzində Ermənistanda 216 nəfər azərbaycanlı vəhşicəsinə qətlə yetirilmiş və ya millətlərarası münaqişə zəminində baş vermiş hadisələr nəticəsində həlak olmuşdur. Həmin siyahıya əsasən, 52 nəfər aldığı xəsarət nəticəsində ölmüş, 34 nəfər işgəncə ilə öldürülmüş, 20 nəfər odlu silahla qətlə yetirilmiş, 15 nəfər yandırılmış, 8 nəfər maşınla vurulmuş, 9 nəfər yollarda qəzaya uğradılmış, 7 nəfər həkim qəsdi nəticəsində, 9 nəfər dəhşətli hisslərdən keçirdiyi infarkt nəticəsində ölmüş, 2 nəfər intihar etmiş, bir nəfər asılmış, 2 nəfər maşın partladılması nəticəsində, bir nəfəri elektrik cərəyanı ilə, bir nəfəri suda boğub öldürmüşdülər, 6 nəfər itkin düşmüş, 20 nəfər xəstəxanadan yoxa çıxmış, 48 nəfər isə dağlarda borana düşüb həlak olmuşlar.

1988-ci ilin noyabr ayının sonları Ermənistanda azərbaycanlıların sonuncu deportasiyasının son mərhələsi idi. Amasiya rayonunda blokada şəraitində qalan 10 min nəfərdən artıq azərbaycanlı əhali istisna olmaqla, Ermənistanda demək olar ki, azərbaycanlı qalmamışdı. Ermənilər tariхən azərbaycanlılara, türklərə qənim kəsildikləri halda bu faktlar gizlədilib, dünya ictimaiyyəti isə bu məsələlərə diqqətsizlik göstərib.

Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 96 min nəfəri ötüb
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 96 min nəfəri ötüb
Peru sahillərində 5,5 bal gücündə zəlzələ olub
Peru sahillərində 5,5 bal gücündə zəlzələ olub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri ötüb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri ötüb
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda iki minik avtomobili toqquşub, xəsarət alan var
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 96 min nəfəri ötüb
Peru sahillərində 5,5 bal gücündə zəlzələ olub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri ötüb
Beyrutda baş vermiş partlayış nəticəsində ölənlərin sayı artıb
Tramp "TikTok" və "WeChat"a qarşı tədbirlər haqqında fərman imzalayıb
ÜST: Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 700 min nəfəri ötüb
Fransada bankda bir neçə nəfəri girov götürən şəxs saxlanılıb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Aİ ölkələrinin XİN rəhbərləri Türkiyə ilə ittifaq arasındakı münasibətləri müzakirə edəcəklər
Moskvada koronavirusdan daha 11 nəfər ölüb
Füzulidə top mərmisi aşkarlanıb (FOTO)
ABŞ-ın İran üzrə xüsusi nümayəndəsi Brayan Huk istefaya gedir
Avropa Liqasının bütün 1/4 finalçıları məlum oldu
Cəlilabadda orta məktəbin binası yanıb
Sakit okeanda 5,4 bal gücündə zəlzələ olub
Pandemiya şəraitində Azərbaycanda sosial siyasət - “Hədəf”də TƏHLİL (FOTO)
"Sevilya" və "Bayer" Avropa Liqasının 1/4 finalına vəsiqə qazandılar
Beyrutda partlayış baş verən limanın administrasiyasının 16 məmuru saxlanılıb
Batma təhlükəsi ilə üzləşən 6 nəfər xilas olunub
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 220 min nəfəri ötüb
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Ermənistana məxsus növbəti taktiki PUA məhv edilib
Azərbaycanda yeni seysmik stansiyaların quraşdırılması üçün yerlər seçilir
İspaniyada 30 minlik şəhər təcrid edildi
Hikmət Hacıyevin EFE informasiya agentliyinə müsahibəsi bir sıra ölkələrin qəzet və xəbər saytlarında dərc edilib (FOTO)
Rezidenturaya qəbul imtahanının birinci mərhələsinin nəticələri açıqlandı
Ceyhun Bayramov Avropa İttifaqının Azərbaycandakı nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 37 nəfər saxlanılıb
Azərbaycanın QDİƏT PM-dəkı nümayəndə heyəti təsdiqlənib
Finlandiya səyahətlərə yenidən məhdudiyyət qoydu
Polislər dənizdə boğulmaq təhlükəsi ilə üzləşən üç nəfəri xilas edib (FOTO)
Pakistan Prezidenti Dağlıq Qarabağda törədilən soyqırımıdan danışıb
Naxçıvanda keçirilən Azərbaycan-Türkiyə birgə genişmiqyaslı təlimləri davam edir (FOTO/VİDEO)
Salyanda “Tut ağacı” kafesinin gizli fəaliyyət göstərdiyi aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Beynəlxalq axtarışda olan şəxs Gürcüstandan Azərbaycana ekstradisiya ediləcək
İki brend bir arada - BirKart Umico kartını qarşılayın!
Bakıda “40 pillə” restoranının qanunsuz faliyyət göstərdiyi məlum olub (FOTO/VİDEO)
“Lavanguardia” qəzeti: Ermənistan başa düşməlidir ki, Azərbaycanın səbri tükənməz deyil
Baş Nazir: Operativ Qərargah yaxın zamanlarda bir sıra yumşalma proseslərinə də hazırlıq işləri görür
Sahil Babayev: Son 20 gün ərzində 250 mənzil vətəndaşlara, şəhid ailələrinə, Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edilib
Cəlilabadda bələdiyyə və meşəlik ərazilərdə baş verən yanğın söndürülüb
Tarixi abidəyə müdaxilənin qarşısı alınıb (FOTO)
Azərbaycan istehsalı olan ikinci tanker inşasının növbəti mərhələsi üçün suya salınıb (FOTO)
Vüqar Rəhimzadə: Neft strategiyasının uğurla reallaşması hədəfləri gerçəkləşdirir
Mikayıl Cabbarov: Yeni proqram çərçivəsində banklar tərəfindən 12,5 milyon manatdan çox kreditlər ayrılıb
Avqustun 7-də dolların manata qarşı məzənnəsi
“AccessBank”da kredit şərtini özün seç!
13 şəhər və rayon üzrə 190 manat birdəfəlik ödəmə bu ay da veriləcək
Prezident İlham Əliyev: Biz hamımız yaxşı başa düşürük ki, insanlar yorulub, karantin rejimi hamımızı yorur
Azərbaycanda daha 144 nəfər koronavirusa yoluxdu, 435 nəfər sağaldı, 3 nəfər öldü
Azərbaycan Prezidenti: Bütün layihələrin icrasında ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etməlidirlər
AQTA Salyan və Sabirabadda monitorinq keçirdi (FOTO)
Monteneqro Azərbaycan üçün sərhədləri açır
Prezident İlham Əliyev bir sıra dövlət şirkətlərini tənqid etdi: Dövlət şirkətləri elə bil ki, sosializm iqtisadi modelində işləyir
Təhsil Nazirliyi: Müəllimlərin işə qəbulu pandemiya şəraiti nəzərə alınmaqla təşkil ediləcək
Sabah Milli Məclisdə 6 məsələ müzakirə ediləcək
Prezident İlham Əliyev: Təmiz işləyin ki, həm vicdanınız rahat olsun, həm də halal pul qazanın
Azərbaycan Prezidenti: İsrafçılığa yol verilir, bəzi hallarda lazım olmayan layihələr icra edilir
Mədəniyyət Nazirliyi ictimaiyyətə müraciət edib
Azərbaycanda daha bir vəzifəli şəxsin qanunsuz əməlləri ifşa edildi
Prezident İlham Əliyev: Əgər dövlət bunu edirsə, onda Dövlət Neft Şirkəti nə ilə məşğuldur
Gədəbəy Kommunal Müəssisələri Kombinatı təkzib yayıb
Prezident İlham Əliyev: Müsbət dinamika indi karantin rejiminin yumşalmasına gətirib çıxarır, ancaq burada da çox ciddi nəzarət mexanizmi olmalıdır
Azərbaycan Prezidenti: Neftin qiyməti hətta 35 dollar səviyyəsində olsa belə, Azərbaycan bütün sosial öhdəlikləri yerinə yetirəcək
Prezident İlham Əliyev: Sizə göstəriş verirəm ki, avqust ayında da onlara 190 manat ödənilsin
Prezident İlham Əliyev: Bizim üçün birinci məsələ insanların həyatı, onların sağlamlığıdır
Tovuzda tütün qurutma müəssisəsi fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
AQTA daha 97 obyektdə nöqsan aşkarladı
Unibank özünüməşğulluq layihəsi çərçivəsində daha bir vətəndaşımıza dəstək oldu (FOTO)
Bakıda parkda baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycanda 850-dən çox orqan transplantasiya əməliyyatı icra edilib
“Qəbələ” daha bir legionerini geri aldı
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində 6 qida dəyər zənciri yaradılacaq
“Aeroflot” Bakıya reyslərin məcburi ləğvi barədə elan verib
Türkiyədə 9 deputat koronavirusa yoluxub
Tovuzda dəymiş ziyanın aradan qaldırılması üçün bir milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM
Daşkəsən dəmir filizi yatağının istismara verilməsi üçün ilkin olaraq üç milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM
İyulda ödənilən sosial müavinət və yardımın həcmi açıqlandı
Hansı şəxslər təhsil almadan peşə təhsili sənədi ala biləcək?
Polşada koronavirusa rekord sayda yoluxma qeydə alınıb
Azərbaycan Beynəlxalq Bankı gənclər üçün təcrübə proqramı elan edib
Gəncədə bir qrup şəhid ailəsi və Qarabağ müharibəsi əlili mənzillərlə təmin olunub (FOTO)
Bakı-Naxçıvan reyslərinə bilet satışı yeni üsulla həyata keçiriləcək
Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vətəndaşları növbəti dəfə video qəbul formatında dinləyib (FOTO)
Kaspersky kiçik və orta sahibkarlığı qorumaq üçün həllər üzərində işləyən startaplar axtarmağa başlayır
Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarlarının hərəkəti 3 ay müddətinə dayandırılacaq
Koronavirusla bağlı yaradılan 814 Çağrı Mərkəzi bu müraciətləri qəbul edir
Vəzifəli şəxs barəsində cinayət işi baxılması üçün məhkəməyə göndərilib - Baş Prokurorluq
Bu gün biz hibrid müharibəsi ilə üz-üzəyik - Hikmət Babaoğlu
DİM: Dövlət qulluğuna imtahan verib nazir müavini vəzifəsinə yüksələn də var
Koronavirusun zəif nöqtəsi aşkar edilib
"Ukrtransnafta" Belarusa nəql olunacaq Azərbaycan neftinin tankerdən boşaldılmasına başlayıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri keçdi
Milli Məclisin bügünkü növbədənkənar iclası başa çatdı
Müdafiə Nazirliyi: Avqustun 9-da keçiriləcək andiçmə mərasimində valideynlərin iştirakı qadağandır
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 18 minə çatır
Əli Hüseynli xüsusi rütbəli şəxslərin məxfiliyi ilə bağlı nazir müavininə sual ünvanlayıb
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 870 mini keçib
Livanlı deputat: Livana maliyyə yardımı göstərməklə Azərbaycan Prezident İlham Əliyevin şəxsində İslam həmrəyliyi nümayiş etdirdi
Bütün xəbərlər