Bakı. Trend:
Qlobal siyasətdə artan təlatümlər və artan iqtisadi çağırışlar fonunda Türk Dövlətləri Təşkilatına daxil olan ölkələr qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsinə diqqət yetirirlər. Bu prosesin mərkəzində son illər təkcə assosiasiyanın təsisçilərindən biri kimi deyil, həm də strateji gündəliyi müəyyən edən platforma kimi fəallıq nümayiş etdirən Azərbaycan dayanır. Son illər göstərdi ki, Bakı getdikcə türk dünyası daxilində iqtisadi, nəqliyyat və siyasi inteqrasiyanın istiqamətlərini müəyyən edən qərarların qəbulu və strateji planlaşdırma mərkəzinə çevrilir.
Prezident İlham Əliyev “Əl-Ərəbiyyə” telekanalına müsahibəsində Bakının türk inteqrasiyası institutunun inkişafı ilə bağlı ilk gündən aydın mövqe tutduğunu vurğulayıb.
"Bu, bir növ ölkələr qrupu, məşvərət qrupu, şura kimi başladı, amma sonra dəyişdi. Təşkilat böyük potensiala malikdir. Bizim Türkiyə ilə indi çox yaxın əlaqələrimiz var. İndi biz prezident Ərdoğanla mənim 2021-ci ildə Şuşada imzaladığımız, bizi hərbi və siyasi müttəfiqlər edən Müttəfiqlik Münasibətləri Bəyannaməsinə əsaslanırıq".
Hüquqi baxımdan bu, təkcə hər iki ölkə üçün deyil, bütün türk dünyası üçün mühüm amildir. Keçən il biz Özbəkistanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə imzaladıq. TDT-in digər üzvləri ilə də strateji tərəfdaşlıq haqqında sazişlər və ya bəyannamələr var”, - deyə dövlət başçısı qeyd edib.
Müntəzəm keçirilən sammitlər və nazirlərin görüşləri birləşən ərazi icmalarının inkişafında Azərbaycanın artan təsirini təsdiqləyir. 2024-cü ildə məhz Şuşada davamlı inkişaf, logistika və iqlim gündəliyinə xüsusi diqqət yetirilən Qarabağ Bəyannaməsi qəbul edildi. 2025-ci ildə oxşar müzakirə Budapeştdə baş tutdu, burada nəqliyyat əlaqəsi və təhlükəsizlik məsələləri ön plana çıxdı.
Sektor görüşləri də əhəmiyyət kəsb edir. Bu ilin may ayında Bakıda TDT ölkələrinin daxili işlər nazirləri keçirilib. Əsas mövzu transmilli təhdidlərə qarşı mübarizə və asayişin möhkəmləndirilməsi olub ki, bu da əməkdaşlığın üfüqlərinin iqtisadiyyat və nəqliyyatdan kənarda genişləndiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, TDT ölkələrini ümumi köklər birləşdirir və bu, təşkilatı unikal edir.
"Digər beynəlxalq təşkilatlara nəzər salsaq, onların heç də hamısını ortaq etnik komponent birləşdirmir. Bəli, biz fərqli xalqlarıq, amma hamımızın ortaq kökləri var, türk etnik qrupuna gedib çıxır. Bundan əlavə, bizdə artan əhali var ki, bu da hər bir ölkə üçün mühüm amildir. Bu, iqtisadi inkişafla dəstəklənəndə üstünlükdür”, - deyə dövlət başçısı vurğulayıb.
Azərbaycanın lider olduğu əsas sahələrdən biri də tranzit marşrutlarının inkişafıdır. Ölkə Mərkəzi Asiyanın Avropa bazarlarına çıxışı üçün əsas mərkəz kimi görünür.
Təkcə son iki onillikdə Azərbaycanda 21 min kilometrdən çox avtomobil yolu, 1500 kilometrdən çox dəmir yolu, yüzlərlə körpü və tunel tikilib və yenidən qurulub. Şimal-Cənub, Orta Dəhliz, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı layihələri ölkəmizin beynəlxalq logistikadakı mövqeyini xeyli gücləndirib.
"Bu gün biz dəhlizlərdən danışanda diqqətdən kənarda qala bilmərik. Bu, mümkün deyil. Bizim ərazilərimizdən, obyektlərimizdən istifadə edilməlidir. Həmçinin, təşkilata üzv olan bütün ölkələrdə siyasi sabitliyin təmin olunması, bütün ölkələr arasında dostluq münasibətlərinin qurulması vacibdir ki, bu da təşkilatı, həqiqətən, unikal edir. Ona görə də biz bunu gücləndirməliyik və bunu konkret layihələr, enerji, nəqliyyat, mədəniyyət layihələri ilə bağlı investisiyalar vasitəsilə həyata keçirməliyik”, - Prezident İlham Əliyev qeyd edib.
Bu məntiqdə Zəngəzur dəhlizinin xüsusi yeri var. Əvvəllər yalnız konsepsiya şəklində mövcud olan şey tədricən maddi infrastruktura çevrilir: Azərbaycan ərazisində dəmir yolu xətti tamamlanmaq üzrədir və 2026-cı ilin yazına kimi onun ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 15 milyon ton yük təşkil edəcək. Bu layihə regionun nəqliyyat əlaqələrini gücləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın etibarlı iqtisadi və enerji sabitliyi mərkəzi kimi rolunu təsdiqləyir.
Növbəti mərhələ Qafqaz Birləşmiş Ərazilərinin 2025-ci ilin payızında Qəbələdə keçiriləcək sammiti olacaq. Burada nəqliyyat inteqrasiyası, gömrük prosedurlarının unifikasiyası və yaşıl maliyyələşdirmənin inkişafı üçün təlimatların müəyyən ediləcəyi gözlənilir.
Dövlət başçısı təşkilatın daha geniş missiyasını açıqladı: “Bizim baxışımız TDT-ni beynəlxalq arenada təkcə daxili problemlərimizlə məşğul olmayacaq, həm də beynəlxalq arenada sabitləşdirici, müsbət rol oynaya biləcək qlobal oyunçuya çevirməkdir. Eyni zamanda, o, qonşularına imkanlar yaradacaq, belə geniş ərazidə heç kimə təhlükə olmayan, əksinə, çoxlarına imkan verən güclü birlik qurmaq mümkün olduğunu nümayiş etdirəcək”, - Prezident İlham Əliyev vurğulayıb.
Azərbaycanın TDT daxilindəki rolu simvolik və ya rəsmi fəaliyyətdən çox-çox kənara çıxır. Ölkə bütün assosiasiyanın strateji gündəliyinin formalaşmasına təsir göstərə bilən əsl təşəbbüslər mərkəzinə çevrilir.Nəqliyyat və enerji infrastrukturu layihələri ölkənin beynəlxalq ticarət və regional sabitlik üçün əsas mərkəz kimi mövqeyini gücləndirir.
Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi Azərbaycana TDT çərçivəsində strateji gündəliyi müəyyən etməyə və türk dünyasını birləşdirən əsas infrastruktur layihələrini irəli sürməyə imkan verir. Dövlət başçısının rəhbərliyi sayəsində assosiasiya region daxilində öz mövqelərini möhkəmləndirməklə yanaşı, beynəlxalq aləmdə nüfuzlu oyunçuya çevrilmək şansı da əldə edir.
Azərbaycan nümayiş etdirir ki, TDT ölkələri ümumi məqsədlər ətrafında birləşdirməyə, iqtisadi inkişafı stimullaşdırmağa və beynəlxalq siyasətdə sabitləşdirici təsir göstərməyə qadir olan nüfuzlu təşkilat kimi qlobal arenaya çıxa bilər. Bakının mövqeyi göstərir ki, türk dünyasının möhkəm birliyi təkcə daxili əməkdaşlıq aləti deyil, həm də bütün regionda qonşular və tərəfdaşlar üçün imkanlar yaratmaq üçün mənbədir.