Bakı. Trend:
Hörmüz boğazı vasitəsilə mayeləşdirilmiş təbii qaz (MTQ) tədarükündə uzunmüddətli fasilələr dünya üzrə MTQ idxalının azalmasına və qaz qiymətlərinin 2028-ci ilədək yüksək səviyyədə qalmasına səbəb ola bilər.
Bu barədə Oksford Enerji Araşdırmaları İnstitutunun (OIES) “Hörmüz boğazında MTQ-ni nə gözləyir? Alternativ ssenarilər” adlı hesabatında bildirilib.
Hesabata əsasən, MTQ təklifinin artırılması imkanları qazın mayeləşdirilməsi güclərinin yüksək yüklənməsi səbəbindən məhduddur. Xüsusilə, ABŞ-də 2026-cı ildə bu göstərici mütəmadi olaraq layihə gücünü ötüb, digər ölkələrdə də istehsal güclərinin yüklənmə səviyyəsi yüksək olaraq qalıb.
Hesabatda qeyd olunub ki, Asiya idxalçıları ilə MTQ partiyaları uğrunda rəqabət fonunda yüksək qiymətlər Avropada qaza tələbatın azalmasına və yeraltı qaz anbarlarına vurulan qazın həcminin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Bu isə xüsusilə ehtiyatların doldurulmasına daha aşağı səviyyədən başlanacağı təqdirdə, 2027–2028-ci illərin qış mövsümünə hazırlığı çətinləşdirə bilər.
Cənubi Asiyada yüksək qiymətlər qaz idxalının azalmasına gətirib çıxara bilər, çünki qaz bir sıra ölkələr üçün həddindən artıq bahalı olacaq. Eyni zamanda, Şimali Asiyanın idxalçıları daha yüksək qiymətlərlə MTQ almaq imkanları sayəsində tədarükün azalmasının nəticələrindən böyük ölçüdə qorunurlar.
“Fasilələrin müddəti və nə vaxt baş verməsi bazar üçün tədarükün ilkin azalma miqyasından daha əhəmiyyətli ola bilər. Xüsusilə, Avropadakı vəziyyət qaz ehtiyatlarının idarə olunması siyasətindən və onların doldurulma müddətindən asılı olacaq.
Bundan əlavə, qiymətlərə həssas inkişaf etməkdə olan bazarların digər yanacaq növlərinə keçmək və ya qaz istehlakını azaltmaq imkanları qlobal bazarın tədarük fasilələrinin nəticələrini nə dərəcədə yumşalda biləcəyini müəyyən edəcək”, - hesabatda bildirilib.
Tədqiqatda vurğulanıb ki, bazar üçün nəticələr MTQ tədarükündə fasilələrin müddətindən asılı olacaq. Fasilələrin bir neçə aydan sonra başa çatması ilə tədarükün uzun müddət pozulması ssenarisi fərqli nəticələrə səbəb olacaq.
“Hər iki halda qiymətlər ilkin mərhələdə kəskin arta bilsə də, yalnız uzunmüddətli fasilələr onların 2028-ci ilədək yüksək səviyyədə qalmasına səbəb ola bilər”, - hesabatda qeyd olunub.
