"Nabukko" tələssə yaxşıdır – Trend Capital -ın icmalçısı

"Nabukko" tələssə yaxşıdır – Trend Capital -ın icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 26 sentyabr/ Trend müxbir S.Əliyev/ 2013 - cü ildən Avropanın Rusiya qazının idxalından asılılığını azaltmaq üçün nəzərdə tutulan "Nabukko" qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi ən yaxın perspektivdə daha dəqiq konturlar əldə edə bilər.

Bu layihənin perspektivsizliyi, realizəsinin çətinliyi, "Nabukko" ilə qazın ixracı mənbələrinin olmaması bəyanatları onun həyata keçirilməsinin mümkünlüyünə inama keçir. Belə ki, bu qaz kəmərinin başlayacağı ölkənin - Türkiyənin Prezidenti Abdullah Gül layihənin realizəsi reallığını bəyan edib.

Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edirlər ki, "Nabukko" layihəsinin realizəsinin yubadılması ilə onun dəyəri artır. Bu gün siyasi, iqtisadi və maliyyə məsələlərinin həllinin axtarışı gedir. Rusiya Avropa bazarında hakim vəziyyətini saxlamaq istəyir və yeni alternativ layihələri realizə edir. Ekspertlərin rəyinə görə, "Şimal axını", "Cənub axını" qaz  kəməri layihələrinin realizəsi və xüsusən də "Mavi axının" genişləndirilməsi RF-nin Avropa bazarında öz təsirini və hakim mövqeyini artırmaq cəhdləridir.

Dəyəri $12 mlrd. olan "Nabukko"nun realizəsinin səmərəliliyini artırmaq üçün, ilk növbədə, bu marşrut üzrə qaz ixracı mənbələrini müəyyən etmək lazımdır. Hazırda bu məsələ üzrə Azərbaycanla fəal məsləhətləşmələr aparılır. Xəzərin Azərbaycan şelfindən hasil edilən qaz "Nabukko" ilə ixrac edilə bilər. Lakin bu, yalnız "Şahdəniz" qaz-kondensat yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsində (bu layihənin realizəsinə 2013 -  cü ildən sonra başlamaq nəzərdə tutulur) mümkündür. Belə ki, bütün qalan ixrac həcmlərinin Türkiyə və Gürcüstana ixracı barədə müqavilələr bağlanılıb. Ekspertlərin qeyd etdiklərinə görə, "Şahdəniz" yatağından hasilat həcmi "Nabukko" kəmərinin bütün ötürmə gücünü ödəməyə çatmır.

Digər potensial qaz ixracatçısı kimi, bu yanacağın böyük ehtiyatlarına malik Türkmənistan çıxış edə bilər. Qazın Türkmənistandan "Nabukko"ya çatdırılması üçün Xəzərin dibi ilə sualtı qaz kəmərinin tikintisi lazımdır ki, onu Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən Türkiyəyə, buradan da Avropaya nəql etmək mümkün olsun.

Qaz kəmərinin yaradılması fikri əvvəlcə İranı əsas qaz ixracatçısı kimi nəzərdə tuturdu. Lakin Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı çətinləşmiş siyasi şərait bu prosesə xeyli dəyişiklik edib.

Bununla yanaşı, İranın sonuncu bəyanatı diqqətin artırılmasına və "Nabukko" boru kəməri layihəsi üzrə qərarların qəbulunun sürətlənməsinə səbəb olacaq. İİR - in neft naziri Qulamhüseyn Nozarinin bildirdiyinə görə, İran layihənin realizəsini "bütün həyatı boyu gözləməyəcək". Yaxın vaxtlarda İranla "Nabukko"ya dair saziş imzalanmazsa, rəsmi Tehran qazın ixracı üzrə digər şirkətlərə müraciət etməli olacaq. Öz növbəsində, Macarıstanın MOL şirkətinin ("Nabukko"nun tikintisi üzrə Konsorsiumun iştirakçısı) rəhbəri Solt Hernande bildirib ki, İran bu kəmərə qoşulmasa da,"Nabukko"  həyata keçirilə bilər.

İranın öz qazını alternativ marşrutlar üzrə ixracına real perspektivləri var. Onlardan ən böyükləri Pakistan və Hindistana qaz ixracı ola bilər. Bu ölkələrin başçıları bu günlərdə "Cənubi Pars" yatağından Pakistanın Multan regionunadək qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi üçün birgə şirkətin yaradılması haqqında sazişə nail olublar. Bu şirkət $7,5 mlrd. vəsait cəlb etməli olacaq. Boru kəmərinin uzunluğu 2700 km təşkil edəcək.

İrandan Hindistana qaz kəmərinin tikintisi məsələsi ötən əsrin 80 - ci illərindən müzakirə edilir. O zaman bu boru kəmərinin çəkilməsi üçün iki variant olub - dənizin dibi ilə və quru ilə Pakistandan keçməklə. Lakin birinci variant baha başa gələcəyindən, iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun olmadı, ikinci isə, siyasi motivlər əsasında çətinləşdi. Son zamanlar tez-tez siyasi problemlər birgə layihələrin realizəsinin iqtisadi məqsədəuyğunluğunun qarşısında geri çəkilir ki, bu da İrandan Hindistana qaz ixracı layihəsinin həyata keçirilməsi reallığını artırır. Dehli boru kəmərinin öz ərazisinədək uzadılması üçün bu layihədə maraqlı olduğunu bəyan edib.

Bu gün Asiya bazarı dünyada ən fəal və sürətlə artan bazarlardan biridir. BP - nin "Dünya energetikası - 2008" hesabatındakı məlumatlara əsasən, 2007 - ci ildə Hindistanda qaza tələbat 2006 - cı ilə nisbətən 7,6 faiz artıb.

1997-2007 - ci illərdə Hindistan və Pakistanda qaz istehlakı: (mlrd. kubmetr) (BP - nin məlumatları)

Ölkə

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Hindistan

22.3

24.5

25.1

26.4

26.4

27.6

29.5

31.9

35.7

37.3    

40.2

Pakistan

19.8  

20.1  

22.2  

22.8  

23.4  

22.9  

25.2  

27.4  

30.2  

30.5  

30.8

BP şirkətinin qiymətləndirməsinə görə, İranın təsdiq edilmiş qaz ehtiyatları 27,8 trln. kubmetrdir (Rusiyadan sonra ikinci yer). 2007 - ci ildə İİR - də 111,9 mlrd. kubmetr qaz hasil edilib ki, bu da 2006 - cı ildəkindən 3 faiz çoxdur.

Beləliklə, yaxın perspektivdə "Nabukko" layihəsinin realizəsi prosesinin fəallaşacağını gözləmək olar. Çox ehtimal ki, Avropa enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi mümkünlüyündən ibarət siyasi və iqtisadi prioritetlər və ya İranla sərt siyasi qarşıdurmanın davam etdirilməsi arasında seçim etməli olacaq.

Sorğu:

"Nabukko" - uzunluğu 3,3 min kilometrə bərabər olan və Rusiyanı dolanmaqla Mərkəzi Asiyadan Aİ ölkələrinə, ilk növbədə isə, Avstriya və Almaniyaya çəkilməsi layihələndirilən magistral qaz kəməridir. Layihə gücü ildə 26 -32 mlrd. kubmetrə bərabərdir. Tikintini 2013 - cü ilə başa çatdırılması planlaşdırılır.

Qaz kəmərinin Tikintisi üzrə Konsorsiumda aşağıdakı şirkətlər iştirak edir: OMV Gas GmbH (Avstriya), Botas (Türkiyə), Bulgargaz (Bolqarıstan), S.N.T.G.N. Transgaz S.A. (Rumıniya),  MOL Natural Gas Transmission Company Ltd. (Macarıstan), RWE (Almaniya).

İlkin olaraq 2004 - cü ildə təklif edilən "Nabukko" qaz kəməri layihəsi İranın Fars körfəzindəki yataqlarından qaz ixracını nəzərdə tuturdu. 2006 - cı ildə İranın nüvə proqramı ətrafındakı münaqişə ilə əlaqədar, layihəni elə bir formada dəyişmək qərara alındı ki, Türkmənistan, Özbəkistan və Azərbaycandan qaz ixracını həyata keçirmək imkanı olsun.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

Canəli Əkbərov hər zaman muğam sənətini yüksək səviyyədə təmsil edib - Polad Bülbüloğlu
Canəli Əkbərov hər zaman muğam sənətini yüksək səviyyədə təmsil edib - Polad Bülbüloğlu
Şəkidə qənnadı istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb (FOTO)
Şəkidə qənnadı istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb (FOTO)
“Naxçıvan şəhidləri” kitabının təqdimatı olub (FOTO/VİDEO)
“Naxçıvan şəhidləri” kitabının təqdimatı olub (FOTO/VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Bərdə sakinlərindən “patı” və heroin götürülüb (FOTO)
Covid-19 pasportunu saxta yollarla əldə edən və onu satan şəxslər saxlanılıb (VİDEO)
Ekvadorda yüngül atlet güllələnib
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 125 min nəfəri keçib
Canəli Əkbərov hər zaman muğam sənətini yüksək səviyyədə təmsil edib - Polad Bülbüloğlu
Bərdə və Ağcabədidə COVİD-19-a qarşı reyd keçirilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Canəli Əkbərovun vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıblar
Londonda Vətən müharibəsinin ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçiriləcək
Hacıqabulda ictimai nəqliyyatda tibbi maska ilə bağlı reyd keçirilib
Bakıda restorana gedən koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Şəkidə qənnadı istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb (FOTO)
“Naxçıvan şəhidləri” kitabının təqdimatı olub (FOTO/VİDEO)
Xızı və Şabranda COVİD-19-a qarşı tədbirlər gücləndirilib (FOTO)
Şəhid Əliyev İbrahimin doğum günü məzarı önündə qeyd olunub (FOTO)
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə icazəsiz daxil olmaq istəyən şəxslər saxlanılıb (FOTO)
Hazırda tədavüldə olan milli valyutanın nominal strukturu beynəlxalq təcrübəyə tam uyğundur - Mərkəzi Bank
Xəzər dənizində mina aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda mobil operatorların gəlirləri açıqlanıb
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 230 minə çatır
Ötən gün toylarda 13 nəfər cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Şəmkirdə şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Ərini boğaraq öldürən qadının məhkəməsi başlayır
Bakıda 27 yaşlı qadın itkin düşüb
Bazar günü hava necə olacaq?
Türkiyə ABŞ-dan F-16-ların satın alınması proseduruna start verib - Akar
Azərbaycanda stolüstü kompüterlərin istehsalı xeyli artıb
Ermənistanla Azərbaycan arasında iki yeni sənədin imzalanması gözlənilir
Karantini pozan restoran dörd min manat cərimələndi
Müdafiə naziri Laçında keçirilən komanda-qərargah təlimini izləyib (FOTO/VİDEO)
ƏƏSMN vətəndaş müraciətlərinin sayını açıqlayıb
9 ayda ölkədə 57 partlayış olub, 9 nəfər ölüb
"YAŞAT" Fonduna daxil olan vəsaitlərin 43 faizdən çoxu şəhid və qazi ailələrinin məişət probleminə xərclənib
Qazaxıstan Xəzər dənizi ilə bağlı sənədi ratifikasiya edib
Bu il baş verən təbii hadisələrdə 2 nəfər ölüb
Bu il Azərbaycanda təbii və texnogen hadisələrin sayı artıb
Qonaq getmək istəyən koronavirus xəstəsi yolda saxlanılıb
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Hindistanda qar uçqununda 11 nəfər həlak olub
Sabirabadda yaşadığı ünvanı tərk edən COVID-19 xəstəsi saxlanılıb
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası Azərbaycana qoyduğu investisiyanın həcmini açıqladı
Meksika Milli Tarix və Coğrafiya Akademiyasında müstəqilliyimizin bərpasının 30 illiyinə həsr edilmiş təqdimat olub (FOTO)
Bakı Kitab Mərkəzində "Xayku Xəzərin dalğalarında" respublika müsabiqəsinə yekun vurulub (FOTO)
Tayvanda 5,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
NASA gələn il Aya ilk uçuşu planlaşdırır
Tunisdə vaksinasiya pasportları tətbiq olunacaq
Facebook-un mümkün yeni adı məlum oldu
Qətərdə futbol üzrə dünya çempionatını qəbul edəcək "Əl-Tumama" stadionu açılıb
"Rik" tropik fırtınası Meksikanın Sakit okean sahillərində yaranıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 302 nəfər sağalıb
Pakistanın şimal-şərqində iğtişaşlar zamanı üç polis əməkdaşı ölüb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Gəncə sakini mənzildə halsız vəziyyətdə aşkar edilib
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 23 oktyabr
"Apple" ardıcıl doqquz ildir ki, dünyanın ən qiymətli brendi olaraq qalır
Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
ABŞ-da Əfqanıstanlı qaçqınlara yardım üçün 976 milyon dollara qədər vəsait ayrılacaq
Zəngilanın iqtisadi və turizm baxımından böyük potensialı var - ŞƏRH
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi İstanbulda keçirilən Türk Şurasının Media forumunda təqdim olunub (FOTO)
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
DGK sədri "Xanoba" gömrük postunda aparılan tikinti işləri ilə tanış olub
Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilmiş ərazilərin ictimaiyyət nümayəndələri ilə hər bir görüşü Böyük Qayıdışın təqdimatıdır - Vüqar Rəhimzadə
Fransa məhkəməsi Hadrutun keçmiş separatçı rəhbərliyi ilə imzalanmış daha bir qanunsuz sənədi ləğv etdi
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
Ağdam sakini bıçaqlanıb
Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı Liviyada beynəlxalq konfransda çıxış edib (FOTO)
Azərbaycanda bankların cəmi aktivləri 34 milyard manatı ötüb
Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Ramiz Qasımovun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Suraxanıda narkotiklə bağlı 48 nəfər tutulub
Eldəniz Səlimovun ibtidai istintaqı tamamlanıb, cinayət işi məhkəməyə göndərilib
İsveçdə reper güllələnib
Ələt qəsəbəsində Şəhid İbrahimov Elnurun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Zakir Həsənov Kəlbəcər və Laçında döyüş mövqelərinə baxış keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 112 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər vəfat edib
Moskvada 20-yə yaxın aviareys təxirə salınıb
Oktyabrın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Şirvanda "patı" satan şəxs saxlanılıb
Zəngəzur dəhlizi, Moskvada üçtərəfli İşçi Qrupun səkkizinci görüşü - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Şəhid, Vətən Müharibəsi qəhrəmanı polkovnik leytenant Qasımov Ramizin xatirə gecəsi keçirilib
Naxçıvanın turizm potensialı mediatur çərçivəsində nümayiş olunub (FOTO)
Peyvənd olunmayan taksi sürücüləri cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Emin Hacıyev MDB parlamentarilərinə Qarabağın bərpasından danışdı (FOTO)
Azərbaycan-İran sərhədinin azad olunan hissəsində aşkarlanan minaların sayı açıqlanıb (FOTO)
AzMİU-da koronavirusa qarşı təkrar dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Saatlıda Nərimanov kəndi və məcburi köçkün qəsəbəsinin içməli su təchizatı yenilənib (FOTO)
“İnnovasiyalar Mərkəzi” əməkdaşlarının və startapçıların qazilərlə görüşü təşkil olunub (FOTO)
Havanın temperaturu aşağı enəcək, bəzi rayonlara qar yağacaq
Azercell növbəti dəfə ISO 37001:2016 “Antikorrupsiya idarəetmə sistemi” standartlarına uyğunluq sertifikatına layiq görüldü
Dövlət qulluğunda 209 vakansiya üzrə müsahibələrin vaxtı müəyyənləşib
AzMİU-nun kollektivi Vətən müharibəsi şəhidlərinin məzarlarını ziyarət edib (FOTO)
İstehlaka yararsız qida məhsulları məhv edilib
Türkiyə kəşfiyyatçıları PKK liderini zərərsizləşdirib
İqtisadiyyat naziri 7-ci Dünya İnvestisiya Forumunda çıxış edib (FOTO)
Azad olunan rayonlarda yeni inşa edilən hərbi obyektlər istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
Təhsillə bağlı iki qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub (FOTO)
Abşeronda minik avtomobili yanıb
Şəhid general Polad Həşimov “Avrasiyaya Hizmət Ödülü”nə layiq görülüb (FOTO)
Xırdalanda iki nəfərin öldüyü kütləvi davanın digər iştirakçılarına da hökm oxundu
Prezident İlham Əliyev Macarıstanın dövlət başçısını təbrik edib
Bütün xəbərlər