İran -ABŞ münasibətlərində əldən verilmiş fürsətlər- Trend News -un eksperti

Dalga Xatınoğlu, Trend - un Fars redaksiyasının rəhbəri

Oktyabrın sonunda Amerikanın Orta Şərqdə hərbi qüvvələrinin Baş komandanı vəzifəsində xidmət edəcək general Devid Petreus cümə axşamı verdiyi bəyanatında ABŞ hökümətinin "düşmənlər" ilə müzakirələrə başlamağın qaçılmaz olduğunu bildirib.

Petreus bəyanatında konkret olaraq hansı düşməni nəzərdə tutduğunu bildirməyib, lakin Əfqanıstandakı siyasi proseslər, Talibanın güclənməsi, Əfqanıstan prezidentinin Səudiyyə Ərəbistanı kralından Taliban və Əfqanıstan höküməti arasında vasitəçilik etməsi ilə bağlı müraciəti göstərir ki, general Petreusun nəzərində olan "düşmənlər" -in biri Talibandır.

ABŞ Taliban terror təşkilatı ilə müzakirələrin zəruriliyi fonunda, digər düşməni İranla müzakirələrin heç bir məntiqi yoxdur.

Əslində, ABŞ İrana "hərbi müdaxilə" variantından əl çəkməyincə, İranda radikal qüvvələrin güclənməsi davam edəcək və hətta rəsmi Tehranı nüvə silahı istehsal etməyə sövq etdirəcək.

İran 1980 - ci ildən bəri ABŞ - la əlaqələrini kəssə də, dəfələrlə iki ölkə münasibətlərində buz divarın əriməsi üçün tərəflər müəyyən cəhdlər göstərib, lakin bütün səylər böhranın dərinlşməsi və etimadsızlığın artması ilə nəticələnib.

Sabiq prezidentlərdən fərqli olaraq, İranın indiki prezidenti Mahmud Əhmədinejad İran hökumətində böyük nufuza malikdir və konkret addımlar atacaq qədər cəsarətlidir. Həmçinin, ABŞ beynəlxalq ictimaiyyətdə nüfuzunu itirib və İrana güzəştə getməyə daha meylli ola bilər. Tərəflərin, hər iki ölkədə növbəti prezident seçkilərinin nəticəsini gözləmədən, qarşılıqlı əlaqələrin bərpası yollarını axtarmaları daha faydalı olardı.

İranda1979 - cu il islam inqilabından sonra hakimiyyətdə olan Mehdi Bazərqan Amerika diplomatları ilə Əlcəzairdə görüşündə Amerikda müalicə olunan İranın sabiq şahının rəsmi Tehrana təhvil verilməsi şərtilə, ABŞ - İran münasibətlərinin normallaşacağını vəd etmişdi. ABŞ - ın indiki müdafiə naziri Robert Qeyts keçən həftə Milli Müdafiə Universitetindəki çıxışında bu haqda bildirib ki, prezident Cimi Karterin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Zbiqniew Bzejinski İran rəhbərlərinin təşəbbüsünü qəbul etməyib. Iki həftə sonra, ABŞ -ın Tehrandakı səfirliyi işğal olunub.

Digər tərəfdən, sabiq prezident Məhəmməd Xatəminin hakimiyyətdə olduğu dövrdə də, iki ölkənin münasibətlərinin bərpası üçün tərəflər müəyyən addımlar atmağa çalışıblar. Bill Klintonun ikinci dövr prezidentliyində XİN rəhbəri Madlen Olbrayt, rəsmi Vaşinqtonun 1953 - cu ildə İranın Baş naziri Məhəmməd Müsəddiqə qarşı dövlət çevrilişi etməsini təsdiq edərək, rəsmi Tehrandan üzr istədi, buna baxmayaraq, İran tərəfi bu müsbət addıma etinasız yanaşdı. Iki ölkənin qeyri - rəsmi (lakin nüfuzlu ) nümayəndələri 1999 -2002 - ci illərdə 18 görüş keçirərək, iki ölkənin münasibətlərini müzakirə etdilər. Müzakirələrin sonu Fələstinə göndərilmiş gəmidə 50 ton silahın İsrail tərəfindən tutulması, bu silahların İrana məxsus olduğunun elan edilməsi və prezident Buşun rəsmi Tehranı "şər mənbəyi" adlandırması oldu.

Digər tərəfdən, İran rəsmiləri 2001- ci ildə ї ABŞ -ın Əfqanıstana hücumu zamanı - İrana sığınmış 300 Əl -Qaidə üzvlərinin şəxsiyyət vəsiqələrinin surətini BMT- yə təhvil verməsi, onları öz ölkələrinə deportasiya etməsi və bəzilərindən istintaq aparmaq üçün ABŞ - a icazə verməsi də iki ölkə arasında soyuqluğu aradan qaldırmadı. ABŞ İranda olan Əl - Qaidə təşkilatının bütün üzvlərinin deportasıya olunmamasını bildirdi, İran bunu inkar etməsə də, qalanların ev dustağı olduğunu bəyan edir.

Hər halda, onlarla fürsəti və imkanı qaçıran iki ölkə, hazırda ən azı, müzakirələrin başlamasına müəyyən addımlar ata bilər. ABŞ XİN idarəsi ilk dəfə olaraq, qeyri - rəsmi fəaliyyət göstərən їAmerika iranlılıları Şurasına rəsmi Tehranda ofis açmağa icazə verib və digər tərəfdən, rəsmi Vaşinqton İranda ABŞ їın mənafeini müdafiə edən ofisin açılmasına razılığını bildirib. Bu addımlar hər iki tərəf üçün böyük fürsətdir.

Təəssüf ki, hər iki ölkə münasibətlərindəki həssas məqamlarla oynayır . İran uranın zənginləşdirilməsini davam etdirir, ABŞ İranın iqtisadiyyatını iflic etməyə çalışmaqla, hökuməti devirmək niyyətindədir. Hər iki ölkə gərgin məqamlardan uzaqlaşıb, müştərək mənafeləri üzərində də müzakirə apara bilər.

İraqın təhlükəsizliyi ilə bağlı dəfələrlə rəsmi müzakirələr keçirən İran və ABŞ rəsmiləri, öz təhlükəsizlikləri ilə də bağlı rəsmi müzakirələr aparmaları heç də pis olmazdı.

Nəriman Məmmədov “Kinematoqrafiya uğurlarına görə” beynəlxalq mükafatı ilə təltif olunub (FOTO)
Nəriman Məmmədov “Kinematoqrafiya uğurlarına görə” beynəlxalq mükafatı ilə təltif olunub (FOTO)
Şuşanın gəzməli-görməli yerləri haqqında video çarx hazırlanıb
Şuşanın gəzməli-görməli yerləri haqqında video çarx hazırlanıb
YARAT Müasir İncəsənət Məkanı “Öz adanı kəşf et” adlı sərgi layihəsini təqdim edir
YARAT Müasir İncəsənət Məkanı “Öz adanı kəşf et” adlı sərgi layihəsini təqdim edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Laçın rayonunun təhsil statistikası açıqlanıb
Astarada torpağa basdırılmış narkotik aşkarlanıb
Gəncədə evdən icazəsiz çıxan 5 koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Qazaxda koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlandı
Azərbaycan qalib ölkədir – Türkiyə hökuməti
Türkiyə səfirliyi Laçının azad olunması münasibətilə Azərbaycanı təbrik edib
Balakəndə koronavirus xəstəsi barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO)
Laçında Azərbaycan bayrağı qaldırılıb (VİDEO)
Laçında rekreasiya, içki sənayesi və turizm üçbucağı yaradıla bilər
Bir gündə 28 koronavirus xəstəsi saxlanıldı, 19 nəfərə cinayət işi başlandı
Xırdalan dairəsi yaxınlığındakı körpünün tikintisi yekunlaşdırılıb (FOTO)
Laçının işğalına son qoyulması Böyük Qələbənin son hərbi-siyasi akkordlarıdır - ŞƏRH
STAR neft emalı zavoduna xam neft emalı artıb
Dekabrın 1-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Ermənilərin yandırdıqları meşələrin bərpası 100-150 il zaman tələb edəcək - Ekspert
Kolumbiya televiziyası erməni təcavüzünün nəticələrini işıqlandırıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda kommunal tipli yaşayış binasında yanğın olub
Ceyhan terminalından 194 milyon barelə yaxın AÇQ nefti nəql edilib
Füzulidə her şey dağıdılıb - Rusiyanin "Dojd" telekanalının reportajı (VİDEO)
ABŞ-ın Viskonsin ştatının qubernatoru Cosef Baydenin qalib olmasını təsdiq edib
"Moderna" şirkəti ABŞ-da COVID-19 peyvəndinin istifadəsi üçün sorğu göndərib
Xorvatiyanın baş naziri koronavirusa yoluxdu
"OPEK plus" ölkələri görüşü 3 dekabr tarixinə qədər təxirə saldı
Moskvada koronavirusdan daha 76 nəfər ölüb
Bakıda "Opel" yanıb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 496 mindən çox artıb
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Laçın rayonuna daxil olub (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 404 mini keçib
Bu gün Laçın rayonu Azərbaycana qaytarılır
Nəriman Məmmədov “Kinematoqrafiya uğurlarına görə” beynəlxalq mükafatı ilə təltif olunub (FOTO)
Tələbələrin ölümü ilə nəticələnən qəzanın görüntüləri yayılıb (VİDEO)
Türkiyə Parlamenti beynəlxalq hüququn müdafiəçisi kimi çıxış etdi
Rusiya ilə Dağlıq Qarabağ üzrə Monitorinq Mərkəzinin detalları müzakirə olunur - Hulusi Akar
Türkiyə koronavirusa qarşı tədbirləri sərtləşdirir
OPEK neft hasilatının səviyyəsinə dair qərarı 2021-ci il 1 dekabra qədər təxirə saldı
Bir sıra hökumət başçıları Baş nazir Əli Əsədovu doğum günü münasibətilə təbrik edib
Nazirlik qazi Kənanı himayəsinə götürdü, anasını isə işlə təmin etdi (FOTO)
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinə təşəkkür edib
“CIFAL” qrupunun prezidenti Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
Gürcüstanda zəlzələ olub
Ceyhun Bayramov Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Günay Əfəndiyeva ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan plastik istifadəsinin azaldılmasını hədəfləyir
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Sülhməramlı kontingent üçün növbəti maddi-texniki təminat vasitələri Azərbaycana gətirilib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda Rusiyalı həmvətənlərin ictimai təşkilatlarını Əlaqələndirmə Şurası Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
Mingəçevir Dövlət Universitetində tələbələrlə silsilə görüşlər keçirilib (FOTO)
Türkiyəli deputat Şamil Ayrım Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Deputatlar bələdiyyələrdə yaradılmış gender əsaslı komissiyalar üçün seminar-təlimlərdə iştirak ediblər
Distant təhsilin müddəti uzadıldı - QƏRAR
Türkiyəli minaaxtaranlar işğaldan azad edilmiş Azərbaycan torpaqlarında əməliyyatlara başlayıb
28 obyektdə zəruri qayda və tələblərin pozulduğu müəyyən olunub
Yetkinlik yaşına çatmayanların işləri və hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyanın yeni tərkibi təsdiqlənib
Ceyhun Bayramov moldovalı həmkarı ilə telefonla danışıb
Türkmən Həkimləri Dərnəyinin sədri Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
18 rayonda şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə yeni evlər verildi (FOTO)
Yerevanda etiraz aksiyasında iştirak edənlər hücuma məruz qalıb (FOTO)
Yüklərin Azərbaycandan daşınması artıq yeni mərhələnin başlanmasının işarəsidir - Deputat
25 minə yaxın şagird məktəbdənkənar fəaliyyət üzrə onlayn dərslərdə iştirak edib
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi artıb
Paşinyan Putinlə görüşə nail ola bilmədi - Səfər ləğv edildi
Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinə yeni rəis təyin edildi
Azərbaycanda 2 981 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 226 nəfər sağalıb, 31 nəfər vəfat edib
FHN-in Laçında yerləşəcək binasının lövhəsi hazırdır
Dekabrın 1-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Prezidentə yazırlar: Siz bu xalqın inamını özünə qaytardınız, onu bir yumruq kimi birləşdirdiniz
“Bərdə” gəmi-bərəsi təmirdən sonra istifadəyə verilib
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyətə müraciət edib
Pakistan Senatının üzvü, partiya sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
İran Qarabağın bərpasında iştirak etməyə hazırdır - Vitse-prezident
İraq Parlamentinin Baş katibi Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Laçının qayıdışını böyük səbrsizliklə gözləyirik, o da qayıtsın, tam olaq, arzumuza çataq - Deputat
Roberto Karlos və gənc azərbaycanlı futbolçular - Onlayn dünya çempionatının püşkü atılıb
Azərbaycanda dosent koronavirusdan dünyasını dəyişdi
BNA 3,5 milyon manatlıq müqavilə imzalayıb
Azərbaycan dövlətçiliyinin islahatlar və zəfər mərhələsi
İtaliyanın daha iki bələdiyyəsindən Azərbaycana dəstək
Carlsberg Azerbaijan və AzərŞəkər şirkətləri əməkdaşlıq memorandumu imzalayıblar (FOTO)
Daha 107 ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi (FOTO)
Erməni xalqı Paşinyanı bağışlamayacaq - Sabiq prezident
Dəmiryolçu şəhidlərimizi tanıyaq (FOTO)
Şəhid anası: Oğlum öz şəklinə baxıb dedi ki, bir gün bu şəkildə şəhid görəcəksən (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərə səfər etməyin - Baş Prokurorluqdan xəbərdarlıq (VİDEO)
PAŞA Bankın “Onlayn biznes krediti” məhsulu ilk beynəlxalq mükafatını aldı
Ermənistan təcavüzü nəticəsində həlak olan dinc sakinlərin sayı 98-ə çatdı - Prokurorluq
Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin onlayn iclası keçirilib (FOTO)
Yelo Bank-dan mikrokreditlərə tam yeni yanaşma
Yaşayış yerini tərk edən aktiv COVİD-19 daşıyıcıları barədə cinayət işi başlanıb (FOTO/VİDEO)
İranda sutka ərzində 13 mindən çox şəxs koronavirusa yoluxub
“AccessBank” mülki müdafiə təlimlərini davam etdirir (FOTO)
Qazax sakinindən narkotik vasitə götürülüb (FOTO)
Bitkoin 4 faiz bahalaşıb
Şuşa yolunun minalardan təmizlənməsinə başlanılıb - ANAMA
Tərtərlə Suqovuşanı birləşdirən yol yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Azərbaycanda zərərsizləşdirilən minaların sayı açıqlandı
Şuşanın gəzməli-görməli yerləri haqqında video çarx hazırlanıb
İranlı alim necə öldürüldü? - Sui-qəsdin təfərrüatları
ANAMA-dan vətəndaşlara müraciət: Azad edilmiş ərazilərə getmək təhlükəlidir
İndiyə qədər Azərbaycanda minaların partlaması nəticəsində 535 mülki şəxs ölüb
İpoteka Fondunun bazasına yeni mənzillər əlavə olunacaq
Qarabağda dağıdılmış qəbiristanlıqlar, tövləyə çevrilmiş məscidlər gördüm - Məşhur fotoqraf (FOTO)
Bütün xəbərlər