Bakı. Trend:
Suriya kimyəvi silahlardan istifadəyə görə cəzasızlığa qarşı Beynəlxalq Tərəfdaşlığa qoşulmaq üçün müraciət edib
Suriya Fransa ilə birgə bəyanatında cümə günü, avqustun 21-də
kimyəvi silahlardan istifadəyə görə cəzasızlığa qarşı Beynəlxalq
Tərəfdaşlığa (Piciac) qoşulmaq üçün namizədliyini açıqlayıb. Paris
tərəfindən 2018-ci ilin yanvarında başladılan bu beynəlxalq
təşəbbüs beynəlxalq hüquqla qadağan edilmiş kimyəvi silahlardan
istifadəyə qarşı mübarizə aparan 40 ölkəni birləşdirir.
Fransa bu namizədliyi Suriya tərəfindən “hesabatlılığın və ədalətin
gücləndirilməsinə, eləcə də cəzasızlığa qarşı mübarizəyə sadiqliyin
açıq göstəricisi” kimi qiymətləndirərək alqışlayıb.
Suriyanın bu bəyanatı paytaxt Dəməşqin ətrafına həyata keçirilmiş kimyəvi bombardmandan 13 il sonra verilib. 2013-cü il avqustun 21-də Şərqi Qutada baş vermiş və Suriya hökumətinə aid edilən bu hücum nəticəsində ABŞ kəşfiyyat xidmətlərinin məlumatına görə, 1 400-dən çox insan həlak olmuşdu. Suriya hökuməti hər hansı iştirakını inkar etmişdi. Dodaqlarında köpük olan hərəkətsiz kişi, qadın və xüsusilə uşaqların görüntüləri bütün dünyanı şoka salmışdı.
Sonradan Suriya Kimyəvi Silahların Qadağan Edilməsi Təşkilatına (KSQT) qoşulmuş və Rusiya ilə ABŞ-ın təzyiqi altında zəhərli maddələrdən ibarət ehtiyatlarını açıqlamağı və onların məhv edilməsi üçün təhvil verməyi qəbul etmişdi. Lakin diktator Bəşər Əsədin hökuməti kimyəvi silah ehtiyatlarının hamısını bəyan etməmiş və müfəttişləri yanıltmağa cəhd göstərmişdi.
Əsədin 2024-cü ilin sonunda hakimiyyətdən getməsindən sonra Əhməd əş-Şaranın rəhbərlik etdiyi Dəməşqin yeni hakimiyyət orqanları keçmiş prezidentin Suriyada 13 ildən çox davam edən vətəndaş müharibəsi zamanı dəfələrlə istifadə etməkdə ittiham olunduğu kimyəvi silahların məhv edilməsi üçün KSQT ilə əməkdaşlıq edəcəklərinə söz veriblər. Onlar təşkilatın müfəttişlərinə şübhəli kimyəvi silah obyektlərini sənədləşdirmək və keçmiş hücumların şahidlərini dindirmək üçün ölkədə daimi fəaliyyət göstərməyə icazə veriblər.
Haaqada yerləşən KSQT iyul ayında 2021-ci ildə Suriyanın əlindən alınmış səsvermə hüququnu bərpa edib. Suriya və Fransa cümə günü KSQT-nin “əvvəlki rejimin kimyəvi silah proqramı ilə bağlı faktların üzə çıxarılmasında, qalan elementlərin müəyyənləşdirilməsi və yoxlanılmasında, eləcə də onların məhv edilməsində” oynadığı “həlledici rolu” vurğulayıblar.
İki ölkə KSQT-nin “həllini gözləyən məsələlərin nəzərdən keçirilməsinə yönəlmiş fəaliyyətlərini dəstəklədiklərini; bunun kimyəvi silahların qadağan edilməsi rejiminin gücləndirilməsinə, məsuliyyət prinsipinin müdafiəsinə və belə cinayətlərin bir daha törədilməməsinə təminat verilməsinə töhfə verdiyini” bildiriblər.
