Hanoy. Trend:
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnama rəsmi səfəri çərçivəsində mühüm siyasi sənəd – Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi, Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidentinin Birgə Bəyanatı qəbul edilib.
Noyabrın 21-də Hanoyda qəbul edilən sənəd ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafının əsas istiqamətlərini müəyyən edir və faktiki olaraq iki dövlətin strateji tərəfdaşlığının məzmunlu yol xəritəsini formalaşdırır.
Bu bəyanatın əhəmiyyəti dostluq münasibətlərinin ənənəvi təsdiqindən daha genişdir. Sənəddə ticarətin, investisiyaların və energetika sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsindən nəqliyyat əlaqələrinin, müdafiə sənayesinin, turizmin inkişafına və beynəlxalq platformalarda koordinasiyaya qədər geniş spektrli praktiki vəzifələr müəyyən edilib.
Siyasi dialoqdan konkret iqtisadi layihələrə doğru
Birgə Bəyanatın əsas istiqamətlərindən biri iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafı olub. Tərəflər prioritet sektorlarda, xüsusilə iqtisadiyyat, ticarət və investisiyalar sahələrində əməkdaşlığı fəallaşdırmaq, həmçinin mövcud ikitərəfli iqtisadi mexanizmlərin səmərəliliyini artırmaq barədə razılığa gəliblər.
Kənd təsərrüfatı, meşə və balıqçılıq məhsullarının iki ölkənin bazarlarına çıxışının genişləndirilməsinə, kənd təsərrüfatında qabaqcıl texnologiyaların tətbiqinə, dağ-mədən və alüminium sənayesində əməkdaşlığın inkişafına xüsusi diqqət yetirilib.
Bu istiqamət iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi baxımından xüsusilə vacibdir. Azərbaycan və Vyetnam təkcə ənənəvi əmtəə kateqoriyaları hesabına deyil, həm də yeni istehsal və investisiya əlaqələrinin formalaşdırılması vasitəsilə qarşılıqlı ticarəti genişləndirmək imkanlarına malikdir.
Bunun üçün praktiki ilkin şərtlər artıq səfər zamanı özünü göstərib. Noyabrın 20-də Vyetnamın Baş naziri Le Min Xınq ilə görüşdə Prezident İlham Əliyev iki ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini qeyd edib. Öz növbəsində, Vyetnam hökumətinin başçısı əldə olunmuş razılaşmaların həyata keçirilməsinin ilk müsbət nəticələri barədə məlumat verib. Onun sözlərinə görə, hər iki ölkədə artıq bərpaolunan enerji, ticarət, daşınmaz əmlak və turizm sahələrində fəaliyyət göstərən şirkətlər fəaliyyətə başlayıb.
Beləliklə, ikitərəfli gündəlik tədricən praktiki investisiya ölçüsü qazanır.
Energetika – əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biri
Birgə Bəyanatda energetika sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət xüsusi yer tutur. Tərəflər neft-qaz sənayesində əməkdaşlığı möhkəmləndirmək, enerji məhsullarının tədarükünü genişləndirmək, həmçinin xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) tədarükü ilə bağlı uzunmüddətli sazişlərin bağlanmasına nail olmaq niyyətlərini təsdiqləyiblər.
Bu istiqamət Azərbaycanın neft-qaz sənayesində təcrübəsi və Vyetnamın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, tədarük mənbələrinin şaxələndirilməsi ehtiyacları nəzərə alınmaqla xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Baş nazir Le Min Xınq ilə görüşdə tərəflər Azərbaycan neft məhsullarının Vyetnama, eləcə də onun ərazisi vasitəsilə regionun digər ölkələrinin bazarlarına ixracı məsələlərini, həmçinin birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması perspektivlərini ayrıca müzakirə ediblər.
Öz növbəsində, Vyetnam Milli Assambleyasının sədri Çan Txan Man ilə görüşdə Prezident İlham Əliyev ikitərəfli münasibətlərin mühüm nailiyyətlərindən birinin energetika sahəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsi üçün çox aydın baxış və çərçivənin mövcudluğu olduğunu vurğulayıb.
"Bizim hər zaman dediyimiz kimi, enerji təhlükəsizliyi hər bir ölkənin milli təhlükəsizliyinin bir hissəsidir", – deyə dövlət başçısı bildirib.
Ənənəvi energetika ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı da perspektivli istiqamət kimi çıxış edir. Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi ilə ROX Group arasında Azərbaycanda günəş və külək elektrik stansiyaları layihələrinin qiymətləndirilməsi, hazırlanması və həyata keçirilməsi haqqında icra müqaviləsi mübadiləsi aparılıb.
Bu sənəd "yaşıl" energetika sahəsində razılaşmalara əlavə praktiki məzmun verir və Vyetnam biznesinin Azərbaycanın enerji infrastrukturunun inkişafında iştirakı üçün imkanlar açır.
Orta Dəhliz regionlar arasında əlaqələndirici həlqə kimi
Nəqliyyat-logistika istiqaməti ayrıca strateji əhəmiyyət kəsb edir. Birgə Bəyanatda tərəflər dəmir yolu, avtomobil, hava və dəniz daşımaları sahəsində təcrübə mübadiləsini genişləndirməyə, həmçinin Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu – Orta Dəhlizdən istifadə etməklə əməkdaşlığa fəal şəkildə dəstək verməyə hazır olduqlarını bildiriblər.
Cənub-Şərqi Asiyanın mühüm istehsal və ixrac mərkəzlərindən biri olan Vyetnam üçün Avropa və digər regionların bazarlarına çıxış üçün alternativ marşrutların inkişafı praktiki maraq kəsb edir. Azərbaycan üçün isə öz növbəsində, Cənub-Şərqi Asiya iqtisadiyyatları ilə əlaqələrin möhkəmləndirilməsi potensial ticarət və logistika tərəfdaşlarının coğrafiyasını genişləndirir.
Vyetnamın Baş naziri ilə görüşdə Prezident İlham Əliyev Orta Dəhlizin Vyetnam şirkətlərinin regional bazarlara çıxışı üçün əlverişli imkanlar yaratdığını xüsusi qeyd edib. Bu kontekstdə Azərbaycanın Vyetnamla əməkdaşlığa hazır olduğu vurğulanıb.
Beləliklə, tərəfdaşlığın nəqliyyat komponenti təkcə ikitərəfli ticarətin deyil, həm də Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Cənub-Şərqi Asiyanın daha geniş iqtisadi yaxınlaşmasının mühüm alətinə çevrilə bilər.
Birgə Bəyanatda müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafı da nəzərdə tutulur. Xüsusilə, tərəflər hüquq-mühafizə orqanları arasında məlumat və təcrübə mübadiləsini genişləndirmək, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığa, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə, insan alverinə və kibercinayətkarlığa qarşı mübarizədə koordinasiyanı gücləndirmək niyyətindədirlər.
Danışıqlar zamanı iki dövlət üçün qarşılıqlı maraq kəsb edən müdafiə sənayesində əməkdaşlıq perspektivləri də müzakirə olunub.
Birbaşa aviareyslərin inkişafı mühüm praktiki istiqamət ola bilər. Sənəddə Azərbaycan və Vyetnam arasında birbaşa uçuşların təşkilinə yardım göstərilməsinin zəruriliyi ayrıca vurğulanır. Bunun turist axınının, əmtəə dövriyyəsinin və iki ölkə vətəndaşları arasında əlaqələrin artmasına töhfə verəcəyi gözlənilir.
Təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyətini qoruyur. Azərbaycan mütəxəssislərinin Vyetnamın neft sənayesinin formalaşmasına və inkişafına verdiyi töhfə tarixən mühüm əlaqələndirici amil olaraq qalır. Le Min Xınq Prezident İlham Əliyevlə görüşdə qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanda neft sahəsində təhsil almış vyetnamlı mütəxəssislər bu gün də öz ölkələrinin inkişafında mühüm rol oynayırlar.
Digər mühüm siqnal Vyetnamın Azərbaycanda səfirliyinin tezliklə açılacağının elan edilməsi olub. Prezident İlham Əliyev Vyetnamın bu addımını yüksək qiymətləndirib. Azərbaycanın Vyetnamdakı səfirliyinin artıq uzun müddətdir fəaliyyət göstərdiyini qeyd edən Prezident İlham Əliyev diplomatik nümayəndəliklərin tam fəaliyyətinin ikitərəfli münasibətlərin inkişafına ciddi təkan verəcəyini vurğulayıb.
Birgə Bəyanatda həmçinin yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin davam etdirilməsi, dövlət qurumları arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq mexanizmlərinin yaradılması imkanlarının öyrənilməsi nəzərdə tutulur.
Parlament diplomatiyasına xüsusi diqqət yetirilib: tərəflər qanunverici orqanların qarşılıqlı fəaliyyətini genişləndirmək, həmçinin hakim Yeni Azərbaycan Partiyası ilə Vyetnam Kommunist Partiyası arasında əlaqələri inkişaf etdirmək niyyətindədirlər.
Çoxtərəfli səviyyədə BMT, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində koordinasiyanın genişləndirilməsinə hazır olduqları bildirilib. Azərbaycan ilə ASEAN, eləcə də onun üzv dövlətləri arasında münasibətlərin inkişafına yardım göstərilməsinin zəruriliyi ayrıca vurğulanıb.
Səfərin praktiki tərkibini noyabrın 21-də iki ölkənin prezidentlərinin iştirakı ilə sənədlərin mübadiləsi tamamlayıb.
Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi ilə ROX Group arasında bərpaolunan enerji sahəsində icra müqaviləsindən əlavə, Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə Vyetnamın İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi arasında yanğınsöndürmə və xilasetmə xidmətləri sahəsində əməkdaşlıq haqqında razılaşmalar, həmçinin Azərbaycan Prezidentinin Administrasiyası ilə Vyetnam Prezidentinin Ofisi arasında anlaşma memorandumu rəsmiləşdirilib.
Ümumilikdə, bu sənədlər tərəflərin siyasi razılaşmaları idarələrarası və işgüzar qarşılıqlı fəaliyyətin konkret istiqamətlərinə çevirmək istəyini əks etdirir.
Strateji tərəfdaşlığın yeni coğrafiyası
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri iki ölkənin ənənəvi dostluq münasibətlərini praktiki əməkdaşlığın daha geniş səviyyəsinə çıxarmaq istəyini nümayiş etdirib.
Azərbaycan üçün Vyetnamla əlaqələrin dərinləşdirilməsi Cənub-Şərqi Asiyada mövcudluğunu möhkəmləndirmək, investisiyalar cəlb etmək və ticarət-logistika əlaqələrini genişləndirmək üçün əlavə imkanlar açır. Vyetnam üçün Azərbaycanla əməkdaşlıq Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya və Avropa bazarlarına çıxış üçün əlavə perspektivlər yaradır.
Növbəti mərhələ Birgə Bəyanatda müəyyən edilmiş prioritetlərin uzunmüddətli enerji sazişləri, investisiya layihələri, nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və işgüzar təmasların fəallaşdırılması vasitəsilə praktiki həyata keçirilməsi olacaq.
