İranın nüvə proqramının bundan sonrakı perspektivi – Trend News-un icmalçısı

İranın nüvə proqramının bundan sonrakı perspektivi – Trend News-un icmalçısı

Trend -un Fars redaksiyasının rəhbəri Dalğa Xatınoğlu

İran və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvü və Almaniya (5+1 ölkələri) arasında oktyabrın 1-də Cenevrədə keçirilən iclasla bağlı bütün tərəflər nikbinliklərini nümayiş etdiriblər. İclasda müzakirə olunan mövzuların təfərrüatı barədə ətraflı məlumat yoxdur, lakin İran tərəfinin nüvə laboratoriyasında istifadə etmək üçün 5+1 ölkələrinin birindən 19,75 faiz zənginləşdirilmiş uran yanacağı almaq təklifi diqqətçəkəndir.

Fransa agentliyinin məlumatına əsasən, İran uranın zənginləşdirilmə prosesinin bir hissəsinin Rusiyada həyata keçirilməsinə razılıq verib. İran MAQATE-nin nəzarəti altında 3,5 faiz zənginləşdirilmiş uranı rəsmi Moskvaya təhvil verib, 19,75 faiz zənginləşdirilmiş uranı bu ölkədən alaraq öz nüvə reaktoru və laboratoriyasında istifadə edəcək.

İranın 3,5 faizlik zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının həcmi 1,5 ton təşkil edir. Qərb İranın uran ehtiyatını hansısa gizli bir zavodda + 90 faiz zənginləşdirməklə nüvə silahı istehsal etməsindən narahatdır, baxmayaraq ki, zənginləşdirilmiş uran nüvə silahı istehsalının yalnız bir mərhələsidir.

Hazırda Qərbin rəsmi Tehranın digər mərhələlər üçün xüsusilə də nüvə başlığı daşıyan ballistik raketlər, partlayış detonatoru və digər detalların texnikasını əldə etməsi ilə bağlı heç bir sübutu yoxdur. Digər tərəfdən, çox güman ki, İran yalnız nüvə silahı istehsalı texnologiyasını əldə etmək istəyir. Ona görə ki, nüvə silahının istehsalı hər şeydən əvvəl strateji-siyasi xarakter daşıyır. Bundan başqa, İran bu işi görmək üçün ən azı yeddi ay əvvəl MAQATE-nin kütləvi qırğın silahlarının yayılmamasına dair NPT müqaviləsindən çıxmalıdır.

İranın nüvə stansiyaları üçün uranı Rusiyada zənginləşdirməsi Qərb üçün sevindirici addımdır. Ona görə ki, birincisi, İranın əksər uran ehtiyatları ölkədən çıxarılıb Rusiyaya aparılır və İranın gizli bir obyektdə onları zənginləşdirmə ehtimalı azalır. İkinci isə həmin addım İran və Qərb arasında müzakirələrin davamı üçün bəhanə ola bilər.

Cenevrədə İranın milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə Ali Şurasının katibi Səid Cəlilinin ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi Vilyam Börnz ilə ikitərəfli görüşü İran və ABŞ arasında kəsilmiş 30 illik diplomatik əlaqələr tarixində analoqu olmayan bir hadisədir.

İlk dəfədir ki, İran Prezidenti 5+1 ölkələrinin rəhbərləri ilə birbaşa müzakirələrə hazır olduğunu bildirib və 1980-ci ildə ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyinin tutulmasından sonra iranlı bir nazir Vaşinqtona səfər edir. İran XİN-in mətbuat katibi Həsən Qəşqavi oktyabrın 2-də Müttəkinin hələlik heç bir rəsmi görüş keçirmədiyini iddia etsə də, İranın xarici işlər naziri Mənuçöhr Müttəki Vaşinqtona səfərində ABŞ rəsmiləri ilə görüşə hazır olduğunu bildirib.

Hər halda, Qərbin çox da sevinməsinə hələlik heç bir əsas yoxdur. İranın nə üçün belə bir addım atması barədə konkret fikir söyləmək mümkun deyil. Keçən ayın sonunda BMT Baş Assambleyasının iclası keçirilərkən İranın Qum şəhəri yaxınlığında gizli uranı zənginləşdirmə zavodu tikdiyi barədə qalmaqallar hələ səngiməyib. Oktyabrın 1-də ABŞ Prezidenti Barak Obama İranın 5+1 ölkələri ilə son görüşü ilə bağlı nikbinliyini bildirsə də, elan edib ki, "İranın bu addımı kifayət deyil və rəsmi Tehran proqmatik addım atmalıdır".

İranın Qum şəhəri yaxınlığındakı uranı zənginləşdirmə zavodunun son tutumu 3000 sentrifuqdır. İran son 15 günədək MAQATE nümayəndələrinə bu zavodda araşdırma işləri üçün şəraitin yaradılmasını qəbul edib, lakin bu zavodda hansı növ sentrifuqların quraşdırılması barədə heç bir məlumat yoxdur. İR1 növündən olarsa 3000 sentrifuq 2 il, İR2 növündən olarsa 1 il və qrafit materialından hazırlanmış sentrifuqlar vasitəsilə 7 ay müddətinə bir nüvə bombasını yaratmaq üçün lazım olan zənginləşdirilmiş uran istehsal edilə bilər. Digər tərəfdən, 1000 MVt elektrik nüvə stansiyası yanacağının təmini üçün ən azı 60 000 sentrifuq lazımdır. Beləliklə, Tehranın 3000 sentrifuqalı zavoddan hansı məqsəd güddüyü məlum deyil.

Hər halda, İranda prezident seçkilərinə olan etirazların hələ də davam etməsi, hakimiyyətdə olanlar arasında fikir ayrılıqlarının dərinləşməsi, yoxsulluq, işsizlik və inflyasiyanın artması nəticəsində xalqın Əhmədinejaddan narazılığı rəsmi Tehranı Qərbə qarşı müəyyən güzəştlərə getməyə vadar edə bilər.

Ermənistanda hərbçilərin olduğu maşın qəzaya uğradı - Ölü və yaralılar var
Ermənistanda hərbçilərin olduğu maşın qəzaya uğradı - Ölü və yaralılar var
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 770 nəfəri keçib
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 770 nəfəri keçib
Polis təqibindən qaçan yeniyetmələr silahla Trampın malikanəsinə daxil olub
Polis təqibindən qaçan yeniyetmələr silahla Trampın malikanəsinə daxil olub
Loading Bars
Xəbər lenti
Mərkəzi Gömrük Hospitalının həkimi koronavirusun gizli məqamları ilə bağlı sualları cavablandırıb (MÜSAHİBƏ)
Ermənistanda hərbçilərin olduğu maşın qəzaya uğradı - Ölü və yaralılar var
Naxçıvana təyyarə reyslərin artırılmasına ehtiyac var - Siyavuş Novruzov
Paytaxtda yeni məktəb binaları inşa olunur (FOTO)
Beynəlxalq axtarışda olan şəxs Gürcüstandan Azərbaycana ekstradisiya olunub
Siyavuş Novruzov: Naxçıvana ayrılan dotasiya artırılmalıdır
BNA: Avtobusların sayını azaldan daşıyıcılarla bağlı tədbir görülür
Bağlanan bankların əmanətçilərinə 402,3 milyon manat kompensasiya ödənilib
İndiyə kimi fərdi sahibkarlara 170 milyon manatdan çox vəsait ödənilib
Azərbaycanla Türkiyə arasında qarşılıqlı vizadan azad etmə haqqında saziş avqustun 13-dən qüvvəyə minir
Dünyada ilk dəfə Sumqayıt stadionunda "Meksika dalğası" şəklində fəvvarə kompleksi ucaldılacaq (FOTO)
SOCAR AVIATION Milas-Bodrum hava limanında yanacaq tədarükünü öz obyektindən həyata keçirəcək
15 200 aztəminatlı tələbənin təhsil haqqını dövlət ödəyəcək
Ağdaşda tibbi maskadan istifadə etməyənlər cərimələnib (FOTO)
Dövlət qulluğu imtahanı ilə bağlı statistik məlumatlar açıqlanıb
Gömrükdən gizlədilən dərman preparatları aşkar edildi (FOTO)
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 770 nəfəri keçib
İmişlidə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Milli Məclisin növbədənkənar iclası başlayıb
Yasamalda tanışını ağır yaralayan şəxs saxlanılıb
“DOST” mərkəzlərində vətəndaş qəbulu bərpa olundu (FOTO)
Şabranda əməliyyat: üç nəfər saxlanıldı (FOTO)
AÇG və Şahdəniz üzrə gəlirlər açıqlanıb
Koronavirusa yoluxan və xəstəlikdən ölən tibb işçiləri ilə bağlı təzminatın ödənilməsi üçün təkliflər hazırlanıb - RƏSMİ
Polis təqibindən qaçan yeniyetmələr silahla Trampın malikanəsinə daxil olub
General Polad Həşimovun adı Həzi Aslanovun adına olan küçəyə verilməyib - İcra Hakimiyyəti (YENİLƏNİB) (FOTO)
TANAP gündəlik qaz axınının maksimum səviyyəsinə çatdı
Azərbaycanla İran arasında əmək və sosial müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müzakirə olunub
Məktəblər açılsa, hansı şərtlərə əməl edilməlidir?
Biləsuvarda gizli nişan mərasimi keçirənlər cərimələnib
Bu içkilər kökəlməyə yol açır
Goranboyda qadın güllələnərək öldürülüb
Qazaxıstandan ölkəmizə indiyədək gəmi ilə 180 azərbaycanlı gətirilib
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
Şahdağ Milli Parkında üçüncü zubr balası dünyaya gəlib (FOTO)
Avqustun 6-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Elin Süleymanov: Ermənistanın son əməlləri sülh prosesi üçün real perspektivlərə zərbə vurur
Deputatlar bu gün 6 məsələni müzakirə edəcək
Sumqayıtda "LADA" yanıb
Seul KXDR ilə ticarət mübadiləsi imkanlarını araşdırır
2020-ci ildə "Amazon" korporasiyasının 7.2 milyard dollardan çox səhmi satılıb
BMT-nin baş katibi: Nüvə silahına sahib olmaq təhlükəsizliyi zəiflədir
Pakistanda partlayış nəticəsində 39 nəfər yaralanıb
ABŞ ölkə seçkilərinə müdaxilə edənlər barədə məlumat üçün $10 milyon mükafat vəd edir
"Mançester Yunayted" və "İnter"Avropa Liqasının 1/4 finalına çıxıblar
Bakıda çoxmərtəbəli binada yanğın olub
Pompeo Avstriya, Sloveniya, Polşa və Çex Respublikasına səfər edəcək
Estoniyada koronavirusun ikinci dalğası başlayır
Moskvada son sutkada koronavirusdan daha 13 nəfər ölüb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 206 mindən çox artıb
Livanda partlayışda həlak olanların sayı 137 nəfərə yüksəlib (Əlavə olunub)
Milli Məclisin qarşısında törədilən təxribatla bağlı cinayət işi davam edir (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 219 min nəfəri ötüb
Prezidentin BMT Baş Assambleyasının xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü “Hədəf”də müzakirə olunub (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Vəkili Fuad Qəhrəmanlının son vəziyyəti ilə bağlı açıqlama verdi
Hər bir Azərbaycan vətəndaşının sosial həyatı və rifahı dövlət qayğısı ilə daim əhatələnəcək - Bəhruz Quliyev
Koronavirusun ikinci dalğası Fransanı da gözləyir
Professor İbrahim Öztək: Çimərliklərdəki yoluxma riski digər kütləvi toplanma yerlərindən daha yüksəkdir
Sahibkarlara icarə haqları 9 ay müddətində hesablanmayacaq
Peşə təhsili üzrə imtahanın keçirilmə QAYDASI müəyyənləşdi
Xaricdəki azərbaycanlı professorlar: Qarabağ məsələsi qeyrət, namus, milli şərəf məsələsidir
Azərbaycan Livana 1 milyon 700 min manat maliyyə yardımı edəcək
Vüqar Rəhimzadə: Dövlət siyasətində insan amili prioritetdir
“Ford” şirkətinin rəhbəri istefa verib
Qəbələdə mərkəzi küçələrdən birinə şəhid general Polad Həşimovun adı verilib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
BMT: COVID-19 bir milyard tələbə və məktəblinin təhsilinə mane olur
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 34 nəfər saxlanılıb
Müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət keçmək istəyənlərin nəzərinə: Qeydiyyat başlayır
Bu istiqamətlərdə xəttə əlavə ekspres avtobuslar verilib - BNA
Bakıda qanunsuz fəaliyyət göstərən masaj salonu aşkarlanıb
Şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə daha 109 mənzil təqdim edildi (FOTO)
Milli Məclisin sabahkı iclasının gündəliyi açıqlandı
Premium markalı yanacağın qiyməti qalxdı - SƏBƏB
Türkiyədə virusun suda insandan-insana keçməsinin qarşısını almaq məqsədilə qadağalar tətbiq olunur
Donald Trampın seçki qərargahı Nevada ştat rəhbərliyini məhkəməyə verib
Maskotlar vətəndaşları məlumatlandıracaq (FOTO)
Şotlandiyanın iri şəhərində yenidən sərt karantin rejimi tətbiq edilib
“Porsche” 400-dən çox avtomobili geri çağırır
Azərbaycan səfiri İtaliya mətbuatında erməni yalanlarını ifşa edib
ABŞ-da son sutkada 57 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Avqustun 6-da dolların manata qarşı məzənnəsi
“TurAz Qartalı - 2020” təlimlərinə döyüş helikopterləri də cəlb edilib (FOTO/VİDEO)
Hövsanda xüsusi oksigen generatoru olan modul tipli xəstəxana istifadəyə verildi (FOTO)
Baş Prokurorluq vəzifəli şəxslərin qanunsuz əməlləri barədə statistikanı açıqlayıb
Rusiyada koronavirusun ikinci dalğasının başlayacağı vaxt proqnozlaşdırılıb
Dövlət qulluğuna qəbul üçün müsahibə elan edilib
Dr. Səttar Yaqubov: Koronovirusla mübarizə aparan Mərkəzi Gömrük Hospitalının tibb personalının sağlamlığının qorunması bizim əsas vəzifə borcumuzdur
Banqladeşdə sərnişin qayığı batıb - 17 ölü
Bakıdakı COVİD-19 xəstəxanalarında doluluq səviyyəsi 30-35 faizə enib - TƏBİB
Qəbələdə çayların yaxınlığına atılan tullantıya görə bələdiyyə sədri cərimələndi
PAŞA Sığortadan könüllü əmlak sığortasını hissəvi ödənişlə əldə etmək imkanı!
Ramin Bayramlı: Ölkəmizdəki tibbi personalın sayı yetərlidir
Eyfel qülləsinin işıqları Livan üçün söndürüləcək
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub (FOTO)
Azad Rəhimov: Çox istərdik ki, idman kompleksləri yenidən idman fəaliyyətinə qayıtsın
İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik təsdiq edildi
Xudatda xüsusi karantin rejimini pozanlar cərimələniblər (FOTO)
AQTA 78 obyektdə qayda pozuntusu aşkarladı
Bütün xəbərlər