Mozdokdan başlanan döyüş yolu – 416-cı diviziyanın döyüşçüsü Əmiralı Əmirəliyev (FOTO)

Mozdokdan başlanan döyüş yolu – 416-cı diviziyanın döyüşçüsü Əmiralı Əmirəliyev (FOTO)

Azərbaycan, Bakı, 8 may /Trend, müxbir T.Hacıyev/

İkinci Dünya müharibəsinin sona çatmasından çox illər ötüb. Bu il böyük qələbənin 65-ci ildönümüdür. O dəhşətli günlərdən uzun zaman keçməsinə baxmayaraq, hələ də o ağrılı-acılı müharibə illərinin kədərini, qələbənin sevincini qəlbində yaşadan insanlar var. 1941-1945-ci illərdə Azərbaycandan sovet ordusunda 640 min nəfər cəbhəyə gedib. Azərbaycanda 1941-ci ilin avqustunda 402-ci, oktyabrda 223-cü, 1942-ci ilin mart-sentyabr aylarında 416-cı, avqust-sentyabr aylarında 271-ci milli atıcı diviziyalar təşkil olunub. Döyüşlərdə fərqləndiyinə və Taqanroq şəhərinin azad olunmasına görə 416-cı diviziyaya fəxri Taqanroq diviziyası adı verilib.

416-cı Taqanroq diviziyası öz döyüş yolunu 1942-ci ilin noyabrında Mozdok ətrafında döyüşlərdən başlamış, Şimali Qafqazı, Rostov vilayətini, Taqanroq şəhərini faşistlərdən azad etdikdən sonra düşmənin "Nikopol" qruplaşmasının məhv edilməsində, Nikolayev, Odessa, Kişinyov və Polşanın paytaxtı Varşavanın azad edilməsində iştirak etmişdi. Döyüş yolunu faşizmin paytaxtı Berlində, Brandenburq darvazası önündə başa çatdırmışdı.

Müsahibimiz Qırmızı Bayraqlı, Suvorov ordenli 416-cı Azərbaycan-Taqanroq diviziyasının keçmiş əsgəri, döyüşdə göstərdiyi şücaətlərə görə bir neçə dəfə orden və medallara layiq görülmüş Əmiralı Əmirəliyevdir.

Əmiralı Əmirəliyev cəbhəyə getdiyi ilk anları xatırladır

Əmiralı müəllim müharibə illərini xatırladıqca, gözlərində həm müharibənin ağrılı-acılı günlərini, həm də çəkdiyi min bir əzabı görürdün. Lakin bu baxışların arxasında bir mərdlik, qələbənin sevincini duyurdun.

"Xatırladıqca olub keçənlər yada düşür, göz önünə gəlir. 1941-45-ci illərin Böyük Vətən müharibəsi hərbi texnika, "motorlar" müharibəsi olduğundan, düşmənin hərbi planında əsas məqsəd cənub cəbhəsində Bakının ələ keçirilməsi idi. Ona görə ki, Böyük Vətən müharibəsində cəbhənin yanacağa olan tələbatının 75-80 faizini Bakı təchiz edirdi. Odur ki, Azərbaycanda Qafqazın müdafiəsini möhkəmləndirmək üçün milli diviziyalar yaradıldı. Mən də 1942-ci ildə martın 8-də 416-cı milli diviziyanın tərkibində cəbhəyə göndərildim", - Əmiralı Əmirəliyev söylədi.

Müharibə veteranı həmin anları belə xatırlayır:

"O zaman mən orta məktəbdə 10-cu sinifdə oxuyurdum. Müharibə xəbərini eşidəndə, bütün sinif yoldaşlarımızla birlikdə könüllü müharibəyə getmək üçün hərbi komissarlığa müraciət etdik.

Hələ də orta məktəbdə oxuduğumuza görə əsgərliyə getməyimizə icazə yox idi. Lakin 1942-ci ilin martında biz növbədənkənar imtahan verdik və döyüşə yollandıq. Həmin vaxt faşist ordusu Şimali Qafqaza qədər irəliləmişdi. Mənim döyüşdüyüm 416-cı diviziyanın mərkəzi Ucar rayonunda idi. Ətraf rayonlardan çağırışçılar orada toplanırdı. 1942-ci ilin fevral-mart aylarında diviziya formalaşdıqdan sonra biz üç aylıq təlimə göndərildik. İyun ayılnda isə Şimali Qafqazın müdafiəsinə göndərildik. Noyabr ayının 30-da biz Mozdok ətrafında almanlarla ilk döyüşümüzə başladıq. Döyüşümüz uğurlu oldu və beləliklə 416-cı Taqanroq diviziyasının şərəfli döyüş yolu başlandı".

Əmiralı Əmirəliyev deyib ki, müharibəyə gedən zaman onun və əsgər yoldaşlarımın əksəriyyətinin 18 yaşı var idi.

"Ancaq nə qədər qəribə olsa da bizdə o zaman qorxu hissi yox idi. Qorxunun nə olduğunu bilmirdik. Həmin vaxtlar hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi çox yüksək idi. Dövlətə böyük inam var idi. Biz qorxu hiss eləmirdik. Ona görə hiss eləmədik ki, ən çətin zamanlarda "Za rodinu" əmri verilirdisə, biz əlbəyaxa - süngü döyüşünə gedirdik. Vətən sevgisi hər bir hissiyata qalib gəlirdi. Gözümüzün önündə yalnız vətənin işğaldan azad olunması dururdu. Belə bir döyüşə gedən insanlar ölümdən qorxmurlar", - müharibə veteranı vurğulayıb.

416-cı Azərbaycan-Taqanroq diviziyasının döyüş yolu

Əmirəliyev deyib ki, müharibə illərində cənub cəbhəsinin müdafiəsi Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinə tapşırılmışdı. Ona görə də Azərbaycanda milli diviziyalar formalaşdırılırdı.

"Mənim iştirak etdiyim ilk döyüş 1942-ci ilin qışında Mozdok ətrafında oldu. Almanlar canlı qüvvənin sayına və hərbi texnikaya görə bizdən üstün idilər. Bizim diviziyanın əsgərlərinin əksəriyyəti yeniyetmə olduğuna görə, almanlar bizim əsgərlərdən fiziki baxımdan da güclü idilər. Mən pulemyotçu idim. Yoldaşlarım gözümün önündə həlak olurdular. Yaralılara yardım göstərməyə sanitarlar yetişə bilmirdilər, çatdıra bilmirdilər. Lakin biz davam gətirdik və alman ordusu geri çəkilməyə məcbur oldu", - müharibə veteranı bu cür xatırlayır.

Əmirəliyev 416-cı diviziyanın döyüş yolunun Mozdokdan Berlinə qədər olduğunu bildirdi.

"Bu diviziya ilk illərdə qəhrəmanlıq göstərdiyinə görə, faşist ordusu onun qarşısında tab gətirmədi. Bizim diviziya 1942-ci ilin qış aylarında Şimali Qafqazı azad elədi. 1943-cü ilin yaz-yay aylarında Gerqovskaya, Zolotoryov və Sovetskaya stansiyalarını azad etdi. 1943-cü ilin avqust ayında biz Taqanroq şəhərini də azad etdik. Bu münasibətlə SSR Ali Sovetinin qərarı ilə bizim diviziyaya Taqanroq şəhərinin adı verildi.

"Ümumilikdə müharibə dövründə bizim diviziya 12 dəfə ali baş komandanlıqdan təşəkkür alıb", - İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı deyib.

"Çöldə yaralı vəziyyətdə iki gün qaldım"

Əmirəliyev döyüş zamanı yaralandığını bildirdi:

"Müharibənin müxtəlif taleləri olur. İnsan var ki, üç-dörd il döyüşlərdə olur, ancaq ona heç nə olmur. Ancaq elə insanlar var ki, elə ilk döyüşdə həlak olur. O zaman diviziya irəliləyirdi. Yaralıların bəziləri sanitara rast gəlirdilər, bəziləri isə yaralı vəziyyətdə çölün düzündə qalır və həlak olurdular. Mənim də başıma belə bir iş gəlib. Döyüş zamanı tankların, topların və pulemyotların səsi bir-birinə qarışırdı. İnsanlar gözümün önündə həlak olurdular. Mənə yaxın bir yerdə mərmi partladı və qəlpəsi ayağımı yaraladı. Ağrıya dözmək olmurdu. Heç kəs döyüşdən ayrılıb mənə kömək edə bilmirdi. Bəxtimdən rastıma həkim də çıxmadı. Diviziya irəlilədikcə, mən qalırdım. Beləliklə, iki gün yaralı vəziyyətdə çöldə qaldım. Sürünə-sürünə bir maşın yoluna çıxa bildim. Ayağa qalxa bilmədiyimə görə yoldan keçən avtomobillərdəki insanlar məni görmürdülər. Axırda yolun ortasına tərəf süründüm və orada uzandım. Cəbhəyə silah-sursat daşıyan maşınlardan biri saxladı və məni oradan götürüb Naursk stansiyasına gətirdi. Orada tibb məntəqəsinə göndərdilər və xəstəlik tarixçəsi yazdılar, yaralılarla birlikdə qatarla yola saldılar. Növbəti stansiyada qatar dayananda dedilər ki, bura Mahaçqaladır. 50 nəfər yaralını orada düşürürdülər. Düşündüm ki, bu qatarın növbəti dayanacağı Azərbaycandır. Ona görə də qatara qayıtdım və öz yerimə uzandım. Bakıda iki ay müalicə olunduqdan sonra Novorossiyskdə döyüşməyə göndərildim. O şəhərin azad olunmasında iştirak etdim. Lakin həmin döyüşdə bu dəfə qolumdan yaralandım".

"Erməni faşistləri Hitler faşistlərindən qat-qat çox vəhşiliklər ediblər"

Müharibə veterani bildirdi ki, onlar işğaldan azad olunmuş şəhərlərə daxil olarkən bu şəhərlərin normal vəziyyətdə olduğunu görürdülər:

"O şəhərlərin əhalisindən soruşurdum ki, bəs bizə məktəbdə deyirdilər, almanlar işğal etdikləri şəhəri od vurub yandırırdılar, talan edirdilər, dağıdırdılar. Axı indi mən görürəm ki, bu binaların heç birində güllə yeri yoxdu. Oranın camaatı söyləyirdilər ki, alman ordusu burdan keçib getdi.

Demək istəyirəm ki, onların dinc sakinlərlə işləri yox idi. Yalnız partizan mübarizəsi aparan şəxsləri cəzalandırırdılar. Faşist Almaniyası ilə Ermənistanın fərqinə fikir verin. Ermənilər işğal etdikləri Azərbaycan şəhərlərinin əhalisini işgəncə ilə öldürməklə yanaşı, şəhərin özünü də viran qoyurdular. Xocalı və Ağdam şəhərləri, işğal altında olan digər bütün rayonlar buna nümunədir. Ermənilər tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarda nəinki əhali yaşamır, hətta o şəhərlərin daşını-divarını da söküb aparırlar. Erməni faşistləri Hitler faşistlərindən qat-qat çox vəhşiliklər ediblər".

Əmiralı Əmirəliyev saysiz-hesabsız medallar alıb

Əmirəliyev onun müharibədə ən böyük mükafatının qələbə xəbəri eşitməyi olduğunu dedi:

"Yaralandığıma görə, diviziyamızın tərkibində Berlinə qədər gedə bilmədim. Lakin qələbə xəbərini eşitdiyim gün həyatımın ən xoşbəxt günü idi. Çünki bizim zəhmətimiz hədər getməmişdi. Tökülən qanlar yerdə qalmamışdı. Bunda əlavə, dövlət tərəfindən bir sıra orden və medallarla mükafatlanmışam. Böyük Vətən müharibəsində Qafqazın azad edilməsi uğrunda döyüşlərdəki şücaətə görə, Ali Baş Komandanın təşəkkürünü almışam, Taqanroq şəhərinin işğaldan azad olunmasında igidliyə görə ordeni ilə təltif olunmuşam. Birinci və ikinci dərəcəli qələbə ordeninə layiq görülmüşəm. Ukraynanın azad olunması uğrunda döyüşlərə görə iki dəfə medal almışam".

Daha beş ölkədən  turistlər Baliyə gələ biləcəklər
Daha beş ölkədən turistlər Baliyə gələ biləcəklər
Rusiya və Türkiyə turizm sahəsində əməkdaşlığı genişləndirir
Rusiya və Türkiyə turizm sahəsində əməkdaşlığı genişləndirir
Azərbaycana ukraynalı turistlərin cəlbi müzakirə olunub
Azərbaycana ukraynalı turistlərin cəlbi müzakirə olunub
Loading Bars
Xəbər lenti
Mingəçevir Dövlət Universitetində Energetiklər Günü qeyd olunub (FOTO)
Hindistan İran, Pakistan və Əfqanıstandan gələn yüklərdən imtina edib
Çempionlar Liqası: "Mançester Yunayted" "Atalanta"nı məğlub edib
ÜST təcili istifadə üçün "Sputnik V" peyvəndinin təsdiq prosedurunu bərpa edib
Zəfər xronikası 21 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Yaponiyanın “Nikkei” qəzetinə müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 21 oktyabr
Prezident İlham Əliyev: 20 oktyabr həm zəngilanlılar, həm də bütün xalqımız üçün əbədi Zəfər günü kimi qalacaq
Moskvada Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş naziri müavinlərinin üçtərəfli görüşü keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilana səfərdən görüntülər paylaşıb (VİDEO)
Real-Trend həftəlik iqtisadi layihəsinin növbəti buraxılışı yayımlanıb (VİDEO)
Mixeil Saakaşvili Gürcüstan sərhədini qanunsuz keçməkdə ittiham olunub
Ermənilər Xankəndidə yaşamaqdan imtina edir? - AÇIQLAMA
Daha 52 imtiyazlı şəxs sanatoriya-kurort, müalicə mərkəzlərinə yola salınıb
Prezident İlham Əliyev: Vejnəli qızıl yatağının qanunsuz istismarında iştirak edən xarici şirkətlərin məhkəməyə verilməsi prosesinə start verilib
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngilanda müasir logistika-nəqliyyat mərkəzi, bütün infrastruktur qurulacaq
Azərbaycan qida məhsullarının idxalını 15 faizdən çox azaldıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı son hadisələr göstərir ki, istədiyimizə nail oluruq
Prezident İlham Əliyev: Biz ordumuzu, iqtisadiyyatımızı, beynəlxalq mövqelərimizi genişləndirdik və istədiyimizə nail olduq
Azərbaycan əhalisi pullarını əsasən bu məhsullara xərcləyib
Prezident İlham Əliyev: Uzun fasilədən sonra - 27 il erməni işğalından sonra artıq Zəngilan Vətənə qayıtdı
Prezident İlham Əliyev: Bu, hamımızın qələbəsidir, Azərbaycan xalqının qələbəsidir
Prezident İlham Əliyev: Çalışacağıq ki, gələn ilin əvvəli, bəlkə də bu ilin sonu zəngilanlıları Zəngilana köçürməyə başlayaq
ABB-də kiçik sahibkarlar üçün Payız kampaniyası başlandı!
David Babayanın Rusiyaya səfəri şəxsi xarakter daşıyır - Səfirlik
Naxçıvanda hərbi hissələr qışa tam hazırdır (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan və Türkiyə gənclərinin iştirakı ilə növbəti “Beynəlxalq Zəfər düşərgəsi”nin açılışı olub (FOTO)
4 nəfərin ölümünə səbəb olan şirkət rəhbəri ittihamları rədd etdi
Vəzifəli şəxslərdən hədə-qorxu ilə pul tələb edən "baş redaktor"un əməlləri ifşa olunub
Azərbaycan-Xorvatiya biznes forumu keçirilib (FOTO)
Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
YAP-da gender bərabərliyi və qadın hüquqları ilə bağlı konfrans keçirilib (FOTO)
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunun fəaliyyəti bərpa edilir - SƏRƏNCAM
Nərmin Quliyevanın ölümü ilə bağlı ifadələr məhkəmədə ziddiyyət yaratdı
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Zəngilan şəhərinin Baş planının hazırlanması ilə bağlı vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi arasında telefon danışığı olub
Qaxda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Oktyabrın 21-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışında iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Rəqəmsal Yarımstansiyasının təməlqoyma mərasimində iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva DSX-nin Zəngilandakı hərbi hissəsində yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi ilə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan rayonunda səfərdə olublar (FOTO/VİDEO)
Abşeronda şəhid Rəşad Mehdiyevin xatirəsinə ucaldılan abidə-bulaq kompleksinin açılışı olub (FOTO)
"Rebuild Karabakh" sərgisi çərçivəsində KOBİA-nın stendində yerli və xarici iş adamlarının işgüzar görüşləri keçirilir (FOTO)
Bal yarmarkasına təqdim olunan 64 nümunə tələblərə cavab verməyib
Bakı-Sumqayıt istiqamətində qatarların sayı artırılır (FOTO)
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Bakıdakı bal yarmarkası noyabrın 7-dək davam edəcək (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
İran yerli şirkətlərinə Qarabağa qanunsuz yük daşımağı qadağan etdi
“Qələbə hünəri” Respublika Yaradıcılıq Sərgisi keçiriləcək
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 303 nəfər COVID-19-a yoluxub, 16 nəfər vəfat edib
Diaspor gəncləri Ermənistanın müharibə cinayətləri ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər
Binəqədidə mağazaları qarət edənlər kameraya düşdü - Anbaan görüntülər (FOTO/VİDEO)
Unibank biznes üçün onlayn məhsulları komissiyasız etdi
Dövlət Rəqs Ansamblı beynəlxalq festivalda birinci yeri tutub
Digər respirator xəstəliklər ötən illərlə müqayisədə azalıb - Təyyar Eyvazov
2022-ci ildən iqtisadi islahatların yeni mərhələsi başlayır - Vüsal Qasımlı
Koronavirusa yoluxmaların artacağı gözlənilir - İnfeksionist
Yoluxmalara görə məktəblər bağlana bilərmi? - İnfeksionist açıqladı
Şirvan sakini "patı" ilə yaxalandı
Peyvəndin yan təsirləri nə dərəcədə təhlükəlidir? - AÇIQLAMA
Koronavirusun simptomları dəyişib - İnfeksionist
Metro qatarında nasazlıq yarandı, intervalda gecikmə oldu
Azərbaycanın elektrik enerjisi istehsalı və ixracı artıb - Nazir
44 günlük Vətən müharibəsində Füzuli əməliyyatının önəmi
“Nar” ən böyük Azərbaycandilli səsli kitabxanaya dəstəyini davam etdirir
İranda daha 162 nəfər koronavirusdan ölüb
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə, gözdən əlilliyi olanlara 50 mənzil verildi (FOTO)
Gedik Holdinq Azərbaycanda (FOTO)
3 kiloqrama yaxın "patı" ilə tutulan şəxsə hökm oxundu
Hədəfimiz bərpa olunan enerji payını 30 faizə çatdırmaqdır - Nazir
Qarabağda bir sıra böyük layihələrin məhz xarici investisiya hesabına həyata keçirilməsi əsas prioritetlərimizdəndir - Pərviz Şahbazov
Zəngəzurun giriş qapısı Zəngilan (FOTO)
Daha bir universitetdə bir neçə qrup distant təhsilə keçib
Qusar xəstəxanasının direktoru rüşvət alarkən cinayət başında yaxalanıb
Gələn il “Böyükşor”da üzən günəş elektrik stansiyasının istismara verilməsi planlaşdırılır - Nazir
Bal yarmarkasında məhsulun qiyməti necə müəyyənləşdirilir?
Bakıda gəlnini qətlə yetirən qayınataya 18 il həbs cəzası verildi
Son bir ilə yaxın müddətdə “Azercell könüllüləri” minlərlə ailəni sevindirib
Pandemiya arıçılara mənfi təsir edib - Nazirlik rəsmisi
Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşları üçün ölkəyə daxil olma qaydalarını asanlaşdırıb
Əsas planımız mikro və aqro-sahibkarlar seqmentində kredit portfelini artırmaqdır
Rusiyada koronavirusdan ölüm hallarında yeni rekord qeydə alınıb
Riteylerə kömək: kassa sistemi vasitəsilə gəliri necə artırmaq və milyonlara qənaət etmək olar
Ermənistan kommunikasiyaların açılması üçün əməli addımlar atmalıdır - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan Xorvatiyanın strateji tərəfdaşıdır - XİN rəhbəri
Cənubi Koreya sahillərində Çinə məxsus qayıq batıb
Yol polisi Bakıda səkiləri zəbt edən sürücülərə qarşı tədbirlərə başladı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Xorvatiyadan minaların təmizlənməsi üçün avadanlıqlar alır - Ceyhun Bayramov
Türkmənistan türkdilli ölkələrin xəbərlərini yayımlayan Türk Dünyası (Turkic.World) layihəsinə qoşuldu (FOTO)
Azərbaycanla Xorvatiya arasında 7 sənədin razılaşdırılması üzərində iş aparılır
Bütün xəbərlər