Azərbaycan, Bakı, 17 sentyabr / Trend , müxbir K.Zərbalıyeva /
Azərbaycanda nikah müqaviləsinin məcburi bağlanması barədə qanunvericiliyə dəyişiklik təklif olunub.
Milli Məclisin Sosial siyasət komitəsinin sədri Hadı Rəcəbli cümə axşamı Trend -a bildirib ki, nikah müqaviləsinin məcburi bağlanması barədə Ailə Məcəlləsinə ayrıca müddəanın əlavə edilməsi təklif olunub və bu məsələ hazırda gündəmdədir.
Komitə rəhbərinin sözlərinə görə, həmin müqavilənin nikah bağlanarkən notarial qaydada təsdiq olunması nəzərdə tutulur. Lakin respublikanın bütün rayonlarında notariusların fəaliyyət göstərməməsi vətəndaşlar üçün problemlər yarada bilər. Belə ki, notarius fəaliyyət göstərməyən rayonun sakinləri nikaha girərkən belə bir müqaviləni rəsmiləşdirmək üçün qonşu rayona getmək məcburiyyətində qalacaqlar.
Rəcəblinin sözlərinə görə, Vətəndaşlıq Vəziyyəti Aktlarının Qeydiyyatı (VVAQ) şöbələrinin səlahiyyətləri icra nümayəndəliyinə verildiyi kimi, notariusu olmayan rayonlarda da icra nümayəndələrinə bu səlahiyyəti verməklə problemi həll etmək olar.
Millət vəkili hesab edir ki, bu müqavilə hədiyyə müqaviləsi formasında bağlana bilər.
"Nikaha girən tərəflər əsasən hədiyyələrin siyahısını tutur və təsdiq edirlər. Bu hal şəriət nikahında - kəbində də var idi və hazırda bəzi rayonlarda rast gəlinir. Kim nə verib, nə aparıbsa, siyahısı tutulurdu. Biz istəyirik ki, bu müqavilə hədiyyə müqaviləsi şəklində olsun", - deyə Rəcəbli bildirib.
O, bildirib ki, mülkiyyətin bölüşdürülməsi məsələsi qanunvericlik yolu ilə həll olunduğundan, bu məsələnin nikah müqaviləsinə daxil edilməsinə ehtiyac yoxdur.
"Qanunvericiliyə görə, ər-arvadın nikah dövründə birgə qazandığı əmlak onların birgə mülkiyyətidir və boşanma zamanı onlar arasında bərabər bölünür. Nikahdan əvvəl qazandıqları əmlak isə onların yalnız özünə məxsusdur. Həmçinin evə qeydiyyatla bağlı məsələ də qanunvericilikdə həllini tapıb. Qadın mülkiyyət sahibindən ev tələb edə bilməz, yalnız ona yaşamaq hüququ verilir. Dünya təcrübəsində də bu məsələ qanunvericiliyimizdə olduğu kimi tənzimlənir", - komitə sədri deyib.
Rəcəblinin fikrincə, bir qrup insan müqavilənin bağlanmasının məcburiləşdirilməsinin, imperativ norma şəklinə salınmasının tərəfdarı deyil. Həmçinin müqavilənin məcburiləşdirilməsi müqavilə azadlığı prinsipinə ziddir. Həm də müqavilənin hüquqi əsasları qanundan daha zəifdir.
Nikah müqaviləsi nikaha daxil olan şəxslər arasında bağlanan, nikah dövründə və ya nikah pozulduqda ər-arvadın əmlak hüquqlarını və vəzifələrini müəyyən edən sazişdir. Nikah müqaviləsi yazılı formada bağlanır və notariat qaydasında təsdiq olunur.
Nikah müqaviləsində tərəflərin bir-birini qarşılıqlı saxlaması, bir-birinin gəlirlərində iştirak üsulları, bir-birinin ailə xərclərində iştirak qaydası ilə bağlı hüquq və vəzifələri, nikah pozulduqda hər birinə düşəcək əmlakı müəyyənləşdirmək hüququ müəyyən edilir.
Nikah müqaviləsi ər-arvadın mövcud olan və gələcəkdə əldə edəcəkləri əmlaka dair bağlana bilər.
Nikah müqaviləsi nikaha qədər və nikahdan sonra da bağlana bilər. Müqavilə nikaha qədər bağlansa da, bu nikah qeydə alındığı gündən qüvvəyə minir. Müqavilədə əmlakın hüquqi rejimi müəyyən olunur.
Ədliyyə Nazirliyinin Qeydiyyat və Notariat Baş İdarəsindən cümə axşamı Trend -a verilən məlumata görə, ötən ilin 6 ayı ilə müqayisədə bu il nikaha girən tərəflər arasında bağlanan nikah müqavilələrinin sayı 4 dəfə artıb.
Ötən ilin 6 ayında 13 nikah müqaviləsi bağlandığı halda, bu ilin 6 ayında 42 müqavilə bağlanıb.
İdarədən bildirilib ki, hesabat dövründə Azərbaycanda 32 mindən artıq nikah qeydə alınıb. Müqavilələrin 32-si Bakıda, 5-i Abşeronda, hərəsində biri olmaqla Gəncə, Sumqayıt və Lənkəranda nikaha girən tərəflər arasında bağlanıb.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin ailə problemləri şöbəsinin müdiri Gülnarə Məmmədova Trend -a bildirib ki, nikah müqaviləsinin bağlanması nikah pozularkən yaranan problemlərin sivil qaydada həllinə imkan yaradır.
Şöbə müdiri nikah müqaviləsinin məcburi bağlanması ilə bağlı komitə tərəfindən Milli Məclisə təklif verildiyini bildirib.
Lakin komitə hesab edir ki, vətəndaşlar arasında nikah müqaviləsinin bağlanmasının üstünlükləri ilə bağlı maarifləndirmə aparılmalı, insanlara bu müqavilənin bağlanmadığı halda yaranan fəsadlar izah olunmalıdır. Komitə bu qənaətdədir ki, nikaha girən şəxslər müqavilənin üstünlüklərini dərk edəndən sonra müqavilə bağlamağa özləri maraqlı olacaqlar.
Məmmədovanın sözlərinə görə, komitəyə şikayət edən qadınların əksəriyyəti boşanandan sonra yaşamağa yerlərinin olmamasından şikayətlənirlər. "Qadınlar yaşamağa yer tapmır. Bəzən bu səbəbdən uşaqlarını uşaq evlərinə vermək məcburiyyətində qalırlar. Nikah müqaviləsi boşanma zamanı yaranan problemlərin sivil qaydada həllinə imkan verir. Müqavilə mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmalıdır. Bizdə belə düşünürlər ki, nikaha girən tərəf müqavilənin bağlanmasını tələb edirsə, bu qarşı tərəfə etibarsızlıq kimi qiymətləndirilir. Bizim ailələrdə çox vaxt valideynlər nikah pozularkən uşaqlardan vasitə kimi istifadə edirlər. Bu isə uşaqların psixologiyasına ciddi zərbə vurur. Tərəflər arasında nikah müqaviləsi olarsa, boşanan zaman qadınların və uşaqların vəziyyəti də yaxşı olar", - deyə şöbə müdiri bildirib.
Məmmədova xarici vətəndaşlarla nikaha girən qadınlarla bağlı ciddi problemlərə də rast gəlindiyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, xarici vətəndaşlarla nikahda olan qızlarımız boşanarkən həm maddi, həm də mənəvi problemlərlə üzləşirlər. Çox vaxt nikah pozularkən onların uşaqları da əllərindən alınır. "Əcnəbi vətəndaşlarla nikaha girən qızlar həmin ölkənin qanunvericiliyini bilməlidirlər. Əks halda, nikah pozularkən ciddi problemlərlə üzləşəcəklər", - deyə Məmmədova vurğulayıb.
Hüquqşünas Leyla Mədətova nikah müqaviləsinin məcburiləşdirilməsinin tərəfdarı deyil. Onun sözlərinə görə, müqavilənin bağlanması məcburi olarsa, müqavilə azadlığı prinsipi pozular. Hüquqşünas hesab edir ki, müqavilənin bağlanması problemlərin həlli yolu deyil.
"Bizim qanunvericilikdə ər ilə arvadın mənafeyini müdafiə edən kifayət qədər müddəa var. Nikah müqaviləsi daha imkanlı şəxslər üçün aktualdır və belə şəxslər əmlaklarının bölgüsündə maraqlı deyillər. Maddi cəhətdən imkanlı olmayan şəxslərin nikah müqaviləsi bağlamasının elə də əhəmiyyəti yoxdur", - Mədətova bildirib.
Dünya praktikasında nikah müqaviləsinin məcburi bağlanması praktikasının olmadığını deyən Mədətova bildirib ki, boşanandan sonra evziz-eşiksiz qalan qadınların problemini geniş mənada həll etmək lazımdır. "Qadınların mənzillə təminatı, sosial təminatı, qadınların təhsil, işsizlik kimi problemlərini həll etməklə bütün bu problemin həllinə nail olmaq mümkündür. Qadının problemini onun ərini müqavilə bağlamağa məcbur etməklə həll etmək olmaz. Bu müqavilənin bağlanması qadının çöldə qalmamasına kömək etməyəcək", - hüquqşünas vurğulayıb.
Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]
