Azərbaycan, Türkmənistan və İran Xəzər dəniz turizmini yarada bilər - İranın vitse-prezidenti (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 02 fevral / Trend , müxbir T.Cəfərov/

Trend -un Fars redaksiyasının İran Prezidentinin müavini, Turizm və Mədəni Abidələrin Mühafizəsi İdarəsinin rəisi və Azad İqtisadi Zonalar üzrə Mərkəzin sədri Həmid Bəqayi ilə müsahibəsi

- Cari ildə İranın turizm sektorunun inkişafına nə qədər investisiya yatırılıb (İran təqvimi üzrə martda başa çatmalıdır)?

- Cari ildə turizmin inkişafı üçün müxtəlif sahələrdə 1 milyard dollar həcmində sərmayə yatırılıb. Ötən il 2 milyon 200 min nəfər İrana səfər edib. Bu il bu rəqəm hələlik 1 milyon 700 min nəfərə çatıb. Ölkədə turizmin inkişafı üçün hazırda bir çox sayda mehmanxana, restoran, qonaq evləri tikilməkdədir. İranda turizm sahəsində inkişaf çox zəif olub və bu sahədə işlərin görülməsinə yenicə başlanılıb.

- İran minillik tarixi abidələr ölkəsidir, eləcə də İranda İmam Rza və onun bacısı Həzrət Məsumənin ziyarətgahları yerləşir. Turizimin inkişaf etdirilməsi və turistlərin qonşu ölkələrdən, xüsusilə də Azərbaycandan İrana səfər etməsi üçün hansısa proqramlarınız varmı?

- Bizim bir müddət əvvəl Azərbaycanın turizm naziri ilə müzakirələrimiz olub. Azərbaycanlı şiələr səkkizinci İmam Həzrət Rza və onun bacısı Həzrət Məsumənin qəbrlərini ziyarət etmək istəyirlər. Biz istərdik ki, İranda fəaliyyət göstərən turizm şirkətləri, eləcə də Azərbaycanda fəaliyyət göstərən turizm şirkətləri gediş-gəlişlərin artırılması üçün fəaliyyətlərini genişləndirsinlər. Hazırda İran və Azərbaycan arasında viza rejiminin birtərəfli ləğv olunmasının icrası turizm şirkətlərinə bu işdə kömək ola bilər. Turizm şirkətləri İranın sərhəd zonasında, eləcə də Təbrizdə olan dəmiryol xidmətlərindən istifadə edərək Məşhəd şəhərinə turlar təşkil edə bilərlər. İran tərəfi olaraq da biz çalışacağıq ki, İranın turizm şirkətlərini turistlərin mübadiləsi üçün şəraitin asanlaşdırılmasına və Azərbaycan tərəfi ilə əməkdaşlıq etməyə hazırlayaq. Deməliyəm ki, hazırda Azərbaycandan İranın Məşhəd şəhərinə ziyarət məqsədi ilə çoxlu sayda zəvvar gəlir. Lakin İran və Azərbaycan arasında turizm sahəsində əlaqələrin inkişafı üçün potensial genişdir.

- Azad və xüsusi iqtisadi zonaların yaradılması İran iqtisadiyyatında nə kimi rol oynaya bilər?

- Azad və xüsusi iqtisadi zonalarda özəl güzəştlər tətbiq olunur. Azad zonalarda sərmayə yatırmaq üçün sərmayədarlardan əlavə dəyər vergisi alınmır. Əcnəbi vətəndaşların azad zonalara giriş-çıxışı sərbəstdir. Azad zonalara həmçinin hər cür sərmayənin sərbəst giriş-çıxışı, eləcə də hər növ məhsulun idxal və ixracı üçün gömrük xərcləri alınmır. Deməli, azad zonalarda yuxarıda sadaladığımız 4 özəl xüsusiyyət mövcuddur.

Özəl iqtisadi zonalar azad zonalarla müqayisədə bir qədər fərqlidir. Fərq də bundan ibarətdir ki, özəl iqtisadi zonalarda məhsulların idxal və ixracına gömrük xərcləri alınmır.

- Sizcə, azad və özəl iqtisadi zonaların yaradılması İran və qonşu ölkələr arasında ticari və iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün körpü rolu oynaya bilərmi?

- Bəli, ümumiyyətlə dünyanın müxtəlif regionlarında azad və özəl iqtisadi zonaların yaradılmasında məqsəd elə budur. Zonaların yaradılmasında əsas məqsəd ilk növbədə həmin ölkənin qonşu ölkələrlə iqtisadi əlaqələrini, eləcə də qonşu ölkələrin həmin ölkə ilə əlaqələrini genişləndirmək üçün şəraitin sadələşdirilməsidir. Nümunə üçün Azərbaycan sərhədində yerləşən Araz iqtisadi və sənaye zonasını göstərmək olar. Həmin zonada məhsulların tranziti, məhsulların istehsalı üçün investisiya və sərhəd zonasında məhsulların mübadiləsi üçün böyük potensial yaradılıb. Düzdür, Araz azad zonası qısa müddətdir yaradılıb və çox böyük keçmişi yoxdur. Lakin İranda Kiş, Qeşm, Çabahar, Ərvənd kimi digər azad zonalar da var ki, orada digər əcnəbi ölkələrlə iqtisadi mübadilələr aparılır.

Azad zonalarda olan ən əhəmiyyətli üstünlük həmin zonalarda əlavə vergilərin tutulmamasıdır. Bu, məhsulların istehsal xərclərinin azalmasına səbəb olur. Biz bəzi vaxtlar azad iqtisadiyyat tətbiq olunmuş ölkələrdə və bəzi gömrük xərcləri alınmayan ölkələrdə azad zonaların yaradılmasının şahidi oluruq. Bunun səbəbini araşdırdıqda görürük ki, onlar məhsulların istehsal xərclərinin azaldılmasına çalışırlar. Məhsulların istehsal xərclərinin azalmasına təsiredici amillərdən biri də əlavə dəyər vergilərinin tutulmamasıdır. İranın azad zonalarında gömrük xərclərinin alınmaması da məhsulların istehsal xərclərinin azalmasında təsiredici rol oynayır.

Azad və xüsusi iqtisadi zonalar yaradılanda, burada əsasən bütün növ məhsulların alış-verişi və istehsalı nəzərdə tutulur. Dünyada istehsal oluna biləcək məhsulların hamısının İranın azad zonalarında istehsalı üçün potensial mövcuddur. Neft hasilatı (İranın Qeşm azad zonasında), kimyəvi məhsullar, tikinti, gündəlik ləvazimat, ərzaq, tibbi sənayesi və dərman preparatları, avtomobil və gəmi istehsalı kimi sahələrin İranın azad və xüsusi iqtisadi zonalarında yer ala bilməsi üçün şərait var. Məhsulların tranziti üçün azad və iqtisadi zonalarda şərait var. Məhsullar həmin zonalarda saxlanılıb digər regionlara ixrac oluna bilər.

İranın azad zonalarında illik 1,5 milyard dollar həcmində məhsulların idxalı üçün potensial mövcuddur. Hər bir ölkədə gəlirlərin və iqtisadi fəaliyyətin bir qismi idxalat sahəsindədir. İranın azad zonaları idxalat sahəsində vasitə rolunu oynayıb. Ölkədə sənaye istehsalının bir hissəsi bu vasitə ilə təmin olunub. Bununla yanaşı, bu zonalarda investisiyalar yatırlıb. Həmin zonalarda ixracat üçün potensial mövcuddur. Hazırda inkişaf etdirilən Ərvənd azad zonasından gündəlik İraqa 5 milyon dollar həcmində ixrac potensialı var və hər gün bu zonadan İraqa ixracat olur.

Azad zonalarının potensialından istifadə edə biləcək yerlərdən biri də Naxçıvan Muxtar Respublikasıdır. Bu muxtar respublika İran və Azərbaycan sərhədində yerləşən Araz iqtisadi zonasının potensialından istifadə edə bilər. Naxçıvan Muxtar Respublikasının hazırkı şəraitini nəzərə alsaq, bu azad zona Naxçıvan və İran arasında ticari əlaqələrin inkişafında böyük rol oynaya bilər.

- İran və Azərbaycan arasında müştərək üç sərhəd zonası (Biləsuvar, Astara və Culfa) var. Bu sərhəd zonalarında azad və xüsusi iqtisadi zonalar yaradılması üçün hansısa proqram nəzərdə tutulubmu?

- Astara sərhəd keçid zonasında xüsusi iqtisadi zona mövcuddur. Digər tərəfdən, Araz azad zonasının Naxçıvan Muxtar Respublikası və Biləsuvar sərhəd zonaları ilə əlaqələri var. İranın Kəlheybər sərhəd zonasında İran və Azərbaycan arasında əlaqələr mövcuddur.

Bizim Azərbaycan tərəfi ilə İranın azad və xüsusi iqtisadi zonalarında investisiya yatırması ilə bağlı bir neçə dəfə müzakirələrimiz olub. Hazırda Azərbaycan sərmayəçilərindən bir çoxu Araz iqtisadi zonasında sərmayə yatırıb və fəaliyyət göstərir. Fürsətdən istifadə edərək elə sizin vasitənizlə Azərbaycan Respublikasının sərmayəçilərini İranın azad və xüsusi iqtisadi zonalarında, xüsusilə Araz azad zonasında sərmayə yatırmağa dəvət edirəm. Biz bu zonalarda sərmayə yatırmaq üçün lazım olan məlumatları, eləcə də iqtisadi paketləri onlara təqdim etməyə hazırıq. Hazırda bu zonalarda investisiya yatırmaq üçün çox yaxşı fürsət var. Ona görə ki, bu azad zonaların əksəriyyətində iş qurmaq üçün hələ çox geniş potensial mövcuddur.

- İran və Azərbaycan arasında sərnişin gəmi reyslərinin açılması nəzərdə tutulub. Bu reyslər nə vaxt və hansı şəraitdə həyata keçiriləcək?

- İran fevralın 1-dən Azərbaycanla viza rejimini birtərəfli ləğv edib və onun icrasına başlayıb. Biz qərara gəlmişik ki, İranın şimal regionu ilə Azərbaycanın Bakı limanı arasında "Mirza Kuçək Xan" sərnişin gəmisini istifadəyə verək. Biz Xəzərdə sərnişin daşınmalarını inkişaf etdirə bilərik.

Hazırda İranda sərnişin gəmilərinin yanalma körpülərinin az olması bizim problemlərimizdən biridir. Ənzəli limanında sərnişin gəmilərinin yanalma körpülərinin tikilməsində Azərbaycan sərmayəçiləri investisiya yatırmaq istəsə, biz onlar üçün şərait yaratmağa hazırıq. Sərnişin daşınmaları üçün mövcud olan problemlərdən biri də sərnişin gəmilərinin az olmasıdır. Xəzər dənizində sərnişin daşıyan gəmilər çox deyil, digər tərəfdən Türkmənistanda Türkmənbaşı limanı var. Həmin liman həm azad zona, həm də turizm üçün əlverişli zonadır. Biz Bakı-Türkmənistan-İran sərnişin gəmi reysi açmaqla, Xəzəryanı ölkələr arasında dəniz sahəsində turizmi inkişaf etdirə bilərik. Hazırda biz Azərbaycan, Türkmənistan və İran arasında sərnişin gəmi reysinin açılması məsələsini müzakirə edirik. Nəzərdə tutulub ki, Azərbaycan və Türkmənistanın Tehrandakı səfirləri öz ölkələrində aidiyyatı qurumlarla bu məsələni detallı şəkildə müzakirə edib bizə bildirsinlər. Bizim üçün bu reysin açılması gündəlikdədir və Azərbaycan ilə Türkmənistanın cavabını gözləyirik.

- Mətbuatda sizin Azərbaycanının Tehrandakı səfiri ilə ötən cümə axşamı görüşünüz barədə məlumatlar yayılmışdı. Görüşdə hansı məsələlər müzakirə olundu?

- Ötən həftənin cümə axşamı Tehranda İslam ölkələrinin səfirlərinin konfransı keçirildi. Azərbaycanın səfiri də bu konfransda iştirak etdi. Bu konfrans çərçivəsində səfirlə görüşüm oldu. Görüşdə İran və Azərbaycan arasında sərnişin gəmi reysinin açılması üçün işlərin tezləşdirilməsi məsələsi və Azərbaycandan olan bankların İranda, xüsusilə də İranın azad və xüsusi iqtisadi zonalarında təsis olunması məsələsi müzakirə edildi. Həmin görüşdə bu iki məsələ ilə bağlı detallı şəkildə müzakirə aparmaq üçün bir daha görüşmək barədə razılıq əldə olundu. Ümid edirəm ki, yeni səfirin köməyi ilə biz tez bir zamanda bu məsələlərlə bağlı razılıq əldə edə biləcəyik.

Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşır
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşır
Dəmir yolunun çəkilişi Qəbələnin turizm imkanlarının inkişafı üçün vacibdir (VİDEO)
Dəmir yolunun çəkilişi Qəbələnin turizm imkanlarının inkişafı üçün vacibdir (VİDEO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Qida təhlükəsizliyi sahəsində innovativ həllərin tətbiqi uğurla davam etdirilir
Rüşvət almaqda təqsirləndirilən sabiq müstəntiqə hökm oxundu
Belarus Azərbaycanın şəxsində Qafqazda etibarlı dost tapıb - Belarus müdafiə naziri
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Belarus və Azərbaycan əməkdaşlığın yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir
Avropa azərbaycanlıları soydaşlarımıza çağırış edib (FOTO)
Bakıda I sinfə qəbulla bağlı müraciətlərin sayı açıqlandı
Oljas Süleymenov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
Azərbaycan bu ölkələrdən quş əti idxalına məhdudiyyət qoyub
“ASAP Career Academy” layihəsinin təqdimatı baş tutub (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Belarusun müdafiə nazirini qəbul edib (YENİLƏNİB)
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi açıqlandı
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşır
Gömrük Akademiyasında “RENFUL” şirkətinin mütəxəssisləri təlimlər keçirlər (FOTO)
İranda ötən sutka 14 min nəfər koronavirusa yoluxub, 310 nəfər ölüb
Azərbaycanlılar BMT qərargahı önündə minalarla bağlı aksiya keçiriblər (FOTO)
Ermənistanın qeyri-adekvat davranışı ilk növbədə onun özü üçün zərbədir - Sevil Mikayılova
Qəbələ Dəmiryol Vağzalı (FOTOSESSİYA)
Dəmir yolunun çəkilişi Qəbələnin turizm imkanlarının inkişafı üçün vacibdir (VİDEO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
“Xarıbülbül” festivalı Şuşanın mədəniyyət mərkəzi statusunun bərpasını təcəssüm etdirir - Tamam Cəfərova
Şirvan Reabilitasiya Mərkəzində 90-a yaxın hərbçi müalicə edilib
Dəmir yolu ilə yükdaşımalar artıb
“Rabitəbank”dan illik cəmi 15% ilə onlayn kredit
"Telegram"ın işində qüsurlar yaranıb
Bolqarıstan bankı Azərbaycan qazının nəqli layihəsinə kredit ayırıb
Ermənistanın Azərbaycanın mədəni irsinə dağıdıcı rəftarı beynəlxalq hüququn pozuntusudur - Yaşar Əliyev
Sabah Bakıda 28, rayonlarda 35 dərəcəyədək isti olacaq
Yevlax bazarında nöqsanlar - Nehrə yağı adı ilə bitki yağları satılır (FOTO)
Bu il ƏƏSMN-in fəaliyyət sahələri üzrə 220 min elektron arayış verilib
Sahibkarlar üçün ödənişsiz təlimlər keçirilir
"8 Noyabr" stansiyasının şəhid Xudayarın səs yazısı ilə səsləndirilməsi montajdır - Metropoliten
1300 qaziyə reabilitasiya və sosial-psixoloji xidmət göstərilib (FOTO)
Kəpəz dağında Nizami Gəncəvi zirvəsi təsis olunub (VİDEO)
Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə iki yeni hakim təyin edilir
Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə yeni hakimlər təyin edilir (SİYAHI)
Təlimlərin gedişi barədə məruzələr dinlənilib (FOTO)
Naxçıvan Ali Məhkəməsinə yeni hakimlərin təyin olunması təklif edilir
Horadiz-Ağbənd dəmir yolu xətti üzrə infrastruktur işlərinə başlanılıb (VİDEO)
Yerevanın keçmiş meri Moskvadan qayıdarkən saxlanılıb
Məişət zorakılığından zərər çəkənlər üçün yeni yardım mərkəzlərinin akkreditasiyası keçiriləcək
Meksikada yük maşınında 9 nəfərin meyiti tapılıb
Bakıda Formula 1 ilə bağlı tikinti işləri yekunlaşır
Qarabağda potensial turizm marşrutlarının hazırlanmasına başlanılıb
Bakı-Qəbələ qatarında gediş-gəliş nə vaxt və neçəyə olacaq? - ADY-dən açıqlama
Belarusun Müdafiə naziri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
Ölkədə 5 ulduzlu hotellərə tələbat daha çoxdur - Dövlət Turizm Agentliyi
Xırdalanda vaqon yanıb (ƏLAVƏ OLUNUB)
TAP-ın genişləndirilməsi ilə bağlı üç ssenari təklif edilir
TAP-la nəql olunan qazın həcmi açıqlanıb
Muğanlı-İsmayıllı-Qəbələ yolunun ilk 14 km-lik hissəsinin tikintisinə başlanılıb (FOTO)
Azərbaycan ordusu bütün bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin qarantıdır - Naqif Həmzəyev
MDU-nun tələbələri ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümünə həsr olunmuş müsabiqənin qalibləri olublar (FOTO)
TAP-ın genişləndirilməsi üzrə bazar sınaqları başlayıb
Bakıdan Qəbələyə ilk qatar yola düşüb (FOTO)
Təlimlərdə PUA heyətləri təlim tapşırıqlarını icra edir (VİDEO)
ABŞ Prezidentinin müşaviri Prezident İlham Əliyevə zəng edib
18 yaşlı dizayneri işdə "tok" vurub öldürdü
Binəqədidə bir neçə mağaza yanıb
Bu il Azərbaycana yatırılan investisiyaların həcmi açıqlanıb
Mayın 18-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Azərbaycanda könüllü sığorta növləri üzrə yığımlar il ərzində bir qədər azalıb
Kanada bu həftə 4,5 milyon doza koronavirus peyvəndi alacaq
Qazaxıstanda koronavirusa daha 1 837 nəfər yoluxub
Dördüncü sənaye inqilabı post-pandemiya dövründə artıma daha tez qayıtmağa imkan verəcək - "Honeywell"
Misir İsraili Qəzzada tibb müəssisələrinə zərbələr endirməkdən çəkinməyə çağırır
Bu gündən Azərbaycanda "Sputnik V" peyvəndinin tətbiqinə başlanılır
Finlandiya Rusiya neftinin alışını tədricən azaldır
Braziliyada Milli nüvə təhlükəsizliyi agentliyi qurulub
Misir Qəzza zolağına 65 ton tibbi avadanlıq və dərman göndərəcək
Dünya İqtisadi Forumunun xüsusi iclası bu il keçirilməyəcək
Kolumbiyada qarşıdurmalar davam edir, yenə ölən və çoxlu sayda yaralı var
Ekvadorda avtobus qəzasında 9 nəfər öldü
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 13 864 nəfər sağalıb
Rusiyada helikopter qəzaya uğrayıb, ölən və itkin düşən var
Hikmət Hacıyev Brüsseldə Aİ komissarı ilə görüşüb
Daşkəsəndə Yol Polisi nəzarət-profilaktik tədbirləri davam etdirir (FOTO)
Dünyada ötən sutka koronavirusa 589 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 10 milyard dollara yaxınlaşıb
Gürcüstandakı insident barışıqla başa çatdı
Azərbaycanın qaz ixracı 80 faizə yaxın artıb
"Aeroflot" Türkiyəyə bilet satışını dayandırıb
Ombudsman Səbinə Əliyeva Gürcüstanın Xalq Müdafiəçisinə müraciət edib
İki güləşçimiz Avropa çempionatının finalına yüksəlib
Xaçmaz rayonunda Zəfər parkı inşa edilir (FOTO)
Ermənistan “bir tük də qənimətdir” prinsipi ilə yenə KTMT-dən mədət umur
Dələduz iş başında yaxalanıb
Regional rəqəmsal hökumət portalının ilkin versiyası hazırlanıb
Azərbaycan neft ixracını azaldıb
Dünyada ən çox satılan avtomobillər hansılardır?
Bakı Baş Gömrük İdarəsində əməliyyat: Vəzifəli şəxslər rüşvət alarkən saxlanıldı
Hikmət Hacıyev Brüsseldə NATO-nun Baş katibinin müavini ilə görüşüb (FOTO)
Qubada qardaşlar çaya düşüb, biri ölüb
“Yüksəliş” müsabiqəsi iştirakçıların məlumat bazasını yaratdı
Teledərslərin mayın 18-nə olan cədvəli
Ölkəmizin uğurlarına qısqanclıqla yanaşanlar dost ölkələrlə münasibətlərimizi pozmağa cəhd göstərirlər - Deputat
Bakıda küçə və prospektlərdə sıxlıq var - BNA (FOTO)
Tovuzda 10 yaşlı qızın qətlində təqsirləndirilən şəxsin məhkəməsi başladı
Gürcüstandakı insident tamamilə məişət zəminində baş verib - Arzu Nağıyev
Bakı-Sumqayıt qatarının hərəkət cədvəli dəyişir (FOTO)
Səhiyyə sisteminin transformasiyası proqramı hazırlanır - TƏBİB
Bütün xəbərlər