Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir? - Elm Tarixi İnstitutu

Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?  - Elm Tarixi İnstitutu

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycandakı alban kilsələri hər zaman Azərbaycan xalqına məxsus olan abidələr olub. Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri bizim öz xristian tariximizi qabartmamağımızdır.

Bunu Trend-ə AMEA-nın Elm Tarixi İnstitutunun Elm tarixinin nəzəri və metodoloji problemləri şöbəsinin müdiri Bayram Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, yüzillikdə qədim Azərbaycan dövləti olan Albaniya ərazisində Alban çarı Urnayrın zamanında xristanlıq dövlət dini kimi qəbul edilib və Albaniya ərazisində məbədlər açıq fəaliyyət göstərməyə başlamışdı. Albaniyada ərəb işğalları nəticəsində İslam dini yayıldığı zaman bu ərazilərin şimalında yaşayan və xristian dininə etiqad edən albanlar (azərbaycanlılar) öz dinini qoruyub saxlamağa cəhd edirdi. Belə bir vaxtda Azərbaycan ərazisinə ticarət vasitəsi ilə gəlib gedən ermənilər azlıqda qalmış xristian albanları öz təsirinə salmaq üçün bütün vasitələrdən istifadə edirdi. Belə vasitələrdən biri də Azərbaycana məxsus olan alban kilsələrinin erməniləşdirilməsi oldu.

B.Quliyev qeyd edib ki, orta əsrlər dövründə alban kilsələrinin erməniləşdirilməsi prosesi ilə bir o qədər də qarşılaşmasaq da, 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinin 15-ci maddəsi ilə ermənilər Azərbaycanın qərb hissəsi və Qarabağın dağlıq hissəsinə köçürüldükdən sonra Azərbaycanda yerləşən alban məbədlərinin kütləvi surətdə erməniləşdirilməsi başladı:

"XX əsrin 80-ci illərində Kəlbəcərdə tədqiqat aparan iki alimimiz belə bir hadisə ilə qarşılaşırlar. Orada yerləşən Gəncəsər monastrında divarlardakı dəvə və dəvə karvanı şəkilləri ermənilər tərəfindən bərpaetmə adı ilə silinir, yerinə anlaşılmaz şəkillər (çox güman ki, erməni əlifbası ilə yazılar) çəkilirdi. Çox təəssüf ki, 80-ci illərin sonu olduğu üçün ermənilər bərpaetmə işlərini əsaslandıraraq alimlərimizi həmin əraziyə yaxın buraxmayıblar. Bunun kimi yüzlərlə belə fakt var".

Tarixçi alim hesab edir ki, Azərbaycanda İslamdan əvvəl xristianlığın mövcud olması bizim tariximizə xələl gətirmir:

"Əksinə, bizim öz tariximizi olduğu kimi qəbul edib, araşdırıb və dünyaya tanıtdırmaq lazımdır. Bu halda ermənilərin alban kilsələri ilə bağlı iddiaları üçün əsas yaratmamış və buna yer buraxmamış olacağıq. Alban məbədlərin bizə aid olduqlarını sübut edəcək onlarla memarlıq özəllikləri var və onlardan sadəcə birini vurğulamaq istərdim. Azərbaycanda Yeddi Kilsə monastrı var. Yeddi rəqəmi Azərbaycan Türklərinin müqəddəs rəqəmdir. Xristianlığı qəbul edən Alban Türkləri Tanrıçılıq ənənələri ilə xristianlığı birlikdə yaşatdılar. Və ya Xocavənd ərazisində yerləşən Mohranisa məbədində yerləşən mehrab at nalı formasındadır. Ən qədim zamandan azərbaycanlılar atçılıq ilə məşğul olmuş, dünyanın ən qədim at sümükləri məhz Azərbaycan ərazisindən – Əliköməktəpədən tapılmışdır. Demək ki, mehrabın at nalı formasında olması heç də təsadüfi deyil. Ermənilər sadəcə monastrları dağıtmırlar və ya erməniləşdirmirlər. Bizim bütün növ tarixi abidələrimiz bu aqibətlə qarşılaşır. Misal üçün, Azıx mağarasında Azərbaycandan icazəsiz tədqiqat aparılıb və oradan tapılan sümük London muzeylərinin birinə satılıb".

Tarixçi hesab edir ki, bu hadisə bizim tariximizə xələl gətirmir. Əksinə, bizim öz tariximizi olduğu kimi qəbul edib, araşdırıb və dünyaya tanıtdırsaq, ermənilərə iddia edəcəkləri yer buraxmamış olacağıq.

Azərbaycan və Çexiya arasında turizm əlaqələrinin inkişafı müzakirə olunub
Azərbaycan və Çexiya arasında turizm əlaqələrinin inkişafı müzakirə olunub
Turizm potensialının üzə çıxarılmasında blogerlərin rolu yüksəkdir - Assosiasiya sədri (FOTO)
Turizm potensialının üzə çıxarılmasında blogerlərin rolu yüksəkdir - Assosiasiya sədri (FOTO)
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində "ağıllı" layihələr üçün strateji planlar hazırlanır
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində "ağıllı" layihələr üçün strateji planlar hazırlanır
Loading Bars
Xəbər lenti
Ərdoğan və Conson ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər
Avstriyada koronavirusun "Braziliya" ştammına ilk yoluxma halı qeydə alınıb
ASAN könüllülərindən şəhid xanımlarına diqqət (FOTO/VİDEO)
Suriya prezidenti Bəşər Əsəd və xanımı koronavirusa yoluxublar
Azərbaycanda 195 nəfər COVID-19-a yoluxub, 71 nəfər sağalıb, 6 nəfər vəfat edib
AHİK sədri Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azəraycan xanımlarını təbrik edib
Azərbaycan qadınları daim nəcib, xeyirxah təşəbbüsləri ilə dünyaya nümunə olublar - Pərvin Kərimzadə
Azərbaycan Aİ-dən idxalı artırıb
Tailand peyvəndlənən turistlər üçün karantin müddətini iki dəfə azaldır
AFFA Ukraynada oynayan daha bir futbolçunu milliləşdirir
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın müstəqilliyinə verilmiş vəsiqə oldu - Deputat
İspaniyada 8 Martla əlaqədar aksiyaların keçirilməsi qadağan edilib
“YAŞAT” Fondu daha bir qazinin yeni doğulan övladına hesab açır (FOTO)
Roma papasının İraqa səfəri başa çatıb
Azərbaycanla birgə sənaye şəhərciyi yaratmaq İranın iqtisadi inkişafının nailiyyətidir - Nazir
ABŞ İran sərhədlərinə bombardmançı göndərdi
İranda ötən sutka 99 nəfər koronavirusdan ölüb
Livanda etirazçılar əsas yolları bağlayıb
MDU rektoru xanım əmkdaşları təbrik edib (FOTO)
Türkiyədə peyvənd olunanların sayı 10 milyonu keçib
Kürdə batan şəxsin meyiti 36 gündən sonra tapıldı
BMT Konqresində Ermənistanın hərbi cinayətləri ifşa edilib
Türkiyədə 31 FETÖ üzvü saxlanılıb
Cənab İlham Əliyev prezident seçildiyi ilk gündən xoşagəlməz hallara qarşı kəskin mübarizə aparılıb – Deputat
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan qarşısına qoyduğu bütün hədəflərə nail olur - Deputat
İşğaldan azad olunmuş ərazilərə keçməyə cəhd göstərən şəxslər saxlanıldı
Qadınlar arasında sahibkarlıq fəaliyyətinə maraq artır
Sahibə Qafarova 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibəti ilə qadınları təbrik edib
Zəngilan rayonunun Qaragöz kəndi (VİDEO)
Yaponiyalı iş adamları Quba Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət ediblər (FOTO)
Badamdardakı sürüşmə zonasında 3 quyu qazılır - FHN
"Barselona" futbol klubunun prezidenti seçilib
Sabah hava necə olacaq?
Nazirlikdən Badamdardakı sürüşmə ilə bağlı AÇIQLAMA
“La Vanguardia” qəzeti: Müharibədən sonra Qarabağa qayıdış
Bakıda 8 mart (FOTOREPORTAJ)
ABŞ-da reper öldürülüb
“InvestAZ”-dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
Həftə sonu yol qəzalarında 4 nəfər ölüb
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 4 mini keçdi
Xocavənddə düşmənin atıb qaçdığı silah-sursat aşkarlandı (FOTO/VİDEO)
Xızıda dəmir torlar oğurlayan şəxs yaxalandı (FOTO)
Badamdar yamacı yenidən sürüşdü (FOTO)
İstanbulda küçəyə çıxma qadağası götürüləndən sonra böyük tıxaclar yaranıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınlarını təbrik edib
Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətində Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə şəhid anaları və digər qadınlarla görüş keçirilib (FOTO)
Axtarışda olan Biləsuvar sakini Bakıda saxlanıldı
Lənkəranda karantini pozan daha 3 obyekt aşkarlandı
Səudiyyə Ərəbistanının neft təsislərinə PUA-larla hücum edilib
Aİ-də hər ay 100 milyon doza koronavirus peyvəndi alınacağı gözlənilir
Epidemioloji vəziyyəti nəzarətdə saxlamaq üçün ən səmərəli üsul karantinin tətbiqidir - İnfeksionist
Millət vəkili Sevil Mikayılova Xaçmazda ictimai fəal qadınlarla görüşüb (FOTO)
Finlandiya karantin tədbirlərini sərtləşdirir
Koronavirus Avropaya daha bir ciddi təhlükə yaradıb
"Brent" markalı neftin qiyməti 71 dolları ötüb
Blinken Əfqanıstan liderini BMT-nin təşkilatçılığı ilə sülh konfransı keçirməyə çağırdı
Venesuela prezidenti "Sputnik V" ilə aşılandıqdan sonra özünü yaxşı hiss etdiyini deyib
Bitkoinin qiyməti 51 320-yə yüksəlib
Cənubi Koreya ABŞ hərbçilərinin ölkədə saxlanmasına xərcləri artıracaq
Tramp vəzifəsindən getdikdən sonra Nyu-Yorka ilk səfərini edəcək
Ekvatorial Qvineyada dörd güclü partlayış olub, ən az 20 nəfər ölüb
Azərbaycanda 8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü qeyd olunur
Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə paylaşım edilib
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 7 785 nəfər sağalıb
Futbol üzrə İspaniya çempionatı: "Atletiko" liderliyə davam edir
Bakıda avtoyuma məntəqəsində yanğın olub
Cüdo üzrə millimiz “Böyük dəbilqə” turnirini iki bürünc medalla başa vurub (FOTO)
"Liverpul" İngiltərə Premyer Liqasında ardıcıl altıncı ev məğlubiyyətini alıb
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 478 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Güclü külək əsir, bəzi rayonlara qar yağır - FAKTİKİ HAVA
Güclü külək paytaxt küçələrində fəsadlar törədib - FHN (FOTO/VİDEO)
Fransada hava bombasını zərərsizləşdirmə əməliyyatına görə 4,5 mindən çox insan təxliyə edilib
“Böyük dəbilqə”: Cüdoçumuz Məmmədəli Mehdiyev bürünc medala sahib olub
Azərbaycanın Zəfərinin arxasında Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan uğurlu siyasət dayanır - Deputat
YAP bundan sonra fəaliyyətini müasir çağrışlara uyğun həyata keçirəcək - YAP İdarə Heyətinin üzvü
Respublikanın 24 şəhər və rayonunda ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin şagirdləri üçün buraxılış imtahanı təşkil olunub
Azərbaycan təmsilçisi yüngül atletika üzrə Qış Avropa çempionatında ikinci yeri tutub
Bu gün Yeni Azərbaycan Partiyası ölkənin siyasi sisteminin monolit gücüdür - Vüqar Rəhimzadə
Dövlət qulluğuna qəbul olmaq üçün keçirilən test imtahanları başa çatıb
Ağdam rayonunun Suma kəndi (VİDEO)
6 partiyanın milli maraqlar naminə YAP-a qoşulması yeni siyasi həmrəylik modeli oldu - Pərvin Kərimzadə
İranda ötən sutkada 8 min nəfər koronavirusa yoluxub, 93 nəfər ölüb
Küveyt portalında Prezident İlham Əliyevin KİV nümayəndələri üçün keçirdiyi mətbuat konfransı barədə məqalə dərc olunub
Azərbaycanda işləyən qadınların ən çoxu 31-40 yaşlarında olanlardır - Nazirlik
Azərbaycanda koronavirusa yoluxma sayı 400-ü keçdi
Dövlət Neft Fondu beynəlxalq arenada şəffaf imicə malik quruma çevrilib
Azərbaycan Ordusunda 9 000-ə yaxın hərbi qulluqçu COVID-19-a qarşı peyvənd olunub - MN
Dənizdə dalğanın hündürlüyü 4,8 mətrə çatıb - Faktiki Hava
Rusiyada son sutkada 368 nəfər koronavirusdan ölüb
Hər bir vətəndaş əlindən gələni etməlidir ki, karantin qaydalarının sərtləşdirilməsinə getməyək - Adil Allahverdiyev
Bakıda güclü külək nəticəsində yük maşını aşıb (VİDEO)
Sabah Bakıda yağış, rayonlarda qar yağacağı gözlənilir
Bakıda külək məktəbin damını uçurdu (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycanda peyvənd olunanların sayı 407 mini ötüb
Əfqanıstanda silahlılar hücum törədib, ölənlər var
A və B növü üzrə dövlət qulluğuna qəbul olmaq istəyən namizədlər test imtahanı verir
Füzuli rayonunun Qarakollu kəndi (VİDEO)
Braziliyada ötən sutka koronavirusdan 1 555 nəfər ölüb
Xızıda "VAZ" qarlı yolda qaldı, xilasedicilər 2 nəfər köməklik göstərib (VİDEO)
Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi ilə bütün ölkələrin COVİD-19 peyvəndi ilə təmin olunması barədə sənəd qəbul olunub - XİN
Bütün xəbərlər