Xəzərin yeni qaz boru kəmərlərini kim tikməlidir? – Trend-in icmalçısı

Xəzərin yeni qaz boru kəmərlərini kim tikməlidir? – Trend-in icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 30 oktyabr/Trend//

Trend-in icmalçısı Emil İsmayılov

Müasir bazar şəraitində ölkələr arasında istehsal, ixrac, tranzit və enerji daşıyıcıları ilə bağlı məsələlərdə münasibətlər yeni səviyyəyə keçir. Bu proses, xüsusilə Xəzər regionunda kifayət qədər gözə çarpandır.

Əgər əvvəllər regionda enerjidaşıyıcıları istehsalçı ölkələri dünya bazarlarına onların çatdırılmasının marşrutlarını axtarırdılarsa, onları şəxsi və cəlb edilmiş vəsaitələr hesabına yaradırdılarsa, indi ölkələr arasında xammalın marşrutları diversifiaksiya edilərkən, bu məsələ daha da aktuallaşıb. Bu halda əgər əvvəl xəzəryanı ölkələr, Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistan özləri yeni boru kəmərlərinin tikintisində maraqlı idilərsə, hazırkı mərhələdə bu ölkələr öz resurslarının nəql etmək üçün perspektivli marşrutlar seçirlər ki, bu da istehlakçılardan xəzər qazının cəlb etməsi üçün böyük səylər tələb edir və onları qaz kəmərlərinin tikintisi üzrə yeni layihələrin yaradılmasının təşəbbüskarı olmağa məcbur edir.

Enerji resurslarlarının istehsalçı ölkələri tərəfindən marşrutların seçilməsi bu gün birbaşa layihələrin iqtisadi tərəfindən asılıdır. Yəni, region ölkələri öz enerjidaşıyıcısılarının nəqli istiqamətini təyin edən zaman ilk növbədə, iqtisadi məqsədəuyğunluğun və maksimal ticarət faydasının prinsiplərini rəhbər tuturlar.

Bu gün Avropaya qazın alternativ tədarükünün, eləcə də bunun hesabına Avropa İttifaqı ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin təmini ən kəskin məsələdir.

Xüsusilə, əvvəlki illərdə ərazisi ilə Rusiya qazının Avropaya tədarük edildiyi Rusiya və Ukrayna arasında qaz böhranı baş verəndən sonra Cənub enerji dəhlizi qaz kəmərinin tikinti layihələrinin irəliləyişi üzrə işlər fəallaşdı. Onların sırasında "Nabukko", "Türkiyə-Yunanıstan-İtaliya" (ITGI), Transadriatik qaz boru kəməri (TAP), "Ağ axın" marşrutları var.

Lakin, buna baxmayaraq, demək olmaz ki, Azərbaycan yatqda hasilatı 25 milyard kubmetrədək artrmağa imkan verəcək "Şahdəniz" yatağının işlənməsinin ikinci mərhələsini reallaşdırmağa tələsir. Bu, hər şeydən əvvəl, onunla bağlıdır ki, hələ də potensial alıcılarla danışıqlar prosesi davam edir. Buna baxmayaraq, həm Rusiya, həm də İran "Şahdəniz"in işlənməsinin ikinci mərhələsi çərçivəsində qazın bütün həcmlərini almağa hazırdırlar, Azərbaycan tərəfi məhz Avropa bazarına məqsədlidir. İndi Azərbaycan özü ona hər şeydən əvvəl, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən əlverişli olan istiqamət və marşrutları seçir.

Bu xammalı istehsal edən ölkələrin dünya bazarlarına enerjidaşıyıcısıların çıxışının təmini üçün xüsusilə Azərbaycana region dövlətlərinin, ilk növbədə, tranzit ölkələrin bazarlarını əvvəlcə doydurmaq lazım idi. Hazırda Gürcüstanda qaza əsas tələbat Azərbaycan xammalının hesabına təmin olunur. Qazın çatdırmasının müxtəlif mənbələri, eləcə də Azərbaycan hesabına Türkiyə bazarı qane edilib. Beləliklə, regional bazarların təminatı nöqteyi-nəzərindən, Avropaya Azərbaycan qazı üçün yol açılıb.

Lakin bu prosesdə yeni çətinliklər meydana çıxıb. Region bazarlarına qazın tədarükü şəraitində müqavilələr "Botaş", Gürcüstanın Neft-qaz korporasiyası kimi milli şirkətlərlə bağlanıb. Bundan başqa, bu ölkələrin bazarlarında qazın satışı ilə yalnız dövlət məşğul olur ki, bu da müqavilə bağlanılmış həcmlərin əldə etməsi üzrə ölkənin öhdəliklərindən xəbər verir. Bu müqavilələr hökumətlərarası razılaşmalarla möhkəmləndirilib ki, onlara beynəlxalq maliyyə institutları tərəfindən etibarı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldib və nəticə kimi, infrastruktur layihələrinin reallaşdırmasının maliyyələşdirməsi ilə bağlı problemlər yaranmayıb.

Xəzər qazının Avropa bazarına çıxışında infrastrukturun və qaz kəmərlərinin təminatı üçün qazın əldə edilməsinin yaradılması prosesinə böyük şəxsi şirkətlər cəlb edilib.

Azərbaycan tərəfi müxtəlif səviyyələrdə dəfələrlə bəyan edib ki, qaz kəmərlərinin tikintisi üzrə yeni layihələrin reallaşdırmasının tərəfdarıdır, lakin bir şərtlə ki, iştirakçı şirkətlər maliyyələşdirmə mənbələrinin axtarışına görə qətiyyətli addımları atmalı və tikinti üzrə öz fəaliyyətlərini fəallaşdırmalıdrlar. Bu halda Azərbaycan öz qazının tədarükü imkanlarına baxmağa hazırdır.

Bundan aydın olur ki, birinci və əsas addımları yeni marşrutlarda daha çox maraq olan tərəf etməlidir. Belələri indiki halda məhz Avropa İttifaqı bazarlarına tədarükün müxtəlif marşrutlarını hazırlayan Avropa ölkələrinin şirkətləri çıxış edir.

İndi Avropa qazda əhəmiyyətli defisit hiss etmir. Bu mərhələdə bazarlara çatdırılan məhsulun həcmləri Avropa istehlakçılarının ehtiyaclarının təmin olunması üçün kifayətdir. Lakin qarşıda istehlakın əhəmiyyətli artımıı proqnozlaşdırılır. Bu ehtiyacın təmin olunmasından başqa, yeni qaz kəmərlərinin tikinti layihələrinin əsas məqsədi qaz nəqlinin həm mənbələrinin, həm də marşrutlarının diversifikasiyalaşdırılmasıdır.

AccessBank tender elan edir
AccessBank tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Rumıniya prezidenti yeni hökumətin formalaşdırılmasını müdafiə nazirinə tapşırıb
Hərbi Liseydə şəhid məzunların xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Rusiya Azərbaycanda işgüzar fəaliyyətini genişləndirməkdə maraqlıdır - Zaxarova
Azərbaycanlının nağıl kitabı ABŞ-da bestsellerə çevrilib
Aİ nümayəndəliyinin rəhbəri post-müharibə dövründə Azərbaycana maliyyə dəstəyi barədə danışıb
Kamran Əliyev yenidən Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının Vitse-prezidenti seçilib (FOTO)
Dövlət qulluğunda vəzifə tutmaq istəyənlər üçün imtahan keçiriləcək
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi instaqram səhifəsində Zəngilan səfərindən görüntü paylaşıb (VİDEO)
Onlayn narkotik satan narkomafiyaya hökm oxundu
Türkiyə hərbçisi antiterror əməliyyatında həlak olub
Oktyabrın 22-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
3 rayona yeni prokuror təyin edildi
Qanunsuz ov edən ərəblər saxlanıldı
Abşeronda 4 şəhidin il mərasimi keçirilib (FOTO)
ARDNF yanvar-sentyabr ayları üzrə gəlir və xərcləri açıqlayıb
İspaniyada püskürən vulkan 2 mindən çox tikiliyə ziyan vurub
Prokurorluq Xaçmazda məktəblinin ölümü ilə bağlı araşdırmalara başladı
Könül Nurullayeva MDB Gənclər Parlamentlərarası Assambleyasında Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işlərindən danışıb (FOTO)
Hərbi Akademiyada beynәlxalq elmi-praktik konfrans keçirilir (FOTO)
Müdafiə Nazirliyi Vətən müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların yeni SİYAHISINI açıqlayıb
Direktor müavini olmaq istəyənlər üçün əlavə müsahibə keçirilir
Sabah külək əsəcək
Azərbaycanda birinci mərhələ üzrə peyvənd olunanların sayı 5 milyonu keçdi
Azərbaycanda 2 005 nəfər COVID-19-a yoluxub, 20 nəfər ölüb
BDU və MDU-nun birgə təşkilatçılığı ilə dəyirmi masa keçirilib (FOTO)
“Tut əlimdən”: bu dəfə şəhid Rəhim Hüseynovun övladları ilə nazir müavini yaddaqalan gün keçirdi (FOTO)
"Gənclik" metrostansiyası bu gün gücləndirilmiş rejimə keçir
Bakıda Macarıstan Universiteti Forumu çərçivəsində məzunların görüşü olub
Azərbaycanın icmal büdcəsinin gəlirləri 23 milyard manatdan çox olub
Bu ilin doqquz ayı ərzində dövlət büdcəsinin xərcləri nə qədər olub? - HESABAT
Buster doza ilə peyvəndləmə xüsusilə risk qrupuna aid olan vətəndaşlar üçün vacibdir
Azərbaycan və Qazaxıstan arasında Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb
2021-ci ilin doqquz ayı üzrə dövlət büdcəsinin gəlirləri AÇIQLANDI
Müharibə əlilləri evlərin alqı-satqısı zamanı dövlət rüsumu ödəməyəcək
Sosial iş yerlərində və özünüməşğulluqda, habelə peşə hazırlığının təşkili zamanı şəhid ailələrinə üstünlük veriləcək - QANUN
Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad etdikdən sonra investorların bura marağı daha da artıb - İBF-in vitse-prezidenti (VİDEO)
"Memar Əcəmi" metrostansiyasında koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Konqoda 160-dan çox uşaq naməlum xəstəlikdən ölüb
Vaxt keçdikcə COVİD-19-un fərqli növlərini görəcəyik, vaksinasiya sürətləndirilməlidir - İnfeksionist
Kaspersky dünya üzrə kiçik və orta biznesin hansı kibertəhlükə problemləri ilə üzləşdiyini araşdırıb (FOTO)
UNEC rektoru Prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb (FOTO)
Lökbatan qəsəbəsində Vətən müharibəsinin şəhidləri anılıb (FOTO)
İranda 178 nəfər koronavirusdan ölüb
Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi ilə “YAŞAT” arasında memorandum imzalanıb (FOTO)
Baş Prokurorluq qətlə yetirilən 10 yaşlı Nərminin qan uyğunsuzluğu məsələsini aydınlıq gətirdi
QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin Müşahidə Şurasının növbəti iclası keçirilib
“Delta plyus” ikiqat mutasiya olunub, daha tez yayılır - TƏBİB-dən XƏBƏRDARLIQ
Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı Türkiyənin qərarı dəyişməyib - Ərdoğan
Türkiyə Prezidenti Azərbaycana səfər edəcəyini təsdiqlədi
ADU-nun rektoru Kamal Abdulla ingilis professorları ilə görüşüb
Rusiyada "Samsung" smartfonlarının 60-dan çox modelinin satışı qadağan edilib
“Texnomart” mağazalar şəbəkəsi rebrendinq edib (FOTO)
BDU və Mingəçevir Dövlət Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə növbəti ustad dərs keçirilib (FOTO)
“Bizim həyət” layihəsi çərçivəsində daha bir həyət abadlaşdırılıb (FOTO)
AzMİU-da “Memarlıq və inşaatda enerjiqoruyucu innovasiyalar ESİAC2021” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilib
Azərbaycandan Gürcüstana 3,2 milyon tondan çox neft nəql olunub
BNA sərnişinlərin ən çox şikayət etdiyi daşıyıcı şirkətlərin adlarını açıqlayıb (SİYAHI)
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Göyçayda keçirilib (FOTO)
Vahid Ələkbərov Yelo Bankın yeni baş ofisinin açılışında iştirak etdi (FOTO)
Səbaildə tarixi binaların üzərindəki havalandırma boruları sökülür (FOTO)
Cərrahiyyə əməliyyatından sonra ürəkbulanma və qusmaya səbəb nədir?
Bakıda daha bir küçə təmir olunub (FOTO)
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi informasiya tələbatına cavab verir - Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri
Bərdə doğum evində ana ölüb
Bank Respublika üçüncü rübdə uğurlu maliyyə nəticələri nümayiş etdirib
"Bavariya"nın baş məşqçisi koronavirusa yoluxub
Prezident İlham Əliyev: Şəhid olmuş hər bir insan Azərbaycan xalqının ürəyində əbədi yaşayacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şəhriyar Məmmədyarovun atası ilə səmimi söhbət ediblər
Prezident İlham Əliyev: Xalqımız işğal dövründə öz doğma torpaqlarını unutmadı
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan ölkəmizin nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevriləcək
Şəkidə nar ağaclarında zərərvericilər aşkarlanıb
Gələn həftə Azərbaycan və Türkiyənin hakim partiyaları arasında iclas keçiriləcək
Dəliməmmədli-Kəlbəcər dəmir yolu xəttinin ilkin konseptual layihəsi hazırlanıb (FOTO)
Bitum məhsullarına dair dövlət standartları təsdiq edilib
Hər bir ölkənin gücünü müəyyən edən əsas amil milli həmrəylikdir - Tahir Budaqov (FOTO)
“Azərpoçt” yeni layihəyə başlayır
Kapital Bank yeni “Kliklə ödə” xidmətini təqdim edib
Qarabağa qanunsuz yük daşımaya görə saxlanılan iki İran vətəndaşı ölkələrinə qaytarılıb
Zakir Həsənov Kəlbəcər və Laçında hərbi hissələrin qışa hazırlığını yoxlayıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda 1722 manata kirayə mənzillər verilir
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Britaniya Səhiyyə Nazirliyi koronavirusun yeni ştammını təhlükəli hesab etmir
Kriştiano Ronaldo Çempionlar Liqasında unikal rekorda imza atıb
Çində partlayış olub, ölən və yaralananlar var
Tramp özünün sosial şəbəkəsinin fəaliyyətə başlayacağını açıqlayıb
"Netflix"in işində fasilələr yaranıb
Türkiyədə zəlzələ baş verib
ABŞ-da "Moderna" və "J&J" peyvəndlərinin 3-cu dozasının vurdurlmasına icazə verilib
Mingəçevir Dövlət Universitetində Energetiklər Günü qeyd olunub (FOTO)
Hindistan İran, Pakistan və Əfqanıstandan gələn yüklərdən imtina edib
Çempionlar Liqası: "Mançester Yunayted" "Atalanta"nı məğlub edib
ÜST təcili istifadə üçün "Sputnik V" peyvəndinin təsdiq prosedurunu bərpa edib
Zəfər xronikası 21 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Yaponiyanın “Nikkei” qəzetinə müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 21 oktyabr
Prezident İlham Əliyev: 20 oktyabr həm zəngilanlılar, həm də bütün xalqımız üçün əbədi Zəfər günü kimi qalacaq
Moskvada Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş naziri müavinlərinin üçtərəfli görüşü keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Doğma Zəngilanda Azərbaycan muğamının valehedici sədaları! (VİDEO)
Real-Trend həftəlik iqtisadi layihəsinin növbəti buraxılışı yayımlanıb (VİDEO)
Mixeil Saakaşvili Gürcüstan sərhədini qanunsuz keçməkdə ittiham olunub
Ermənilər Xankəndidə yaşamaqdan imtina edir? - AÇIQLAMA
Bütün xəbərlər