GECF-in qazın qiymətinə və qaz bazarına təsir imkanları yoxdur - ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 2 iyun /Trend, müxbir T.Cəfərov/

Qaz ixrac edən ölkələrin forumuna (Gas Exporting Countries Forum) üzv ölkələr dünyanın 70 faiz qaz ehtiyatlarına malik olsalar da, ekspertlərin fikrincə, bu forumun qazın beynəlxalq qiymətinin tənzimlənməsinə və qaz bazarına təsiri olmayacaq.

Cümə axşamı forumun 12-ci iclası neft nazirləri səviyyəsində Misirdə keçirilir.

2006-ci ildə "Qaz OPEK-i"nin yaradılması ideyası İranın ali lideri Əli Xamneyi ilə Rusiyanın Təhlükəsizlik Şurasının sabiq baş katibi İqor İvanovun görüşündə səsləndirilib. Lakin Rusiya, İran, Qətər və digər qaz ixrac edən ölkələr 2001-ci ildən etibarən Qaz İxrac Edən Ölkələrin Forumunun təsis olunması məsələsini müzakirə ediblər. Bu ölkələr 2001-ci ildə birinci dəfə Tehranda iclas keçiriblər. Mütəmadi müzakirələrdən sonra 2009-cu ilin oktyabr ayında Tehranda keçirilən iclasda Qaz İxrac Edən Ölkələrin Forumunun işə başlaması rəsmən elan olunub. Forumun baş qərargahı Qətərdə yerləşir və 2010-cu ildə rəsmi Doha foruma rəhbərlik edib. Hazırda forumun növbəti rəhbərliyi Misirdədir.

Enerji təhlükəsizliyi üzrə ekspert Rza Təqizadə (Reza Tagizadeh) Trend-ə bildirib ki, İran və Rusiya bundan əvvəl "Qaz OPEK-i", "Qaz Karteli" və bu kimi ideyalarla çıxış etsələr də, çox tez məlum oldu ki, neftdən fərqli olaraq, qaza görə dünyada kartel yaratmaq mümkün deyil.

"İran və Rusiya elə hesab edirdilər ki, "Neft OPEK-i"nə oxşar "Qaz OPEK-i" yaratmaqla qaz istehsalçılarının mənafeyini qoruyub bazara və qiymətlərə nəzarət edə biləcəklər. Lakin hazırda bu qənaətə gəliblər ki, GECF yalnız əlaqələndirici təşkilat kimi fəaliyyət göstərsin", - Trend-in Ekspert Şurasının üzvü Təqizadə deyib.

İran rəsmiləri və KİV-ləri hələ də Qaz İxrac Edən Ölkələrin Forumunu (GECF) "Qaz OPEK-i" (Qaz İxrac Edən Ölkələr Birliyi) adlandırırlar.

Təqizadə düşünür ki, İran bu təşkilatı "Qaz OPEK-i" adlandırmaqla göstərmək istəyir ki, əlində bazara nəzarət imkanları var və bu məsələnin siyasi əhəmiyyətindən yararlanmaq istəyir. "İran dünyanın ən böyük qaz ehtiyatlarına malik olan ölkələr arasında ikinci yeri tutsa da, istehsal etdiyi qaz yalnız daxili tələbatı ödəyir və geniş miqyaslı ixracat üçün qazı yoxdur", - o deyib.

Sinqapur Enerji Araşdırmaları İnstitutunun baş elmi işçisi Humən Peymani isə Trend-ə bildirib ki, qaz regional bir məhsuldur, onun satış mexanizmi neftdən fərqlidir və buna görə də GECF-ə üzv ölkələr istəsələr də belə, qazın qiymətinə təsir göstərə bilməzlər.

Təqizadə "Qaz OPEK-i" termininin işlədilməsinin tamamilə siyasi pafos olduğunu düşünür və hesab edir ki, foruma üzv ölkələrin görə biləcəyi iş yalnız müzakirə aparıb bir-biriləri ilə təcrübələrini bölüşə bilmələri ola bilər.

Hazırda Əlcəzair, Boliviya, İran, Qətər, Ekvatorial Qvineya, Liviya, Misir, Nigeriya, Rusiya, Trinidad və Tobago və Venesuela GECF-in üzvüdürlər. Qazaxıstan, Yeni Zelandiya və Norveç forumda müşahidəçi kimi iştirak edirlər. Foruma üzv ölkələr dünyanın 42 faiz qaz istehsalını həyata keçirirlər.

Təqizadənin fikrincə, qazın qiymətinin hansısa bir təşkilat vasitəsilə təyin olunması mümkün deyil. "Neftə oxşar yeganə qaz təbii maye qazdır (LNG). LNG isə müxtəlif regionlarda müxtəlif qiymətlərlə satılır. Digər tərəfdən, bəzi ölkələr, o cümlədən Qətər bütün potensialını LNG istehsalına yönəldib, bəzisi CNG istehsal edir və LNG satışı imkanına malik deyil, bəzisi isə boru kəmərləri ilə qazlarını satır və bütün hallarda şərait, qiymət və bazar dəyişilir", - Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən iranlı ekspert hesab edir.

Peymani isə düşünür ki, qazın istehsalı və satışının qiyməti regional şəraitə görə dəyişilir. Buna görə də GECF yalnız üzv ölkələr arasında bir növ koordinasiya və müzakirəyə şərait yaradır, qiymətlərə təsir etmə imkanına malik deyil.

Təqizadə də öz növbəsində bildirir ki, ötən 4 il ərzində GECF formalaşmağa başlayıb və bu qurum formalaşmağa başladığı gündən indiyədək qaz bazarındakı vəziyyətə, qiymətlərin dəyişməsinə və ona nəzarət pirinsipinə təsir etməyib.

Onun sözlərinə görə, GECF ən yaxşı halda beynəlxalq enerji təşkilatı kimi rol oynaya bilər. Necə ki, bu təşkilatda neft istehlakçıları və istehsalçıları ölkələri bir yerə toplaşırlar və bir-biriləri ilə məlumat mübadiləsi aparırlar, yaxud müştərək mənafelərini müşavirə formasında bəyan edirlər. GECF belə funksiyanı qaz sahəsində həyata keçirə bilər.

Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb
Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı 80 faizə yaxın azalıb
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı 80 faizə yaxın azalıb
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Loading Bars
Xəbər lenti
Normadan artıq emal olunmuş qidaların orqanizmə təsiri
Qəbul imtahanlarında hansı dəyişikliklər olacaq?
Gəncədə “Nizami Gəncəvi İli”nə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Ceyhun Bayramov İƏT Gənclər Forumunun prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Heydər Əliyevdən miras Azərbaycançılıq məfkurəsinin və ordu-xalq birliyinin təntənəsinə çevrilən tədbir keçirilib (FOTO)
Azərbaycan İnvestisiya və Mədəniyyət Sammiti çərçivəsində panel müzakirələr təşkil olunub (FOTO)
AMEA-nın bir neçə institutuna baş direktorlar seçilib
Baş nazir Türkiyənin Vitse-prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Mingəçevir Dövlət Universiteti şəhid Yasən Əhmədovun xatirəsini anıb (FOTO)
Əli Əsədov Türkiyə Banklar Birliyinin İdarə Heyətinin sədri ilə görüşüb
Rusiya Cənubi Qafqazda kommunikasiyaların açılmasına xidmət edən addımlara sadiq qalmağı düzgün hesab edir - Zaxarova
Bu gün ölkədə 800-ə yaxın yaşayış məntəqəsi qazlaşdırılmayıb - Ruslan Əliyev
Fəal yaşlanma layihəsi çərçivəsində "Qəlbi cavanlar düşərgəsi" təşkil olunub (FOTO)
Kiyevdə karantin rejimi sərtləşdirilir
“SOCAR” Rumıniyada 66-cı yanacaqdoldurma məntəqəsini istifadəyə verib (FOTO)
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə hazırlanan yeni resurs bazası ictimaiyyətə təqdim olunub (FOTO)
Abonentlərə verilən təbii qazın tərkibinə hava necə düşür? - Baş direktor AÇIQLADI
Tibb Universitetinin daha 5 qrupu distant təhsilə keçib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 420 nəfər COVID-19-a yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
"Nar" qazi müəllimlər haqqında kitabın çapına dəstək olur
Qaradağda şəhid məzarları, abidələri və barelyeflərinin ətrafının abadlaşdırılması aksiyası keçirilib (FOTO)
“Qadın sahibkarlara dəstək sosial missiyamızın vacib hissəsidir", - Evgeniya Qaşikulina, AccessBank (FOTO)
"Azəriqaz" Smart sayğacları niyə mexaniki sayğacla əvəzləyir? - Baş direktor açıqladı
Ağdam ruhlar şəhərinə bənzəyir - Peter Erdeyi
Dövlət komitəsi İraqdan gətirilən azərbaycanlı uşaqlarla bağlı açıqlama yaydı
İki məhkəmə sədri Məhkəmə Hüquq Şurasına üzv seçildi
Üzdə plastik cərrahiyyə üsulları
Hava şəraiti qeyri-sabit olacaq, yağış yağacaq - PROQNOZ
"Barselona" müvəqqəti məşqçi təyin edib
Qəbələdə ətraf mühiti çirkləndirənlər cərimələnib
"Paşa Bank" Azərbaycanın startap ekosistemini dəstəkləyəcək
UNEC-də XVI Beynəlxalq Strateji İdarəetmə beynəlxalq konfrans işə başlayıb (FOTO)
DİN bir qrup qazinin torpaq sahəsi ilə bağlı mübahisəsinə aydınlıq gətirdi
Avtobusun şüşələri adam sıxlığından sınıb? - BNA açıqladı
Fuad Qəhrəmanlının qızına təcavüzdə təqsirləndirilən şəxsin şikayəti rədd edildi
Hərbi Dəniz Qüvvələrində "Ən yaxşı gəmilər divizionu" adı uğrunda müsabiqə keçirilib (VİDEO)
Şəhid adından saxta səhifə açaraq insanlardan pul tələb edən şəxs saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda koronavirusa qarşı dördüncü doza vaksin vurdurmaq mümkündür - RƏSMİ
Diplomatlarla bağlı qanun layihəsi plenar iclasa tövsiyə olundu
769 şəhid və qazi ailəsinin içməli su təchizatı yaxşılaşdırılıb (FOTO)
Bir il öncə Bərdəyə atılan raketlər erməni terrorunun növbəti nümunəsi idi - Deputat
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi hakim icraatına verildi
Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi hər zaman bir-birinin yanındadır - Tamam Cəfərova
“Tut əlimdən” layihəsi: Agentlik sədri şəhid uşaqları ilə bir gün keçirib (FOTO)
Pedaqoji Universitetin qəhrəmanları (FOTO)
Bu il bal yarmarkasında ən çox cökə balı çatışa çıxarılıb (FOTO)
“AzerGold” QSC-nin şəhid əməkdaşı Rauf Əsgərovun xatirəsi anılıb (FOTO)
AHİK sədri Səttar Möhbalıyev türkiyəli həmkarları ilə görüşüb (FOTO)
Sahibkarlıq obyektlərində monitorinqlər keçirilir
Sabah Bakıda “Zəfər” yarmarkası keçiriləcək
Türkiyədə Azərbaycan əleyhinə kampaniya aparan telekanal cəzalandırılıb
Ermənistandan bəzi müsbət siqnallar alırıq - Hulusi Akar
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin daha bir hakimi koronavirusa yoluxub
İraqda hərbi bazaya hücum olub
Prokuror Neftçalanın sabiq icra başçısına 11 il cəza istədi
İranda daha 159 nəfər koronavirusdan ölüb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-NATO əməkdaşlığı planında Rumıniya çox mühüm rol oynayır
Prezident İlham Əliyev: İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə biz Qırğızıstan xalqının dəstəyini hiss edirdik
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə Respublikası bu gün beynəlxalq arenada olduqca əhəmiyyətli yerə malikdir
Bu il səkkiz avtomobil yolunun tikintisi başa çatdırılıb
Ermənistan Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına başlamağa hazırdır
Azərbaycanda payızlıq əkin sahəsinin 81 faizi şumlanıb
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik edib
I və III qruplardakı dəyişiklik qəbul prosesinə necə təsir edəcək?
Bu şəxslərə 15 faiz sığorta ödənişi veriləcək
STAR neft emalı zavodu idxalı artırıb
Bu il Nar bayramı keçiriləcək? - AÇIQLAMA
Sabah hava yağışlı keçəcək
I qrupa informatika fənni 2023-cü ildə əlavə ediləcək - DİM sədri
Ermənistan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı silahlanmada Azərbaycandan geri qalıb - Armen Sarkisyan
Rusiyada koronavirusa yoluxma və ölüm sayı rekord həddə çatıb
Bakıda sərnişin avtobusunda koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Ermənistan prezidenti bu şərtlə istefa verməyə hazırdır
Bakıda küçədən qumbara tapıldı (FOTO/VİDEO)
Aşağı bal toplayanların seçim imkanı artacaq - Məleykə Abbaszadə
Dövlət Məşğulluq Agentliyində Sahibkar Qadınlar İB-nin nümayəndələri ilə görüş keçirilib (FOTO)
Bakının möhtəşəm Ağ Şəhər bulvarı (FOTOSESSİYA)
Britaniyada avtomobil istehsalı son 40 ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb
Qəbələdə avtomobil piyadanı vuraraq öldürüb
Nərmin Quliyevanın qətli ilə bağlı məhkəmədə yenidən ziddiyyətlər yarandı
Türkiyə Ermənistanla münasibətlərin normallaşması məsələsində Azərbaycanla birgə hərəkət edir - Çavuşoğlu
Azərbaycan daha bir beynəlxalq reytinqdə mövqeyini yaxşılaşdırıb
“Bu ürəyin sayəsində…” - Şəhid Elmir Vəliyevin arzusuna və ölümsüzlüyünə qovuşduğu gün (FOTO/VİDEO)
Dövlət rüsumlarının məbləği dəyişdirilir
Ağdamda qazıntı zamanı iki şəxsin sümükləri aşkarlandı - RƏSMİ
Bərdədə erməni terrorunun qurbanları anılıb (FOTO)
Bir ilə 11300 ev və obyekt təmir-bərpa olunub - Erməni terrorundan zərərçəkənlər artıq yeni evlərinə köçüb (Trend TV ) (FOTO)
Nəsimi rayonunda ağacın dibi betondan təmizlənib
Dövlət Dəniz və Liman Agentliyinə sədr təyin olunub
Mingəçevirdə iki müəllim koronavirusdan vəfat edib, direktor karantinə alınıb
Prezident İlham Əliyev Rumıniyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev Qırğız Respublikasının Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Azərbaycanda kapital bazarına investisiyalar artıb
İlbiz terapiyası - üz və bədəndə möcüzə yarada bilir
Gözümün qarşısında beş nəfər həlak oldu - Bərdə terrorunun şahidi
Bu il sürücülər avtomobil yollarına yarım milyon manatdan artıq ziyan vurublar
Millət vəkili Könül Nurullayeva Vətən müharibəsi şəhidlərinin ailələrini ziyarət edib (FOTO)
Ağdaşda iki şadlıq sarayının icarədarı və toy sahibləri cərimələnib (FOTO)
Bakı Fond Birjası "Yaşıl istiqrazlar" buraxmağa hazırdır
Bütün xəbərlər